Để nâng khả năng chịu sốc của ngân hàng

TS Nguyễn Đức Thành

07:58 07/07/2016

Việc đánh giá khả năng chịu đựng của hệ thống ngân hàng trở thành vấn đề cấp thiết đối với giới nghiên cứu và hoạch định chính sách, nhằm có những khuyến nghị và điều chỉnh phù hợp, giúp ngăn chặn các hệ quả xấu có thể xảy ra với nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với thế giới. 

Để nâng khả năng chịu sốc của ngân hàng

Ảnh minh họa.

Trong một nghiên cứu mới đây, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) đã xoáy sâu vào sức chịu đựng của 13 ngân hàng thương mại trước những bất lợi ảnh hưởng lên rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá và rủi ro giá chứng khoán trong năm 2015. Theo đó, những kịch bản được thể hiện qua sự biến động bất thường như tăng trưởng GDP, lạm phát, lãi suất, tỷ giá VND/USD danh nghĩa và chỉ số VN-Index.

Kết quả kiểm tra cho thấy, khả năng chịu đựng kém của các ngân hàng Việt Nam trước các cú sốc bất lợi, khi hệ số an toàn vốn (CAR) của các ngân hàng không còn duy trì được ở mức tối thiểu mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quy định. Nghiên cứu của ông Phùng Đức Quyền (Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) về "Kiểm tra độ ổn định của các ngân hàng thương mại lớn ở Việt Nam" hồi năm 2013, cũng đã cho kết quả tương tự.

Một phương pháp để ước tính nợ xấu của các ngân hàng thương mại được nhóm nghiên cứu dựa trên phân loại nợ của các ngân hàng và căn cứ vào tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro mà NHNN yêu cầu, với tỷ lệ trích lập dự phòng đối với nợ cần chú ý, nợ dưới chuẩn, nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn lần lượt là 5%, 20%, 50% và 100%.Từ các quy định này của NHNN, nhóm nghiên cứu đặt giả định, 1% nợ đủ tiêu chuẩn sẽ chuyển thành nợ cần chú ý. Như vậy, lượng trích lập dự phòng cho các khoản nợ xấu chính là tổn thất của các ngân hàng trong hai năm 2014 - 2015.

Trong năm 2015, các giả định này lại được tiếp tục áp dụng để tính toán nợ xấu. Tuy nhiên, nghiên cứu này vẫn không thể thu thập được đầy đủ số liệu của các ngân hàng trong hệ thống, dù đã có những cập nhật, bổ sung. Vì vậy, kết quả chỉ phản ánh được một phần bức tranh ngành ngân hàng.Một giả định khác cũng được đưa ra, rằng tất cả các khoản nợ sẽ tăng 10% trong năm kế tiếp. Mức tăng trưởng này có thể coi là hợp lý khi trong báo cáo thường niên năm 2013, các ngân hàng thường đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng ở mức 13 - 15% trong năm 2014.

Số lượng các ngân hàng tham gia làm bài kiểm tra cũng không được cải thiện, do nhiều ngân hàng không công bố đầy đủ các báo cáo tài chính, điển hình là Agribank đã dừng việc công bố báo cáo tài chính từ năm 2012. Việc đánh giá rủi ro tín dụng còn gặp phải khó khăn khi không có số liệu đáng tin cậy để có thể ước tính được tỷ lệ nợ xấu trong tương lai. Các yếu tố rủi ro thanh khoản và rủi ro lan truyền cũng chưa được đưa vào bài kiểm tra lần này.

Kết quả kiểm tra sức chịu đựng đánh giá hệ số CAR của các ngân hàng tham gia vào bài kiểm tra, theo đó, nếu như không có cú sốc nào bất thường thì nền kinh tế sẽ diễn biến theo kịch bản cơ sở và hệ số CAR của các ngân hàng đều ở mức cao, thậm chí cao hơn nhiều so với hệ số an toàn vốn tối thiểu 9% do NHNN quy định. Tuy nhiên, điều này không còn được duy trì trong cả hai kịch bản mà VEPR đặt ra.

Nếu như trong kịch bản đầu tiên, chỉ có 4 ngân hàng vẫn ở mức an toàn thì trong kịch bản thứ hai, hệ số CAR của các ngân hàng đều sụt giảm rất mạnh, không ngân hàng nào giữ được hệ số CAR cao hơn 9%. Nếu điều này xảy ra trong thực tế, NHNN sẽ phải bổ sung thêm vốn cho các ngân hàng này để tránh sự sụp đổ của hệ thống. Theo tính toán của nhóm tác giả, chi phí tái cấp vốn cho hệ thống ngân hàng trong 2 kịch bản sẽ lần lượt vào khoảng 1,5% và 2,97% GDP trong năm 2015.

Từ những kết luận trên, nhóm nghiên cứu khuyến nghị về việc nâng cao khả năng chịu đựng của các ngân hàng trước những cú sốc bất lợi, ví dụ như giữ lại lợi nhuận hằng năm nhiều hơn hoặc huy động thêm vốn chủ sở hữu từ các cổ đông hiện hữu và các nhà đầu tư bên ngoài.

Các ngân hàng cũng có thể làm giảm hệ số tổng tài sản có điều chỉnh theo số rủi ro bằng cách giảm các danh mục tài sản có rủi ro cao và tăng các danh mục tài sản có rủi ro thấp, chẳng hạn như tích cực thu hồi nợ, giữ lại tiền mặt và giảm cho vay tín dụng. Các ngân hàng cũng cần thường xuyên được kiểm tra sức chịu đựng, có thể tự mình thực hiện các bài kiểm tra hoặc minh bạch hóa thông tin cho các cơ quan giám sát và các tổ chức nghiên cứu.

Theo Báo Doanh nhân Sài Gòn

Từ khóa: kinh tế, nợ xấu

Bảng giáThị trường

VN-Index 773.29 ▼ -0.59 (-0.08%)

 
VN-Index 773.29 -0.59 -0.08%
HNX-Index 99.78 0.35 0.35%
UPCOM 56.46 0.53 0.95%
DJIA 21,613.43 100.26 0.46%
Nasdaq 6,412.17 1.36 0.02%
Nikkei 225 20,050.16 94.96 0.47%
FTSE 100 7,460.6 25.78 0.35%