Doanh nhân phải làm khác đi!

Minh Anh

09:56 18/10/2015

Muốn bộ máy nhà nước và các công chức nhà nước thay đổi, bản thân các doanh nhân và giới doanh nghiệp phải thay đổi cách làm để thúc đẩy nhà nước thay đổi. Hãy nghĩ khác đi, làm khác đi! Đó là câu trả lời của ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương khi nhận được câu hỏi: doanh nghiệp tư nhân phải làm gì để trở thành đầu tàu dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam?

Doanh nhân phải làm khác đi!

Ảnh minh họa.

Không rõ cảm giác của ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội thế nào khi nghe câu cảm thán “Luật ơi, còn đâu!” mà ông Nguyễn Đình Cung đặt ra khi đăng đàn nói về thể chế kinh tế thị trường chưa hoàn hảo ở Việt Nam.

Cả hai ông Phúc và ông Cung đều có mặt tại cuộc tọa đàm về kinh tế tư nhân do Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức mới đây. Diễn đàn này có sự hiện diện của rất nhiều doanh nhân Việt Nam mà nhiều người trong đó đã là những doanh nhân đã thành danh. Trong nhiều ví dụ minh chứng cho quan điểm của mình, ông Cung nêu lên hình ảnh 800 trang hướng dẫn cho một văn bản luật dài 38 trang, trong đó 800 trang này chủ yếu rơi vào các thông tư, công văn của một bộ quản lý ngành trả lời cho các trường hợp vướng mắc trong thực thi luật.

Cho dù luật có hiệu lực mà chưa có nghị định, thông tư, công văn hướng dẫn thì chưa ai thực hiện. Thực tế là các văn bản hướng dẫn này tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất, kinh doanh, thậm chí là sự sinh tồn của doanh nghiệp chứ không phải các điều luật. Mà thông tư, công văn hướng dẫn thì rất dễ đổi, vì nó là ý chí của một bộ”, ông Cung thẳng thắn.

Đương nhiên, hệ lụy của thực trạng này là môi trường kinh doanh của Việt Nam có tính rủi ro cao và chi phí tuân thủ cũng cao, điều mà ông Cung lý giải cho “văn hóa” phong bì của doanh nghiệp Việt. Điều quan trọng hơn, môi trường kinh doanh vì thế mà không thể minh bạch và bình đẳng được. “Tôi nghĩ nhiều doanh nhân thủ thế bằng… phong bì, vì không dự đoán được các quy định mà mình phải tuân thủ chứ không hẳn vì họ thích thế. Nhưng cũng không phải doanh nghiệp nào cũng chạy và xin được, bởi vậy không phải doanh nhân nào cũng muốn thay đổi thực trạng này”, ông Cung nói.

Doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, thay đổi cách làm để thúc đẩy sự thay đổi nhanh hơn từ phía nhà nước
Thực tế là cơ chế xin – cho lâu nay đã tạo nên một lớp doanh nhân kiếm lợi nhuận từ các mối quan hệ với quan chức của các cơ quan công quyền. Ngay cả các doanh nhân đang kiếm lợi nhuận từ thực lực cũng bị liên lụy, khi nhiều trường hợp buộc phải tham gia cuộc chơi này.

Nếu các doanh nhân không gây áp lực để các cơ quan quản lý nhà nước thay đổi hành vi, cách tư duy, không đòi quyền được thực thi luật, chứ không phải đợi thông tư thì môi trường kinh doanh rất khó đạt được các yêu cầu về minh bạch, cạnh tranh như các doanh nghiệp mong muốn”, ông Cung thẳng thắn.

Đòi hỏi từ doanh nhân

Tiếng vỗ tay kéo dài khi ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đưa ra đề nghị hãy vinh danh những doanh nhân tạo ra được công ăn việc làm cho người dân. “Doanh nhân nào tạo ra được 10 việc làm, chính quyền cấp xã hãy tri ân họ; nếu tạo được 100 việc làm thì huyện cần khen thưởng; còn doanh nhân tạo ra 10.000 việc làm thì phải được trao tặng danh hiệu anh hùng”, ông Lộc kiến nghị.

Kiến nghị này ông Lộc muốn gửi tới cho các cơ quan quản lý và công chức nhà nước. Vì doanh nhân tự nhìn thấy sứ mệnh tạo việc làm của mình, gắn sự phát triển của doanh nghiệp với sự phát triển của người lao động.

Nếu có tư duy như vậy, nhà nước, cụ thể là từng công chức, sẽ nghĩ ra cách để doanh nghiệp có thể tạo nhiều hơn nữa việc làm chứ không phải là tư duy quản doanh nghiệp như hiện nay. Khi đó mới tạo ra cơ chế thuận lợi nhất, tốt nhất cho hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là một nhà nước kiến tạo, nhà nước bệ đỡ cho sự phát triển của doanh nghiệp”, ông Lộc lý giải.

Không dễ để có được bệ đỡ vững này. Có thể nhìn vào thực tế triển khai Nghị quyết 19 về nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà Thủ tướng Chính phủ đã quyết tâm đeo đuổi từ năm 2014. Với Nghị quyết này, lần đầu tiên Chính phủ đã chấp nhận tham gia cuộc đua với các nước hàng đầu ASEAN, với mục tiêu đầy tham vọng là vào “tứ kết” của cuộc đua về môi trường kinh doanh tốt nhất vào năm 2016. Nhưng ở địa phương, ở từng vị trí làm việc của các công chức nhà nước, cuộc đua này vẫn chưa thực sự bắt đầu.

Ngay cả Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Trung cũng thừa nhận, khâu triển khai [chính sách] là yếu nhất. “Tôi đã tham gia tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp 1999. Hồi đó, cảm nhận không khí của một cuộc cách mạng trong kinh tế đô thị rất rõ ràng. Và bước ngoặt đã đạt được khi số doanh nghiệp tư nhân mới thành lập tăng nhanh chóng. Còn hiện giờ, với Luật Doanh nghiệp 2014, không khí không được như ngày xưa. Khung pháp lý tạm ổn nhưng đụng đâu vẫn vướng đó”, ông Trung thừa nhận.

Cái vướng một phần là từ phía nhà nước – người xây dựng thể chế. Đội ngũ thực thi, tức các công chức nhà nước sẽ phải thay đổi. Nhưng điều đó là chưa đủ. “Doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, thay đổi cách làm để thúc đẩy sự thay đổi nhanh hơn từ phía nhà nước”, ông Cung thúc giục.

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp