Xuất khẩu Việt Nam gặp khó thế nào khi Anh rời EU?

Mạnh Nguyễn

12:43 27/06/2016

BizLIVE -
Việc người Anh lựa chọn rời khỏi EU không chỉ khiến nền kinh tế quốc gia này hứng “sốc” mà điều này còn tác động xấu đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Xuất khẩu Việt Nam gặp khó thế nào khi Anh rời EU?

Dệt may là một trong những ngành hành có giá trị xuất khẩu lớn nhất vào Anh.

Hàng may mặc, giày dẹp, nội thất và nông sản... chịu ảnh hưởng
Kết thúc cuộc trưng cầu dân ý lịch sử diễn ra ngày 23/6 (giờ địa phương), 52% cử tri Anh đã ủng hộ Brexit so với chỉ 48% cử tri ủng hộ phương án Anh ở lại Liên minh châu Âu (EU).
Việc người Anh lựa chọn rời khỏi EU không chỉ khiến nền kinh tế quốc gia này hứng “sốc” mà điều này còn tác động xấu đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Theo TS. Nguyễn Xuân Thành - Giám đốc chương trình giảng dạy kinh tế, Đại học Fulbright Việt Nam, Brexit xảy ra tác động đến cả thương mại, đầu tư, du lịch và tài chính của Việt Nam. Trong đó, thương mại sẽ là kênh chịu tác động chính.
Ông Thành phân tích, trong vòng 5 năm qua, Anh đã trở thành thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam trong EU, với tốc độ tăng trưởng kim ngạch bình quân là 22,5%/năm. Với 4,65 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu của sang Anh chiếm 2,4% GDP Việt Nam, trong khi tỷ lệ này tính bình quân các nền kinh tế Đông Á chỉ là 0,7%.
“Đó là lý do nhiều báo chí kinh tế quốc tế đã cho rằng Việt Nam sẽ bị tác động lớn nhất trong Đông Á từ Brexit”, ông Thành nói.
Tổng cục Hải quan  
TS. Nguyễn Xuân Thành nhận định, xuất khẩu sang Anh chắc chắn sẽ chịu tác động tiêu cực ít nhất trong ngắn hạn khi đồng bảng Anh giảm giá. Tác động sẽ lớn hơn nếu Brexit làm cho nền kinh tế Anh rơi vào suy thoái và bất ổn trong vòng 2 năm nữa, trước khi Anh đạt thỏa thuận chính thức rời khỏi EU. 
Ở cấp độ vĩ mô, tác động tới tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế của Việt nam sẽ là nhỏ. Trong cơ cấu xuất khẩu, điện thoại di động Samsung chiếm tới hơn 36%. Vậy, ở mức vi mô, chỉ các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng may mặc, giày dẹp, nội thất và nông sản... phụ thuộc nhiều vào thị trường Anh mới chịu tác động lớn.
 Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực vào Anh từ 2010-2015
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực vào Anh 5 tháng năm 2016 - Số liệu: Tổng cục Hải quan
Ông Bùi Ngọc Sơn - Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế thế giới - Viện kinh tế chính trị cũng cho rằng, Brexit sẽ những tác động nhất định đến thương mại Việt -  Anh và EU.
Ngay sau Brexit được công bố, đồng bảng Anh đã mất giá 10% (hôm 24/6), đây là mức thấp nhất kể từ năm 1985.
“Điều này sẽ gây khó khăn cho việc xuất khẩu”, ông Bùi Ngọc Sơn phân tích: Đồng bảng mất giá, đồng Việt Nam tăng lên, hàng hóa xuất khẩu vào Việt Nam sẽ kém cạnh tranh hơn. Cầu hàng hóa nhập khẩu có thể suy giảm do tăng trưởng kinh tế chậm lại và do sự mất giá của đồng Bảng Anh. 
Các chuyên gia cũng lo ngại việc Anh rời khỏi EU thì những thỏa thuận liên quan đến Hiệp định thương mại FTA giữa EU và Việt Nam sẽ phải bàn lại. Theo đó, do có rất nhiều thỏa thuận phức tạp nên việc đàm phán có thể phải bắt đầu lại một cách riêng rẽ giữa Việt Nam với Anh và Việt Nam với EU.
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, đối với Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam, kịch bản nhiều khả năng xảy ra nhất là thỏa thuận sẽ được ký kết giữa Việt Nam và EU, nhưng sẽ không có Anh.
Như vậy, lợi ích tiếp cận thị trường Anh (chiếm 15% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU) mà Hiệp định được kỳ vọng mang lại cho Việt Nam sẽ không còn.
Tuy vậy, EU và Việt Nam vẫn có thể cho phép Anh là nền kinh tế bên ngoài được tham gia vào Hiệp định (tức là Hiệp định sẽ là giữa ba bên). Đây là kịch bản tốt nhất cho Việt Nam, TS. Nguyễn Xuân Thành nhấn mạnh.
Không phải tất cả các mặt hàng đều bị tác động xấu
Tại cuộc họp báo mới đây ngày 24/6, bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ thống kê giá, Tổng cục Thống kê đánh giá tác động của Brexit - quyết định Anh sẽ ra đi hay ở lại EU - gần như không tác động nhiều đến nền kinh tế của Việt Nam.
Bởi, nếu có ảnh hưởng thì các nước Châu Âu và Mỹ chịu nhiều hơn hoặc ở Châu Á, chỉ có các quốc gia phát triển như Hồng Kông, Nhật Bản, Singapore...
Một số ý kiến còn cho rằng, đây lại là “cơ hội vàng” để các doanh nghiệp xuất khẩu cơ cấu lại sản xuất, nâng cao chất lượng, gia tăng tính cạnh tranh cho từng mặt hàng xuất khẩu sang EU, Anh...
Báo cáo vừa công bố của Hãng tư vấn Dezan Shira & Associates cũng nhận định: Nhìn chung, hiệu ứng lên ngành xuất khẩu của Việt Nam sẽ ở mức không đáng kể. Thậm chí đây có thể được xem là cơ hội để Việt Nam củng cố thị phần tại Mỹ và châu Âu.
Bộ phận nghiên cứu Maybank Kim Eng (MBKE) mới đây cũng cho biết, nếu Anh rời EU, nền kinh tế Việt Nam sẽ không bị ảnh hưởng lớn. MBKE cho rằng Anh không phải là đối tác quá lớn đối với Việt Nam ở cả góc độ kinh tế lẫn chính trị. 
Dù tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây, xuất khẩu sang Anh chỉ chiếm 2,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2015.
Gần 47% hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Anh là điện thoại, máy tính, các linh kiện và thiết bị điện tử khác. Xuất khẩu của nhóm sản phẩm này phụ thuộc vào sự thành công (hay thất bại) của các dòng sản phẩm/mẫu mã mới của các nhà sản xuất như Samsung, Sony, Toshiba, Foxconn... hơn là các thỏa thuận thương mại ở mức quốc gia giữa Việt Nam với Anh như một phần của EU hay trên cơ sở độc lập. 

MẠNH NGUYỄN

BizLIVE - Gặp gỡ