Ngân hàng vào mùa đại hội: Mọi con đường đều về... M&A

Lê Mỹ

09:49 02/04/2015

Cùng với các kế hoạch kinh doanh có nhiều chỉ tiêu lạc quan so với năm cũ, mùa đại hội cổ đông năm 2015 của các NH sẽ tiếp tục nóng nhiều chủ đề, đặc biệt ở các NH đang có chủ trương M&A…

Ngân hàng vào mùa đại hội: Mọi con đường đều về... M&A

Ảnh minh họa.

Một trong những thương vụ được nhà đầu tư quan tâm nhất hiện nay, có lẽ là cuộc sáp nhập tương lai giữa Nam A Bank và Eximbank. Sau rất nhiều lần đánh tiếng se duyên cùng các NH như ACB, STB, Eximbank có về được cùng một nhà suôn sẻ với Nam A Bank hay không, đang phụ thuộc nhiều động thái ở nhiều bên.

Tâm điểm M&A

Một số động thái xoay quanh thương vụ này mới đây là: Thứ nhất, phía Nam A Bank đã có hai đại diện gắn với “đế chế” bà Trần Thị Hường (thường được gọi là bà Tư Hường) là ông Trần Ngô Phúc Vũ, TV HĐQT và Tổng Giám đốc Nam A Bank và ông Trần Ngọc Tâm nguyên Phó Tổng Nam A Bank vừa mới từ nhiệm, chính thức ứng cử các vị trí TVHĐQT đại diện cho hơn 20% cổ phần có quyền biểu quyết của nhóm cổ đông và cá nhân tại Eximbank.

Trong đó Tổng Giám đốc Nam A Bank có tỉ lệ cổ phần có biểu quyết đề cử 10,03%, tổ chức chiếm 8,4%; nguyên phó tổng giám đốc Nam A Bank có tỉ lệ cổ phần biểu quyết đề cử 10,39%, tổ chức chiếm 7,53%.

Một nguồn tin trên thị trường cho biết trên thực tế thời gian qua một nhóm nhà đầu tư có quan hệ thân thiết với Nam A Bank đã thu gom tới 30% vốn điều lệ Eximbank theo hướng bên mua đặt cọc - bên bán đồng ý cho bên mua làm đại diện tỉ lệ cổ phần để ứng cử vào HĐQT. Các thủ tục chuyển nhượng cổ phần sẽ được hai bên tiến hành sau đại hội cổ đông năm 2015.

Như vậy xét đến thời điểm hiện nay, các đại diện đến từ Nam A Bank sẽ là cổ đông có tỷ lệ phiếu biểu quyết lớn nhất so với các cổ đông lớn, ứng viên HĐQT khác tại Eximbank bao gồm: Ông Naoki Nishizawa và ông Yasuhiro Saitoh, mỗi người đại diện hơn 10% vốn cho các tổ chức, trong đó có Sumitomo Mitsui Banking Corporation - một cổ đông chiến lược của Eximbank.

Còn ông Phạm Hữu Phú, Tổng Giám đốc Eximbank, có tỉ lệ cổ phần biểu quyết đề cử 10,1%, trong đó cá nhân chiếm 8,1%. Riêng ứng cử viên Lê Minh Quốc, gương mặt gần như hoàn toàn mới với giới tài chính NH thì đại diện nhóm cổ đông nắm 9,8%.

Tỷ lệ sở hữu nói trên chưa phải tỷ lệ “chung cuộc” khi Eximbank vào ngày đại hội dự kiến 22/4 bởi lẽ trên thị trường, giao dịch thỏa thuận quanh cổ phiếu EIB mà bên mua, bên bán đều “giấu mặt” vẫn đang diễn ra.

Đặc biệt khi một số cổ đông nắm tỷ lệ dưới 5% của EIB và không có nghĩa vụ công bố thông tin có thể đã hoàn tất việc bán thỏa thuận hoặc đang chào bán như là Cty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) chào bán 2,07% vốn cổ phần NH này.

Một yếu tố thứ hai cũng rất được giới đầu tư quan tâm, cũng liên quan đến tâm điểm M&A được trông đợi sẽ rất “nóng” trong mùa đại hội này, là Eximbank vừa bị Cục Thanh tra Giám sát NH (NH) TPHCM tiến hành thanh tra đột xuất nhằm làm rõ các vấn đề đang diễn ra tại NH. Thời gian thanh tra dự kiến kết thúc ngay đầu tuần này 30/03/2015.


Số liệu nợ xấu của một số NH niêm yết

Thông thường thì các kết luận Thanh tra Giám sát NH không phải lúc nào cũng được công bố cho dư luận tỏ tường. Song với những “hạng mục” bị Thanh tra của EIB như: Thanh tra hoạt động cấp tín dụng, cấp tín dụng cho cổ đông và người có liên quan; cấp tín dụng tín chấp; phân loại nợ, trích lập dự phòng và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng; thanh tra vốn điều lệ, cổ đông, cổ phần, cổ phiếu, chuyển nhượng cổ phần, tỷ lệ sở hữu cổ phần, nhiều chuyên gia cho rằng không loại trừ các kết luận thanh tra sẽ thay đổi hoặc có ý nghĩa tác động mạnh tới cục diện của thương vụ M&A, và sự xuất hiện của những đại diện tại EIB, trong kì đại hội cổ đông của NH.

Cơ hội cho nhà đầu tư

Với những nhà đầu tư “cá mập” thì những diễn biến M&A trên thị trường NH gần đây không còn là thời điểm để họ quan sát. Việc sáp nhập giữa Nam A Bank và Eximbank vẫn chưa diễn ra và liệu có một động thái bất ngờ từ một bên nào khác xuất hiện như trường hợp Sacombank trong quá khứ hay không, vẫn là dấu hỏi.

Và theo giới chuyên môn, đây chính là cơ hội của các nhà đầu tư cá nhân muốn thoái vốn khỏi Eximbank với mức giá phù hợp, khi đang có nguồn lực sẵn sàng giao dịch thỏa thuận chờ “gom hàng”.

Trong khi đó, ngược lại, với những cổ phiếu cũng đang xao sóng M&A như VCB, áp lực thoái vốn hay “cõng” thêm một NH khác đối với VCB không phải là quá nặng. Ngay trong phiên giao dịch chứng khoán đầu tuần này, đã có tin VCB dự kiến sẽ trình ĐHCĐ thường niên vào ngày 24/04/2015 sắp tới phương án trả cổ tức bằng tiền mặt cho năm 2014 tại mức 1.000 đồng/cổ phiếu (lợi suất cổ tức 2,9% và tỷ lệ trả cổ tức 58%).

Mức cổ tức bằng tiền mặt này thấp hơn so với mức 1.043 đồng/cổ phiếu năm 2013 (đã điều chỉnh cổ tức bằng cổ phiếu) và phù hợp với xu hướng giữ lại vốn để kích thích tăng trưởng dư nợ cho vay khách hàng tại các ngân hàng. Chứng khoán Bản Việt nhận định các chỉ tiêu lợi nhuận, với các yếu tố như chi phí dự phòng, tỷ lệ lãi cận biên và tăng trưởng tín dụng của VCB năm 2015 đều không quá mức phân tích dự phóng, do đó VCB vẫn là cổ phiếu được khuyến nghị giữ và mua.

Quan trọng hơn đối với các nhà đầu tư dài hạn, việc sáp nhập đối với VCB, cũng như thoái vốn ở những Cty còn nắm cổ phần, về lâu dài sẽ chỉ có ý nghĩa tích cực cho một NH đang có lợi thế dẫn đầu và được nhắm “mang tầm khu vực”, bởi những khoản vốn đầu tư chéo sẽ được xóa sạch sẽ, cùng với đó là việc mở mang mạng lưới, hệ thống chi nhánh, tăng quy mô vốn, tổng tài sản và khách hàng…

Giảm sở hữu chéo

Cùng với việc nhắc lại quy định chuyển nhượng thoái vốn khỏi lĩnh vực NH của các TCTD, theo quy định Thông tư 36 của NHNN, bản thân các NH cũng có áp lực phải tự thoái vốn để giảm sở hữu chéo. Theo quy định này, sẽ có nhiều trường hợp NHTM phải thoái vốn do có tỷ lệ hoặc số lượng TCTD nắm giữ vượt quá giới hạn cho phép.

Loại trừ những trường hợp mà các thương vụ M&A vừa thực hiện xong tính đến thời điểm hiện nay đã triệt tiêu việc sở hữu vượt quy định của các TCTD, thì ở những trường hợp còn lại, nếu không thoái vốn, chuyển nhượng cổ phần theo phương thức thông thường, các TCTD sẽ còn cơ hội lựa chọn khác: Phát hành thêm cũng như sáp nhập cổ phiếu giữa các NH.

Những trường hợp đã được công bố như BIDV, VCB…, hay những trường hợp sáp nhập “đồn đoán” của BIDV với MHB; ĐôngABank với AnBinhBank… dự kiến nếu xảy ra, thì việc tăng vốn bằng phát hành riêng lẻ sẽ làm giảm tỷ lệ sở hữu của NHTM tại TCTD tăng vốn trong việc hợp nhất sẽ làm giảm số lượng các NH. Hai hình thức này đều sẽ góp phần giảm bớt áp lực phải thoái vốn.

Bên cạnh các chỉ tiêu khủng của các NHTMCP Quốc doanh và các chỉ tiêu thận trọng đang được một số NH nhỏ đặt ra, để trình đại hội cổ đông năm 2015, có thể thấy mọi yếu tố cơ bản đều đang dẫn các NH vào guồng M&A mạnh mẽ.

Một điều đáng ngạc nhiên là nhiều cái tên NH quy mô nhỏ dường như vẫn đứng ngoài cuộc M&A trên thị trường như VietABank, VietBank, VietCapitalBank, KienLongBank, OCB, Bắc Á… Ngay cả những NH có vốn điều lệ lớn hơn như LienVietPostBank, Techcombank, SeaBank… cũng chưa có bất cứ kế hoạch gì dù trong các đợt đại hội mùa trước đều có chủ trương sẵn sàng M&A.

Cơ bản, thị trường vẫn đang chờ đợi một đợt trỗi dậy trong/sau tái cấu trúc mạnh mẽ của các NH này. Và chờ đợi hơn là kế hoạch “bắt buộc” tất cả các NH phải niêm yết mà Thủ tướng đã khẳng định vào đầu năm 2014 – những kế hoạch không có nhiều NH đưa vào trình đại hội cổ đông năm nay. Bởi chỉ khi không còn NH đứng ngoài sàn, cổ phiếu NH mới có cơ hội trở lại ngôi “vua”, trong vị thế đủ tiêu chuẩn, sức khỏe và sự minh bạch để thu hút nhà đầu tư và giảm bớt sự tập trung của những nhà đầu tư ưa khẩu vị “mạnh” ở nhóm NH niêm yết kì cựu hoặc vốn hóa lớn.

Khó khăn nhất đã qua

Sau hai năm các NH tập trung vào nhiệm vụ ưu tiên là giải quyết nợ xấu, ổn định hoạt động,trong khi các nhà điều hành giải quyết được một phần nhiệm vụ là lành mạnh hóa môi trường kinh doanh NH, đã có những dấu hiệu đầu tiên sẵn sàng cho sự tăng trưởng trở lại tại một số NH lớn.

Năm nay, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành có khả năng giảm về mức 3%. Cơ sở cho nhận định này là: NHNN đã ban hành nhiều quy định có tính ràng buộc khiến các NH phải tích cực hơn trong xử lí nợ xấu như TCTD có tỷ lệ nợ xấu trên 3% không bán nợ cho VAMC sẽ bị thanh tra (Nghị định 53), không được mở thêm chi nhánh (Thông tư 21) hay các NH có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới được cho vay đầu tư cổ phiếu (Thông tư 36).

Bên cạnh đó, Thông tư 36 tăng giới hạn tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn từ 30% lên 60% đã tạo điều kiện để các NH có thể cơ cấu lại các khoản nợ ngắn hạn có rủi ro thành nợ dài hạn trước khi điều khoản cho phép cơ cấu lại nợ theo Thông tư 09 hết hạn (31/03/2015). Cuối cùng là tăng trưởng tín dụng có vẻ tăng tốc nhanh hơn trong khi sự tham gia mua nợ của VAMC đã phần nào làm chậm lại tốc độ tăng nợ xấu, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ do đó cũng được kéo giảm.


Phân hóa lợi nhuận


Lợi nhuận giữa các NH sẽ phân hóa, tùy thuộc vào mức độ chặt chẽ trong phân loại nợ và trích lập chi phí dự phòng ở các năm trước và triển vọng thu nợ ngoại bảng, gắn liền với sự phục hồi của nền kinh tế. Theo Thông tư 02 và Thông tư sửa đổi bổ sung 09, từ ngày 01/01/2015, các TCTD phải sử dụng kết quả phân loại nhóm nợ đối với khách hàng do Trung tâm thông tin tín dụng quốc gia (CIC) cung cấp để điều chỉnh kết quả tự phân loại nợ.
Theo đó, một số NH đã thực hiện phân loại nợ và trích lập dự phòng theo sát hệ thống phân loại nợ của CIC sẽ ít bị ảnh hưởng khi quy định phân loại nợ theo kết quả phân loại của CIC có hiệu lực từ đầu tháng 1/2015.
Ngoài ra, các NH đã thực hiện xóa nợ cũng có thể ghi nhận lợi nhuận đột biến nếu thu được nợ từ nợ ngoại bảngnhờ thị trường BĐS phục hồi và sự cho phép tái cơ cấu nợ của NHNN trước đây đây tạo điều kiện cho một số DN khôi phục lại hoạt động kinh doanh. (Một số các NH có phân loại nợ theo chuẩn quốc tế cũng đang có trích lập dự phòng khá lớn, như VCB trích lập dự phòng 4.553 tỷ đồng; MBB trích lập 2.000 tỷ đồng, VPBank trích lập 979 tỷ đồng, VIB trích lập 1.200 tỷ đồng… – PV).

Bài toán xử lý nợ xấu

Có thể nói ngành NH đã đi đến những bước cuối cùng của giai đoạn tái cấu trúc 2011 – 2015, bài toán xử lí nợ xấu cũng trở nên dễ dàng hơn nhờ sự ra đời và tham gia tích cực của VAMC. Mặt khác, chính sách hỗ trợ cho DN sản xuất và các gói giải cứu của Chính phủ dành cho lĩnh vực BĐS được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống NH thu hồi nợ nhanh hơn.

Bên cạnh đó, các NH đã tỏ ra năng động hơn khi chuyển trọng tâm từ phục vụ thành phần kinh tế là các tổ chức lớn sang lĩnh vực bán lẻ gồm các DNNVV, hộ kinh doanh gia đình và tài chính cá nhân.

Sự chuyển hướng này không chỉ giúp các NH tránh được sự phụ thuộc quá lớn vào thu nhập từ lãi vốn khá nhạy cảm với các chính sách tiền tệ của NHNN mà còn tạo điều kiện để các NH cải thiện tỷ lệ NIM (lợi nhuận biên) vốn đã suy giảm liên tục kể từ năm 2011. Những lí do này là động cơ thúc đẩy cổ phiếu NH tăng trưởng mạnh trong những tháng đầu năm và kỳ vọng sẽ là nhóm ngành dẫn dắt thị trường trong năm 2015.

Chúng tôi cho rằng sẽ còn nhiều thách thức chờ đợi các NH phía trước do những rủi ro song hành với quá trình tái cấu trúc nền kinh tế và áp lực cạnh tranh gia tăng khi mọi NH đều hướng đến khai thác mảng kinh doanh bán lẻ. Trong bối cảnh như vậy, các NH có khả năng quản trị rủi ro tốt và có kinh nghiệm trong lĩnh vực NH bán lẻ sẽ là những NH có khả năng bứt phá cao nhất…

Tuy cho rằng những khó khăn nhất đã ở phía sau ngành NH, chúng tôi không cho rằng cổ phiếu ngành này sẽ tăng liên tục phi mã mà sẽ luôn có những khoảng dừng và điều chỉnh. Quan ngại về vấn đề minh bạch và chất lượng tài sản sẽ luôn tạo ra “cận trên” đối với giá của cổ phiếu NH.

Do vậy, giao dịch ngắn hạn cổ phiếu NH cần chấp nhận mức sinh lời vừa phải, trong khi đó, nhà đầu tư dài hạn chỉ nên mua vào những phiên điều chỉnh khi các chỉ số định giá ở vào mức hấp dẫn. Lựa chọn hàng đầu của chúng tôi trong nhóm cổ phiếu NH năm 2015 là VCB, MBB và lựa chọn tiếp theo là ACB, BID.

N.Thị Phương Lam (Chứng khoán Rồng Việt)

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp

Bảng giáThị trường

VN-Index 722.14 ▼ -1.38 (-0.19%)

 
VN-Index 722.14 -1.38 -0.19%
HNX-Index 90.86 -0.52 -0.57%
UPCOM 57.31 0.1 0.18%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ