Cổ đông ngân hàng “dài cổ” vì cổ tức:“Tội đồ” là Basel II?

Trần Thúy

07:02 28/04/2016

BizLIVE - Áp lực tăng vốn là hiện hữu và đang là thách thức không nhỏ đối với các ngân hàng.
 

Cổ đông ngân hàng “dài cổ” vì cổ tức:“Tội đồ” là Basel II?

Ảnh minh họa.

Tiếp tục "xin cổ đông thông cảm"
Cũng như những năm trước, năm nay, nhiều ngân hàng lại tiếp tục điệp khúc "xin cổ đông thông cảm", không chia cổ tức hoặc chia cổ tức bằng cổ phiếu.
Tuy nhiên, một điều "mới" là nếu những năm trước, lý do chủ yếu được đưa ra là "đang ở giai đoạn cao điểm xử lý nợ xấu nên ngân hàng phải tăng nguồn trích lập dự phòng rủi ro" hay "đang trong quá trình tái cấu trúc, chủ trương không chia cổ tức" thì năm nay, lý do được đưa ra là "để đảm bảo tuân thủ Basel II".
Tại cuộc họp ĐHĐCĐ năm 2016 của Techcombank tổ chức mới đây, Ban lãnh đạo ngân hàng đã trình cổ đông việc không chia cổ tức năm thứ 4 liên tiếp. Theo Chủ tịch Hồ Hùng Anh, việc Techcombank không trả cổ tức vì muốn giữ lại lợi nhuận để tăng năng lực cạnh tranh và sắp tới sẽ áp dụng Basel II, cần phải có giai đoạn chuẩn bị để áp dụng tuân theo đúng tiêu chuẩn quốc tế.
Trong khi đó, Vietinbank cũng xin cổ đông không chia cổ tức năm 2015 nhằm bổ sung nguồn vốn tự có nâng cao năng lực tài chính, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng, đồng thời, đảm bảo tuân thủ các giới hạn về an toàn vốn theo quy định của NHNN và thông lệ quốc tế.
"Khá khẩm" hơn hai ngân hàng trên, cổ đông BIDV được nhận cổ tức năm 2015 với tỷ lệ 8,5%, nhưng được nhận bằng cổ phiếu, thay vì kế hoạch trên 9% như được đưa ra trước đó.
Trả lời câu hỏi của cổ đông vì sao ngân hàng không trả cổ tức bằng tiền mặt và cao như kế hoạch dự kiến ban đầu, đại diện BIDV cho biết, sau khi sáp nhập với ngân hàng MHB, số lượng cổ phiếu BIDV tăng lên đồng nghĩa số lượng cổ phiếu chia cổ tức tăng lên nên sẽ khó giữ được mức cổ tức như ban đầu.
Bên cạnh đó, nếu thực hiện chi trả cổ tức bằng tiền mặt, việc thực hiện tăng vốn hơn 9,4 nghìn tỷ trong năm nay của ngân hàng sẽ rất khó. Theo đó, sẽ khó có thể đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và Basel II.
Thách thức mang tên Basel II
Có thể thấy, áp lực tăng vốn là hiện hữu và đang là thách thức không nhỏ đối với các ngân hàng.
Theo kế hoạch, từ tháng 2/2017,10 ngân hàng do NHNN chỉ định sẽ chính thức bước vào thực hiện thí điểm phương pháp quản trị vốn và rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II, sau đó sẽ hướng tới áp dụng cho tất cả các ngân hàng thương mại cổ phần khác. Đây là tiêu chuẩn không mới đối với các ngân hàng trong  khu vực nhưng đầy thách thức với các ngân hàng Việt Nam.
Việc áp dụng Basel II sẽ khiến hệ số an toàn vốn (CAR) của các ngân hàng giảm, theo đó, yêu cầu vốn tăng lên do ngoài rủi ro tín dụng, Basel II tính đến yêu cầu vốn đối với rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. 
Trong khi đó, tới thời điểm hiện tại, trong số 10 ngân hàng thí điểm Basel II bao gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV, MB, Sacombank, Techcombank, ACB, VPBank, VIB, Maritime Bank, nhiều ngân hàng có hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) chỉ bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu chút ít như BIDV hay VietcomBank.
Tại cuộc họp ĐHĐCĐ năm 2016 mới diễn ra cuối tuần trước, ông Trần Bắc Hà, Chủ tịch HĐQT BIDV cho biết, hiện hệ số CAR hợp nhất của ngân hàng là 9,81%, hệ số CAR riêng lẻ là 9,01%. "Hiện nay vốn cấp 1 của BIDV đạt hơn 34 nghìn tỷ đồng, dư địa vốn cấp 2 ngân hàng đã gần như đã sử dụng hết", ông Hà cho biết thêm.
Như vậy, với trường hợp của BIDV, nếu áp dụng Basel II, chắc chắn ngân hàng không thể đáp ứng hệ số CAR tối thiểu.
Khả quan hơn BIDV một chút là trường hợp của Vietinbank. Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch HĐQT ngân hàng mới đây cho biết, tính đến cuối năm 2015, hệ số CAR của Vietinbank đạt 10,58%.
Nếu áp dụng Basel II, hệ số CAR của ngân hàng có thể giảm khoảng 1%, vẫn ở mức "tạm an toàn". Tuy nhiên, nếu NHNN sửa đổi Thông tư 36/2014/TT-NHNN theo hướng nâng cao tỷ lệ tỷ lệ rủi ro mới đối với cho vay bất động sản lên 250%, thì hệ số CAR của ngân hàng có thể giảm thêm 0,5-0,7%. 
Như vậy là Vietinbank cũng "ngấp nghé" ngưỡng tối thiểu nếu như không có các biện pháp tăng vốn trong thời gian tới.
Một "ông lớn" khác cũng đang phải chạy nước rút để kịp đáp ứng Basel II là Vietcombank. Ông Nghiêm Xuân Thành, chủ tịch HĐQT Vietcombank cho biết, tính đến cuối năm 2015, hệ số CAR của ngân hàng ở mức xấp xỉ 11%, tuy nhiên, sang đến quý I năm nay, tín dụng của ngân hàng tăng nhanh nên hệ số này đã lùi về mức 9%.
Cũng theo ông Thành, nếu đến cuối năm nay không tăng được vốn, thì hệ số CAR của ngân hàng sẽ giảm nhanh chóng. “Hệ số CAR của Vietcombank sẽ giảm khoảng 2%, về mức gần 7% và không đạt được định mức tối thiếu. Do vậy HĐQT mới trình ra cổ đông kế hoạch tăng vốn trong năm nay”, lãnh đạo này cho biết.
Không chỉ ba ông lớn đang gặp khó khăn với Basel II, một loạt các nhà băng khác cũng đang hối hả lao vào cuộc đua tăng vốn điều lệ như ACB, VP Bank hay Techcombank.
Dù việc tăng vốn điều lệ là không thể tránh khỏi đối với các ngân hàng ở thời điểm hiện tại, nhưng việc nhiều nhà băng liên tục trong nhiều năm qua không chia cổ tức hoặc chia bằng cổ phiếu đã khiến các cổ đông không khỏi thất vọng.

TRẦN THÚY

Bảng giáThị trường

VN-Index 777.09 ▲ 5.59 (0.72%)

 
VN-Index 777.09 5.59 0.72%
HNX-Index 100.55 0.92 0.92%
UPCOM 56.43 -0.03 -0.06%
DJIA 21,711.01 97.58 0.45%
Nasdaq 6,422.75 10.57 0.16%
Nikkei 225 20,079.64 29.48 0.15%
FTSE 100 7,450.53 -1.79 -0.02%