Từ vụ bầu Kiên: Đâu là nguồn cơn của “đầu tư trong bóng tối”?

Anh Tuấn

08:21 30/05/2014

BizLIVE - Trong phiên xét xử ông Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên) đang diễn ra, dù chưa có phán quyết cuối cùng của tòa án, nhưng các thông tin về quá trình phạm tội của các bị cáo - theo như cáo trạng của Viện Kiểm sát - đã phơi bày những khoảng tối trong hoạt động của các ngân hàng Việt Nam những năm qua.

Từ vụ bầu Kiên: Đâu là nguồn cơn của “đầu tư trong bóng tối”?

Ông Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên).


Một trong số đó, vẫn đang diễn ra ở các ngân hàng, là tình trạng sử dụng một phần vốn huy động từ dân cư được sử dụng vào mục đích đầu tư thông qua các vụ phát hành trái phiếu. 

Thống kê từ báo cáo tài chính của hơn 10 ngân hàng lớn cho thấy quy mô đầu tư nàykhoảng 134.000 tỷ đồng.

Các công ty B&B, ACBI, ACI và ACI-HN của bầu Kiên đã phát hành đến 3.300 tỷ đồng trái phiếu cho các ngân hàng ACB, MHB và Vietbank. Số tiền này sau đó phần lớn được sử dụng để mua cổ phần của các công ty khác nhau.

Làm thế nào các công ty này, dù có vốn điều lệ rất lớn, lại dễ dàng huy động nguồn vốn lớn như vậy, nếu những ông chủ ngân hàng và doanh nghiệp không liên quan đến nhau? 

Nếu phương án sử dụng vốn được đưa ra như thực tế là mua bán cổ phần, thì liệu các ngân hàng có dám quyết định mua các trái phiếu này?

So với việc phát hành cổ phiếu, bị kiểm soát chặt chẽ bởi Ủy ban Chứng khoán, thì việc phát hành trái phiếu dường như chỉ là chuyện riêng giữa doanh nghiệp và ngân hàng. Đây có lẽ là nguyên nhân lớn nhất khiến cho các thương vụ trái phiếu hàng nghìn tỷ đồng có thể thực hiện dễ dàng.

Một bản công bố thông tin phát hành trái phiếu (thông thường không đượ công bố rộng rãi) vẫn được yêu cầu đầy đủ các thông tin về doanh nghiệp phát hành, đợt phát hành, quy mô, lãi suất, thời hạn, các thuyết minh về mục đích sử dụng vốn, nguồn tiền trả nợ, thông tin về tài sản đảm bảo…

Nhưng tất cả sẽ trở thành thủ tục và thông tin tham khảo, nếu như các ngân hàng vì nguyên nhân nào đó đã chốt sẽ mua trái phiếu này. Ngay cả vai trò của đơn vị tư vấn phát hành, quản lý tài sản đảm bảo, quản lý tài khoản… cũng có thể được chỉ định.

Ở những giao dịch trái phiếu được rà soát chi tiết cẩn trọng bởi các bộ phận đầu tư của ngân hàng, có tài sản đảm bảo và dòng tiền trả nợ ổn định thì việc thay đổi mục đích sử dụng vốn (điều quan trọng nhất của một đợt phát hành trái phiếu) vẫn có thể diễn ra bình thường. Tất cả tùy thuộc vào thỏa thuận giữa trái chủ và doanh nghiệp phát hành.

Thống kê từ báo cáo tài chính của 13 ngân hàng trong số 20 ngân hàng lớn nhất cho thấy, khoảng 134.000 tỷ đồng đang được các ngân hàng này cho tổ chức kinh tế vay dưới hình thức chứng khoán nợ (trái phiếu).

HDBank và OceanBank là các ngân hàng có quy mô nhỏ nhưng lại có dư nợ trái phiếu khá lớn. VPBank là ngân hàng có mức tăng trưởng đầu tư trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất (63% năm 2013 và 26% trong quý 1/2014).

Ngược lại ngân hàng lớn như Vietcombank không mặn mà gì với hoạt động cung cấp vốn này. Các ngân khác như Sacombank, Eximbank, MB cũng có mức đầu tư trái phiếu không cao so với quy mô cho vay khách hàng của họ.

Rõ ràng, các ngân hàng có thể chấp nhận mua các trái phiếu rủi ro, để có thể đạt được mức lợi nhuận kỳ vọng cao. Nhưng nếu việc cung cấp hàng nghìn tỷ đồng, vượt qua các nguyên tắc về quản trị rủi ro, để doanh nghiệp sử dụng vào mục đích kinh doanh trái phép hoặc đầu tư vào các tài sản ảo, gây thất thoát lớn cho ngân hàng, thì điều này cần sớm được chấn chỉnh bằng các quy định của pháp luật.

Giá trị đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp của một số ngân hàng. Đơn vị: Tỷ đồng.

ANH TUẤN

Tin liên quan

Cùng dòng sự kiện

Bảng giáThị trường

VN-Index 935.16 ▼ -0.69 (-0.07%)

 
VN-Index 935.16 -0.69 -0.07%
HNX-Index 111.61 0.14 0.13%
UPCOM 54.66 0.31 0.56%
DJIA 24,508.66 -76.77 -0.31%
Nasdaq 6,856.53 -19.27 -0.28%
Nikkei 225 22,553.22 -141.23 -0.63%
FTSE 100 7,450.87 2.75 0.04%
Thăm dò ý kiến
Năm 2018, kênh đầu tư nào sẽ sinh lợi nhất?

Emagazine