Làm thế nào để “chơi đẹp” với nợ xấu?

Nguyễn Thoan

07:30 04/08/2016

BizLIVE - Báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm nay của các ngân hàng “lộ” thêm nhiều thông tin đáng lo ngại về nợ xấu. Đây có lẽ là thời điểm thích hợp hơn cả để chúng ta xem lại câu chuyện làm thế nào để có thể “chơi đẹp” với nợ xấu?

Làm thế nào để “chơi đẹp” với nợ xấu?

Ảnh minh họa.

Báo cáo tài chính của các ngân hàng 6 tháng đầu năm cho thấy, nợ xấu đã gia tăng tại một loạt các ngân hàng lớn.
Điển hình như tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), tỷ lệ nợ xấu đã tăng từ khoảng 1,6% cuối 2015 lên 2% vào 30/6/2016. Mức tăng đột biến thể hiện rõ ở Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), từ 1,86% lên tới 5,3%. 
Có nhận định cho rằng nợ xấu tăng lên ở các ngân hàng trong thời điểm này là không quá bất ngờ. Lý do là sức chứa của VAMC đã tới hạn và tổ chức này đang “bận rộn” với câu hỏi làm sao xử lý đống nợ xấu kia, lấy sức đâu mua nợ xấu nữa mà đòi “số đẹp”
Nhận định này có thể đúng với tình hình lâu nay, khi hoạt động mua bán nợ của tổ chức này vẫn bị đánh giá là chậm chạp và không hiệu quả. Tính đến 18/6/2016, VAMC đã mua được 247.448 tỷ đồng nợ xấu, nhưng mới chỉ xử lý được 31.172 tỷ đồng trong số đã mua. Nghĩa là mới xử lý được hơn 1/10. Vậy làm sao để “chơi đẹp” với nợ xấu?
Nghịch lý mua nợ mà không được “làm chủ” tài sản đảm bảo.
Theo nhiều chuyên gia tài chính và bản thân VAMC, thì VAMC quả thực cũng “rất khổ” bởi những vướng mắc về pháp lý trong câu chuyện xử lý nợ xấu. Nỗi khổ lớn nhất là nghịch lý mua nợ về mà không được thực sự làm chủ nợ.
Luật sư Trần Anh Đức, công ty Luật Allen & Overy. 
Luật sư Trần Anh Đức, công ty Luật Allen & Overy cho biết: “Xử lý nợ xấu ở Việt Nam không có lối thoát vì Nhà nước đang tạm thời giữ nợ xấu hộ cho các ngân hàng, chứ không nhằm mua về để bán ra. Thực trạng là nợ xấu mua vào thì dễ mà bán ra thì khó. Rõ ràng chúng ta cần thay đổi “luật chơi” với nó”.
Theo đó, ông Đức phân tích: Hiện nay, các công ty mua nợ xấu như VAMC, DATC mua nợ xấu về nhưng thực chất không được “sở hữu” thực sự khoản nợ xấu đó. Họ không có “thực quyền” với nợ xấu, không thể tự quyết để hay bán. 
Nợ xấu là nợ không có khả năng phục hồi nữa. Theo thông lệ quốc tế thì cách xử lý duy nhất với nợ xấu là bán tài sản đi để thu hồi nợ. Và mua nợ xấu là mua tài sản bảo đảm.
Tuy nhiên, hiện Việt Nam không theo thông lệ này. “Chúng ta bán nợ xấu, nhưng gần như không bán tài sản đảm bảo của số nợ xấu đó”, ông Đức phân tích. 
Nghị Định 69/2016 của Chính phủ có quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ mua bán nợ, nhưng lại không quy định về việc chuyển giao tài sản bảo đảm sang cho công ty mua bán nợ. 
Còn theo Luật Đất đai thì công ty mua bán nợ không phải là tổ chức tín dụng nên không thể nhận thế chấp với bất động sản và cũng không thể đăng ký thay đổi thế chấp đối với bất động sản. Trong khi tài sản đảm bảo chủ yếu của nợ xấu là bất động sản.
 “Không được nhận thế chấp đất đai thì lấy đâu ra “quyền” mà đòi bán tài sản bảo đảm”, ông Đức nói.
Điều này có nghĩa là, nếu các công ty mua nợ xấu về mà tài sản đảm bảo là bất động sản thì họ sẽ chỉ là chủ sở hữu của “một mớ giấy lộn vô hình”, mà chẳng thể động số “tài sản hữu hình” vốn dùng để thế chấp số nợ đó nếu không có sự hợp tác của con nợ và bên bán nợ.
Cần xác lập lại “luật chơi” với nợ xấu?
Theo đánh giá của ông Đức thì nợ xấu ở nước ta đa phần là không có khả năng thu hồi. Các tổ chức trong nước thì tiềm lực tài chính hạn chế, nên rất khó để người ta nghĩ đến việc mua bán nợ xấu. 
Điều này có nghĩa là để “cứu” nợ xấu, chúng ta rất cần “bàn tay” của các tổ chức nước ngoài. Tuy nhiên, với kinh nghiệm làm việc thực tế, ông Đức cho biết, đã có nhiều nhà đầu tư nước ngoài ngỏ ý muốn vào thị trường mua bán nợ xấu Việt Nam, nhưng chúng ta mới chỉ “mở lời” mời họ vào chứ chưa “mở lối”.
 Các tổ chức trong nước mua nợ xấu đã “khổ”, các tổ chức nước ngoài mua nợ xấu còn “khổ” hơn. Nhà đầu tư nước ngoài mua khoản nợ xấu phải đối mặt với nguy cơ nợ đang có tài sản bảo đảm sẽ chuyển thành nợ không bảo đảm, như trên phân tích. Đã vậy, việc xử lý tài sản bảo đảm hiện nay cũng quá phức tạp. 
Quá trình tố tụng tòa án, thi hành án, bán đấu giá tài sản tốn quá nhiều thời gian, công sức và không hiệu quả. Toàn bộ quá trình này có thể kéo dài từ 9 tháng đến 36 tháng và do đó làm nản lòng các nhà đầu tư khi muốn mua nợ xấu. Lạ nước lạ cái, nhà đầu tư nước ngoài nào dám mạo hiểm?
Theo ông Đức thì giải pháp lâu dài đối với nợ xấu hiện nay là cho phép nhà đầu tư nước ngoài được nhận thế chấp đối với quyền sử dụng đất. 
Còn giải pháp ngắn hạn là cho phép nhà đầu tư nước ngoài (khi mua nợ xấu) được ủy thác cho một ngân hàng tại Việt Nam nhận tài sản bảo đảm thay mặt cho nhà đầu tư nước ngoài. “Như thế mới có thể thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường nợ xấu Việt Nam”, ông Đức đề xuất.

NGUYỄN THOAN

Bảng giáThị trường

VN-Index 715.97 ▲ 3.03 (0.42%)

 
VN-Index 715.97 3.03 0.42%
HNX-Index 89.61 -0.16 -0.18%
UPCOM 57.65 -0.07 -0.13%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ