BIDV, Vietinbank và nền kinh tế “sẽ có lợi” nếu Bộ Tài chính không thu 4.700 tỷ đồng cổ tức

Minh Tuấn

07:00 13/06/2016

BizLIVE - Khi tranh luận chưa dứt về việc Bộ Tài chính muốn thu cổ tức từ các nhà băng có vốn nhà nước, ngân hàng BIDV vừa phát đi một báo cáo nêu lên những khó khăn trong việc tăng vốn của các ngân hàng thương mại nhà nước, đồng thời cảnh báo về các rủi ro đối với hệ thống ngân hàng và nền kinh tế nếu khối này không được cải thiện năng lực tài chính.

BIDV, Vietinbank và nền kinh tế “sẽ có lợi” nếu Bộ Tài chính không thu 4.700 tỷ đồng cổ tức

Ảnh minh họa.

Báo cáo của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) dựa trên nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu thuộc ngân hàng này chỉ ra “vai trò trọng yếu” của khối ngân hàng thương mại nhà nước (NHTMNN) đối với ngành và thực hiện các chính sách của Chính phủ.
Theo đó, đến cuối năm 2015, khối NHTMNN gồm 4 ngân hàng (Agribank, BIDV, Vietinbank, Vietcombank) chiếm 45% tổng tài sản, 50,2% tổng dư nợ tín dụng và 46,3% nguồn vốn huy động của toàn hệ thống.
BIDV còn “kể công” rằng các NHTMNN đã tích cực tham gia vào tái cơ cấu ngành ngân hàng, tiên phong trong thực hiện các chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) như giảm lãi suất, và đóng vai trò chính trong phát triển các dự án, chương trình kinh tế lớn.
Năng lực tài chính của các NHTMNN suy giảm “nghiêm trọng”
Báo cáo cho biết, năng lực tài chính của khối NHTMNN thể hiện qua hệ số an toàn vốn (CAR) bị suy giảm từ mức 10,8% năm 2011 xuống mức 9,4% hiện nay, tức gần chạm ngưỡng tối thiểu 9% theo quy định của NHNN, thấp hơn mức bình quân của ASEAN là 10,3%.
Tình trạng suy giảm CAR chủ yếu do 2 nguyên nhân:
Thứ nhất, khả năng sinh lời của các NHTMNN bị co hẹp, thể hiện ở tỷ lệ NIM giảm từ 2,5% năm 2011 còn 2,2% năm 2012 và tiếp tục giảm xuống mức 1,7-1,8% trong giai đoạn 2013-2015, do đi đầu trong  triển khai các chương trình, chính sách tín dụng ưu đãi của Chính phủ.
Thứ hai, trong giai đoạn ngành ngân hàng Việt Nam triển khai nhiều biện pháp để áp dụng các chuẩn mực thông lệ quốc tế theo Basel trong tính toán CAR nên có tác động tiêu cực đến chỉ tiêu này.
Khó khăn trong áp dụng các biện pháp tăng vốn đối với các NHTMNN
Báo cáo chỉ ra rằng các NHTMNN đang gặp nhiều trở ngại khi thực hiện các giải pháp tăng vốn để đảm bảo năng lực tài chính.
Đơn cử như trong giai đoạn 2013-2014, theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước toàn bộ cổ tức của NHTMNN không được sử dụng để gia tăng năng lực tài chính của ngân hàng phải chuyển nộp về ngân sách nhà nước (NSNN).
Trong điều kiện các giải pháp tăng vốn khác chưa thực hiện được ngay thì việc tăng vốn từ nguồn lợi nhuận tạo ra của năm 2015 và 2016 là giải pháp thuận lợi nhất cho các ngân hàng. Tuy vậy, giải pháp này đang gặp vướng mắc khi Bộ Tài chính, qua Thông tư 61/2016/TT-BTC, yêu cầu phải chuyển toàn bộ cổ tức của cổ đông nhà nước về NSNN.
“Nếu xảy ra, có vẻ như vai trò cổ đông của nhà nước tại các NHTMNN đang chưa thực sự chuyên nghiệp và điều này có thể ảnh hưởng đến cổ đông hiện hữu khác cũng như việc thu hút cổ đông mới trong tương lai”, báo cáo viết.
Bên cạnh đó, Trung tâm Nghiên cứu BIDV còn chỉ ra các khó khăn trong việc tăng vốn thông qua các giải pháp khác như phát hành thêm cổ phần cho nhà đầu tư hiện hữu, thu hút thêm nhà đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, hay bổ sung nguồn vốn từ NSNN.
Rủi ro cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế
Tiếp đó, báo cáo cảnh báo về những rủi ro đối với hệ thống ngân hàng và nền kinh tế khi tình trạng suy giảm năng lực tài chính các NHTMNN không được giải quyết.
Trong trường hợp vốn tự có của khối NHTMNN không được tăng trong năm 2016 (tương ứng với việc Nhà nước thu về toàn bộ cổ tức năm 2015), tăng trưởng tín dụng của khối NHTMNN chỉ ở mức 7-8% trong năm nay.
Khi đó, số vốn tín dụng thiếu hụt sẽ làm tăng trưởng GDP trong giai đoạn 2016-2020 bị giảm trung bình 0,55%-0,6%/năm, dẫn đến tăng trưởng GDP giai đoạn 2016-2020 dự kiến chỉ ở mức 6,05-6,4%/năm.
Trong trường hợp vốn tự có của khối NHTMNN tăng lên từ nguồn lợi nhuận giữ lại với ước tính ở mức 8,34%/năm (căn cứ theo mức tăng vốn tự có của khối NHTMCP giai đoạn 2011-2015), không có nguồn tăng vốn bổ sung từ bên ngoài, dự kiến tăng trưởng GDP giai đoạn 2016-2020 sẽ chỉ ở mức 6,3-6,7%/năm.
Bên cạnh đó, việc tăng trưởng tín dụng giảm so với yêu cầu ở mức 5-10% trong vòng 5 năm (2016-2020) sẽ làm giảm khoản thu của NSNN khoảng 1.800-5.000 tỷ đồng tiền thuế.
Từ những lập luận trên, báo cho cho rằng, nếu Bộ Tài chính không thu 4.700 tỷ đồng từ nguồn cổ tức trong năm 2016 từ BIDV và VietinBank, các ngân hàng được tăng vốn nói riêng và nền kinh tế nói chung sẽ được nhiều lợi ích.
Hiến kế tăng vốn cho NHTMNN
BIDV đề xuất Chính phủ chỉ đạo NHNN và Bộ Tài chính chấp thuận cho các NHTMNN được cân đối và quyết định việc sử dụng nguồn cổ tức các năm để tăng vốn cho năm sau qua hình thức chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, tùy thuộc vào năng lực tài chính và điều kiện của ngân hàng.
Bên cạnh đó, nhà băng này đề xuất Chính phủ cho phép các NHTMNN sử dụng nguồn thặng dư do giảm tỷ lệ sở hữu của Nhà nước từ bán đầu tư tài chính, bán chiến lược để tạm ứng chi trả cổ tức bằng cổ phiếu để tăng vốn.
Chính phủ cần đẩy mạnh thực hiện cổ phần hóa và giảm bớt tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các NHTMNN, hiện đang ở mức 65-95%.
Báo cáo đề xuất, về dài hạn, Chính phủ giảm sở hữu tại các NHTMNN về ở mức tối đa 51% đến năm 2018 nhằm tạo điều kiện cho các NHTMNN thu hút thêm vốn từ nhà đầu tư cả trong nước và nước ngoài.
Ngoài ra, từng bước xây dựng NHNN độc lập nhằm thực hiện chính sách tiền tệ nhất quán, tập trung không bị ảnh hưởng bởi các mục tiêu chính sách tài khóa.

MINH TUẤN

Bảng giáThị trường

VN-Index 827.72 ▼ -0.57 (-0.07%)

 
VN-Index 827.72 -0.57 -0.07%
HNX-Index 109.43 -0.41 -0.37%
UPCOM 54.39 -0.01 -0.02%
DJIA 22,956.96 85.24 0.37%
Nasdaq 6,624.0 18.2 0.27%
Nikkei 225 21,336.12 80.56 0.38%
FTSE 100 7,543.09 16.12 0.21%

BizLIVE - Gặp gỡ