Việt Nam từng bị doanh nghiệp ngoại đòi bồi thường 3 tỷ USD

Sơn Ca

15:33 25/07/2015

"Chúng ta đã từng bị kiện ra tòa án quốc tế vì những vấn đề liên quan đến quy hoạch".

Việt Nam từng bị doanh nghiệp ngoại đòi bồi thường 3 tỷ USD

Việt Nam từng bị DN nước ngoài kiện vì quy hoạch

Ông Đông kể, có trường hợp địa phương cấp phép đầu tư cho một doanh nghiệp nước ngoài nhưng sau đó xảy ra tranh chấp, vì lãnh đạo địa phương trước căn cứ theo quy hoạch về du lịch, còn lãnh đạo sau lại căn cứ theo quy hoạch khoáng sản, khiến dự án của doanh nghiệp bị tổn thất.

"Hệ quả là, doanh nghiệp kiện chúng ta ra tòa án quốc tế. Vốn ban đầu doanh nghiệp bỏ ra chỉ có 70 nghìn USD nhưng họ đòi chúng ta đền bù tới 3 tỷ USD. Vì đó là con số lợi nhuận kỳ vọng họ có được từ dự án", ông Đông kể.

Thế nhưng, sau đó nhờ tìm được luật sư giỏi nhất và may mắn thắng kiện. Cũng theo các chuyên gia của Bộ KH&ĐT, đã có không ít doanh nghiệp chết dở sống dở, gặp nạn vì quy hoạch.

Chẳng hạn gần đây, có một trường hợp doanh nghiệp đã đầu tư tới vài tỷ đồng để làm nhà máy chế biến chè. Nhưng sau đó, chính quyền địa phương không cho làm vì cho rằng không phù hợp với quy hoạch ngành chè.

"Khi xem lại thì không thấy có vấn đề gì với quy hoạch của ngành chè. Quy hoạch chỉ ghi là ưu tiên đầu tư chế biến sản phẩm chè cao cấp, xuất khẩu. Đến khi hỏi chủ tịch tỉnh thì mới biết, lý do thực sự là họ sợ xảy ra tranh mua, tranh bán với các doanh nghiệp quốc doanh", vị chuyên gia này nói.

Gần đây nhất, dư luận xôn xao về quy hoạch mạng lưới chợ của Bộ Công Thương đến năm 2025, tầm nhìn năm 2035, khi quy hoạch này nêu rõ xóa bỏ chợ đầu mối Long Biên, chợ phía Nam Hà Nội trong khi đó, Sở Công Thương Hà Nội bức xúc khẳng định không hề có chuyện như vậy.

Trước thực tế như vậy, Thứ trưởng Đặng Huy Đông nhấn mạnh: "Đó chính là lý do phải cấp thiết làm Luật Quy hoạch".

Ông cho rằng, khái niệm quy hoạch đang bị lạm dụng. Nhiều quy hoạch lập ra không có cơ sở, không phù hợp với kinh tế thị trường.

Theo ông Đông, nếu xóa quy hoạch ngành, sản phẩm thì khi đó, cơ quan Nhà nước sẽ chuyển sang quản lý bằng điều kiện, tiêu chuẩn một cách công khai, minh bạch.

Theo nguyên tắc này, chúng ta sẽ loại bỏ được hàng trăm quy hoạch. Kéo theo đó, cũng không phải chạy vạy xin cho, phải nới khung giới hạn để được mở thêm nhà máy này, nhập thêm sản phẩm kia.

Thứ trưởng Đông chỉ rõ: "Thời gian vừa qua có nhiều quy hoạch tạm gọi là quy hoạch “phi vật thể”. Theo yêu cầu của thủ tướng, các khái niệm về quy hoạch, chiến lược, kế hoạch, chương trình đã được làm rõ.

Tất cả những cái thực thể gắn với không gian, như cầu, trường học, di tích, thuộc về quy hoạch. Còn cái gì không gắn với mặt đất, không gian, mà trước đây vẫn gọi là quy hoạch phi vật thể thì Bộ KH&ĐT kiến nghị chuyển sang đề án hoặc chương trình và có các điều kiện triển khai, không nhất thiết phải gọi là quy hoạch mà vẫn có nội hàm về điều kiện, định hướng, quản lý".

Trước đó, tại buổi họp báo công bố một số nội dung của dự thảo Luật Quy hoạch, tổ chức ngày 10/7, tại Hà Nội, ông Vũ Quang Các, Tổ trưởng tổ biên tập dự luật, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch thuộc Bộ KH&ĐT cho biết: "Cả nước hiện có tới 19.285 các đề án quy hoạch từ trung ương tới địa phương, tiêu tốn tổng số tiền lên tới hơn 8.000 tỷ đồng".

Thế nhưng, điều đáng bàn, ông Các nhấn mạnh: “Quy hoạch được lập quá nhiều nhưng chất lượng thấp, không gắn với nhu cầu sử dụng cũng như nguồn lực thực hiện và thiếu tính khả thi”.

Do có quá nhiều nên có không ít quy hoạch thiếu gắn kết, chồng chéo, mâu thuẫn. Trong khi đó, việc lập, thẩm định, phê duyệt, tổ chức thực hiện quy hoạch bị buông lỏng.

Ông Các dẫn chứng, có những bản quy hoạch có tên “Quy hoạch doanh nhân xuất khẩu gạo” đặt ra hàng loạt các điều kiện cho doanh nhân làm xuất khẩu gạo; hay quy hoạch bán lẻ rượu, bia, nước giải khát quy định mỗi địa phương có bao nhiêu điểm bán bia, rượu; hay có bản quy hoạch nuôi cá tra, cá ba sa.

“Chúng ta có quá nhiều các bản quy hoạch mà nội dung không còn phù hợp với nền kinh tế thị trường và hội nhập. Nhiều bản quy hoạch còn mang dấu ấn kinh tế bao cấp, nhà nước muốn làm hết," ông nói.

Để dẫn tới tình trạng lộn xộn kể trên, theo Bộ KH&ĐT, do việc ban hành văn bản pháp luật nhiều nhưng chưa hợp lý, thiếu thống nhất. Vì vậy, với việc soạn Luật quy hoạch lần này được cho là sẽ giải quyết được tình trạng trên.

Chính vì thế, nên Bộ KH&ĐT đã hoàn thành dự án Luật Quy hoạch và Bộ Tư pháp đang thẩm định để báo cáo Chính phủ trong tháng 7/2015.

Theo Báo Đất Việt