Thị trường vốn dư thừa, tại sao lãi suất huy động vẫn tăng?

Th.S. Nguyễn Danh Hưng

19:25 02/08/2016

BizLIVE - Tăng trưởng huy động cao hơn tín dụng, Ngân hàng nhà nước (NHNN) liên tục cung VND qua kênh ngoại hối, lợi suất trái phiếu ổn định, vậy mà lãi suất huy động trong tháng 7 vẫn tăng đồng loạt tại nhiều tổ chức tín dụng. Câu chuyện có phần “ngược đời” làm ngay cả những chuyên gia cũng phải đặt câu hỏi: tại sao lãi suất huy động tăng?

Thị trường vốn dư thừa, tại sao lãi suất huy động vẫn tăng?

Ảnh minh họa.

Theo thống kê của tác giả, trong tháng 7/2016 có 7 Ngân hàng thương mại (NHTM) tăng lãi suất tiền gửi. Trong đó, Vietcombank tăng 0,1% LS kỳ hạn 3, 6, 9 tháng; ACB tăng 0,1-0,3% lãi suất kỳ hạn 1-3 tháng; Sacombank tăng 0,1-0,4% LS kỳ hạn 1-36 tháng; Vpbank tăng 0,2-0,4% lãi suất kỳ hạn 1-36 tháng; Maritime Bank tăng 0,1-0,2% lãi suất kỳ hạn 1-2 tháng; SCB tăng 0,4% lãi suất kỳ hạn 1 tháng; Việt Á Bank tăng 0,1-0,3% kỳ hạn trên 6 tháng. 
Như vậy, nhóm NHTM này đã tăng ở cả kỳ hạn dài và kỳ hạn ngắn với mức tăng 0,1-0,4%. Tính từ đầu năm đến nay, lãi suất bình quân của 12 ngân hàng có tổng tài sản lớn nhất cũng tăng trong khoảng này, trong đó có cả các ngân hàng quốc doanh là Vietcombank, Vietinbank.
Nguồn: website các ngân hàng, tác giả tổng hợp. 
Tăng trưởng huy động cao hơn tín dụng, Ngân hàng nhà nước (NHNN) liên tục cung VND qua kênh ngoại hối, lợi suất trái phiếu ổn định, vậy mà lãi suất huy động trong tháng 7 vẫn tăng đồng loạt tại nhiều tổ chức tín dụng. Vậy, tại sao lãi suất huy động của các ngân hàng vẫn tăng?
Nguyên nhân đầu tiên chúng ta nghĩ tới là thanh khoản của ngân hàng. Bởi, không phải tự nhiên ngân hàng tăng lãi suất để gia tăng chi phí lãi vay, chịu thiệt về phần mình. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia kinh tế trong nước, thanh khoản hệ thống đang rất dồi dào, Ngân hàng Nhà nước liên tục hút tiền qua kênh tín phiếu và không phải bơm tiền qua OMO từ cuối tháng 5 đến nay. 
Vậy vấn đề thanh khoản ở đây là gì? Theo thống kê, hệ số tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động (LDR) cuối tháng 5/2016 là 86,74%, đặc biệt LDR nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh vẫn là 95,67%- cao hơn nhiều so với quy định 90% của NHNN. Điều này thể hiện thanh khoản không hề dư thừa ở nhóm này và việc Vietcombank, Agribank hay Vietinbank tăng lãi suất thời gian vừa qua có thể nói là hoàn toàn bình thường.
Ngoài ra, kể từ 1/7/2016, Thông tư 06/2016-NHNN quy định tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của các ngân hàng thương mại giảm từ 60% xuống 50% và tỷ lệ này giảm xuống 40% từ 1/1/2018. Quy định này khiến cho nhu cầu vốn trung dài hạn của các ngân hàng thương mại tăng lên, kéo theo sự gia tăng lãi suất huy động của các NHTM từ đầu năm đến nay.
Thứ hai là liên quan tới nợ xấu, đặc biệt là các khoản nợ nhóm 5. Một mặt các ngân hàng không thể thu hồi gốc và lãi, một mặt các ngân hàng vẫn phải trả lãi cho người gửi tiền. Đây là nguyên nhân để ngân hàng buộc phải nâng lãi suất huy động, thu hút thêm vốn để trả lãi cho người gửi tiền. Các khoản nợ xấu mặc dù đã bán cho VAMC nhưng bản chất chỉ là chuyển nợ xấu ra khỏi bảng cân đối kế toán và vẫn phải trích lập dự phòng 20%/năm cho các khoản nợ này. 
Thứ ba là vấn đề lạm phát. Xu hướng tăng giá các mặt hàng do nhà nước quản lý như y tế, giáo dục và chính sách tiền tệ nới lỏng đang khiến lạm phát có xu hướng tăng cao trong năm nay. Lạm phát cao dẫn tới việc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động nhằm đảm bảo một mức lãi thực dương nhất định để thu hút người gửi tiền.
Lãi suất huy động tăng đương nhiên sẽ khiến lãi suất cho vay tăng. Đây là lẽ thường trong diễn biến của thị trường vốn. Vậy, làm sao để giảm lãi suất, hoặc ít ra là giữ mức lại suất tín dụng bình ổn như hiện nay để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh?
Điều này đang đặt ra thách thức cho Chính phủ trong việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay nói chung và công tác điều hành của NHNN nói riêng trong thời gian tới.

TH.S. NGUYỄN DANH HƯNG

Bảng giáThị trường

VN-Index 825.86 ▼ -0.98 (-0.12%)

 
VN-Index 825.86 -0.98 -0.12%
HNX-Index 107.74 -0.4 -0.37%
UPCOM 54.41 0.03 0.06%
DJIA 23,163.04 5.44 0.02%
Nasdaq 6,605.07 -19.15 -0.29%
Nikkei 225 21,457.64 9.12 0.04%
FTSE 100 7,548.88 25.84 0.34%

BizLIVE - Gặp gỡ