Đường xấu quá dân có quyền khởi kiện

Vũ Lan

08:46 12/07/2015

Ngoài khiếu nại, khởi kiện, người tiêu dùng còn có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ kém...

Đường xấu quá dân có quyền khởi kiện

Ảnh minh họa.

Lý giải điều này, ông Hùng giải thích, năm 1993, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 87-CP, theo đó “Dự án xây dựng – kinh doanh – chuyển giao” (viết tắt là BOT) là dự án được Chính phủ phê duyệt cho phép công ty có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện để xây dựng, khai thác kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời gian nhất định; hết thời hạn, công trình đó được nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn cho Chính phủ Việt Nam.

Như vậy, đối với công ty BOT là hoạt động kinh doanh, việc thu phí là để nhà đầu tư thu hồi vốn và lợi nhuận. Công ty BOT là tổ chức kinh doanh dịch vụ, người tiêu dùng là người bỏ tiền để được sử dụng dịch vụ.

Mặt khác, như chúng ta đã biết, tình hình tai nạn giao thông ở nước ta rất đáng lo ngại, trong đó có nguyên nhân từ chất lượng đường xá. Như báo chí đã phản ánh, tuy mới đưa vào sử dụng nhưng có những chỗ đường đã bị lún.

"Được bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ là quyền hàng đầu của người tiêu dùng, tôi lên tiếng để bảo vệ quyền được an toàn của người tiêu dùng", ông Hùng nói.

Theo ông Hùng, khiếu nại, khởi kiện là một trong 8 quyền của người tiêu dùng. Người tiêu dùng còn có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng.

Còn trong những vụ tai nạn cụ thể phải trên cơ sở hồ sơ, kết luận cụ thể của cơ quan chức năng, trên cơ sở đó người tiêu dùng sẽ bảo vệ các quyền chính đáng của mình thông qua các cơ quan chức năng.

Khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng, nếu muốn kiện ra tòa án Dân sự thì thủ tục theo quy định của Luật tố tụng Dân sự khi có đủ bằng chứng.

Có thể khởi tố hình sự

Phân tích rõ thêm, Luật sư Trương Trọng Nghĩa (đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng ở đây có hai câu chuyện: thu phí và đường xấu. Phí đường bộ không giống như những lĩnh vực khác, như điện, nước... mà nó mang tính đặc thù riêng. Tuy nhiên khi thực hiện thu phí nghĩa là đã có một hợp đồng dân sự được xác lập giữa bên cung cấp dịch vụ với bên hưởng thụ dịch vụ ấy.

Về nguyên tắc cung – cầu, bất cứ một dịch vụ nào khi được thực hiện theo cơ chế “có thu có hưởng” đều phải đi theo cơ chế thị trường. Chủ đầu tư cung cấp dịch vụ và thu phí. Người dân hưởng thụ và trả tiền. Dịch vụ tốt thu phí nhiều ngược lại, chất lượng phải do người dân quyết định và lựa chọn.

Nói như vậy để thấy khi người dân đóng tiền để được tham gia lưu thông trên cung đường nào đó, người dân có quyền đòi hỏi được đi một con đường tốt, an toàn tương xứng với mức phí đã bỏ ra. Đó hoàn toàn là quyền lợi chính đáng.

Ngược lại, nếu phải đi trên con đường xấu, ổ gà, hư hỏng gây nguy hiểm, đe dọa đến an toàn của người đi đường. Hay đường thiếu biển báo, biển báo sai là nguyên nhân dẫn tới tai nạn, thậm chí gây chết người… khi đó có thể khẳng định bên thu phí đã không đảm bảo cung cấp được một dịch vụ tương xứng. Người dân hoàn toàn có quyền khởi kiện đòi quyền lợi, thậm chí khởi kiện ra tòa án dân sự.

Cụ thể trong các trường hợp xe ô tô đang chạy bị lao xuống ổ gà giữa đường nhưng không được cảnh báo. Đường bị sạt lở, sụt lún… gây tai nạn. Khi đó thiệt hại cụ thể có thể tính được ngay và người bị hại hoàn toàn có thể làm đơn khởi kiện ra tòa án dân sự.

Trong trường hợp tai nạn gây chết người, người dân còn có quyền khởi kiện hình sự về tội thiếu trách nhiệm, tắc trách gây hậu quả nghiêm trọng.

Người cần bị khởi kiện chính là chủ đầu tư, các doanh nghiệp hoặc một tổ chức doanh nghiệp đang cung cấp dịch vụ và đứng ra thu phí trên cung đường đó.

Tuy nhiên, cái khó hiện nay là phải chứng minh được thiệt hại. Ngay như điện, nước có hợp đồng dịch vụ, hóa đơn thanh toán rõ ràng nhưng nguồn điện không ổn định gây hư hại, cháy, hỏng các thiết bị trong gia đình cũng khó chứng minh được thiệt hại và khó khởi kiện.

Đường xấu thu phí cũng vậy. Người dân khởi kiện chủ đầu tư vì đường xấu, chủ đầu tư lại đổ lỗi do nhiều xe qua lại, do xe quá tải, quá khổ… là nguyên nhân làm hư hỏng đường xá. Trong trường hợp này rất khó xác định ai làm hỏng đường; ai phải chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm thế nào?

Thông thường ở các nước trên thế giới, họ cho phép được khởi kiện tập thể. Những người tham gia trên cùng một cung đường đứng ra thống nhất khởi kiện và các tổ chức xã hội hoặc các Hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng đứng ra đại diện cho quyền lợi của người dân. Khi đó vấn đề sẽ được giải quyết đơn giản hơn.

Trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, LS Trương Trọng Nghĩa khuyến cáo người dân nên tự biết cách bảo vệ mình trước. Bằng cách thông qua các tổ chức, hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng để nhận được sự tư vấn, tìm hiểu các bước tiến hành thủ tục khởi kiện.

Ví dụ, nếu phát hiện mặt đường xấu, có thể nhờ các nhà khoa học, các tổ chức khoa học vào cuộc cùng xác định đường xấu đi 30% hay 50%. Đường xấu tỉ lệ thuận với xe cộ đi lại sẽ bị hao mòn nhanh hơn, tổn hại nhiều hơn… Khi xác định được thiệt hại cụ thể, việc khởi kiện cũng thuận lợi hơn.

Trong bối cảnh kinh tế phát triển, vai trò của các hiệp hội rất quan trọng. Nhưng thời gian qua có thể thấy vai trò của các hiệp hội vẫn còn mờ nhạt, trong khi người tiêu dùng đang ở vị thế yếu.

Ông Nghĩa cho rằng, để các tổ chức, hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng phát huy tốt hơn vai trò của mình rất cần được sự ủng hộ của người dân nhiều hơn. Đặc biệt phải nhận được sự ủng hộ từ chính các tổ chức lãnh đạo như MTTQ…

Ở nhiều nước, Hiệp hội doanh nhân cũng luôn đứng về phía người tiêu dùng. Họ được xem là đại diện cho thành phần làm ăn chân chính, cạnh tranh lành mạnh, họ tranh đấu với sự gian dối, chất lượng kém.

Thậm chí, ở địa phương UBND, HĐND cũng là tổ chức đại diện bảo vệ quyền lợi cho người dân. Nếu con đường trên địa phương bị hư hỏng, xuống cấp, chính quyền cũng phải lên tiếng yêu cầu xử lý hoặc phối hợp với xử lý.

Ở góc độ nào đó, ông Nghĩa cho rằng việc thu phí xây dựng cơ sở hạ tầng là tất yếu đối với một xã hội muốn phát triển. Tuy nhiên, nếu cho phép đầu tư tư nhân để thu phí tràn lan thì không khác nào tận thu.

Thực chất ở đây là người dân phải đóng thuế hai lần. Người dân phải đóng thuế cho nhà nước để đầu tư hạ tầng rồi lại phải đóng thêm phí để được đi trên đường. Quan điểm của ông là người dân đã đóng thuế cho nhà nước thì các công trình dịch vụ công nhà nước phải chịu trách nhiệm đứng ra thực hiện và không được thu phí. Nếu thu phí thì người dân phải được hưởng những giá trị gia tăng từ khoản phí đó.

 

Theo Báo Đất Việt