Xã hội hóa cảng biển: Cẩn trọng trong bối cảnh căng thẳng ở Biển Đông

Minh Huệ

07:00 04/06/2015

BizLIVE -

Tại thảo luận tổ về Luật Hàng hải chiều ngày 3/6, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo, Ủy viên Ủy ban kinh tế Quốc hội, lưu ý khi xã hội hóa, nhất là trong tình hình Biển Đông hiện nay, cần rất cẩn thận khi giao các bến cảng cho các công ty nước ngoài.

Xã hội hóa cảng biển: Cẩn trọng trong bối cảnh căng thẳng ở Biển Đông

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo, Ủy viên Ủy ban kinh tế Quốc hội

“Chủ trương là xã hội hóa, đây là ý tưởng tôi ủng hộ. Những cái gì nhà nước đầu tư có thể bán lại hoặc giao quyền khai thác cho tư nhân để hiệu quả hơn, và nhà nước thu lại nguồn lực để tái đầu tư”, đại biểu Bảo nói.

Ngày 3/6, Quốc hội nghe Bộ trưởng Giao thông vận tải Đinh La Thăng thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hàng hải Việt Nam. Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận tại tổ về bộ Luật Hàng hải Việt Nam.

Xã hội hóa cảng biển cần để ý về chủ quyền biển Đông

Thảo luận tại tổ về dự thảo bộ Luật Hàng hải, Bộ trưởng Thăng cho biết dù rất tâm đắc với tổ chức Chính quyền cảng song tại dự thảo mới nhất, mô hình này đã được thay thế bởi Ban quản lý khai thác cảng.

Lý do, theo Bộ trưởng Thăng, là cơ quan soạn thảo vẫn chưa thuyết phục được ủy ban thường vụ Quốc hội về vị trí, mối liên hệ của chính quyền cảng so với các cấp chính quyền khác.

 Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải  Đinh La Thăng

Tổ chức chính quyền cảng từng là điểm mà ông Thăng cho là “đột phá” khi báo cáo trước thường vụ hai tháng trước. Tuy nhiên, báo cáo trước Quốc hội sáng nay, Chính phủ kiến nghị thay thế bằng “Ban quản lý và khai thác cảng” đồng thời đề xuất Quốc hội giao Chính phủ quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của tổ chức này cũng như việc áp dụng tại cảng biển Việt Nam.

Giải thích cho đề xuất này, Bộ trưởng Thăng cho biết thực tế vừa qua tại một khu vực cảng biển có rất nhiều nhà đầu tư khai thác bến cảng dẫn đến tình trạng là việc dư thừa công suất như xảy ra tại khu vực Cái Mép Thị Vải.

“Nhiều doanh nghiệp đầu tư, khai thác cảng trong cùng một khu vực mạnh ai nấy làm, tìm mọi cách thu hút hàng hoá đến bến cảng của mình đã tạo ra một sự cạnh tranh thị trường thiếu lành mạnh, ảnh hưởng đến tình hình khai thác cảng chung. Vì vậy, cần có một tổ chức để điều phối, quản lý chung khu vực cảng biển để khắc phục những tồn tại nói trên”, Bộ trưởng Thăng nói.

Ông Đinh La Thăng cũng cho hay, thế giới đã áp dụng mô hình Chính quyền cảng hàng trăm năm nay và gần ta nhất là Thái Lan cũng đã xây dựng mô hình này hơn nửa thế kỷ. Do đó, Chính phủ đề nghị sửa đổi, bổ sung khái niệm về tàu biển để có cách hiểu thống nhất.

Về vấn đề này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo, Ủy viên Ủy ban kinh tế Quốc hội, cũng băn khoăn vai trò quản lý của Nhà nước đối với cảng biển cũng chưa thể hiện rõ trong luật.

“Có nên thành lập mô hình chính quyền cảng không? Đây là mô hình tiến bộ trên thế giới, ở Việt Nam thì hiểu là Ban quản lý. Hiện nay đang quản lý chưa tốt, có những cơ chế rất chồng chéo trong việc quản lý cảng biển hiện nay. Tôi ủng hộ thành lập mô hình chính quyền cảng hay còn gọi là Ban quản lý”, ông Bảo nêu ý kiến.

Tuy nhiên, ông Bảo cho rằng bộ Luật Hàng hải vẫn còn nhiều vấn đề cần bàn. Ví như bến cảng có rất nhiều thành phần kinh tế tham gia như do Nhà nước đầu tư rồi giao cho doanh nghiệp quản lý; bến cảng do liên doanh với các công ty nước ngoài; bến cảng do tư nhân đầu tư…

“Cho nên phải quy định rất cụ thể, rõ ràng, để vừa kết hợp phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc phòng. Có nên giao các cảng chiến lược cho các doanh nghiệp nước ngoài? Tôi cho rằng khi giao thì phải lường các vấn đề sau này”, ông Bảo.

Ông Bảo lưu ý kết cấu hạ tầng xây dựng bằng nguồn vốn nhà nước thì phải cân nhắc hiệu quả khai thác, nên phải chọn các nhà đầu tư có tiềm lực; khi giao các bến cảng có vị trí địa lý chiến lược cho các nhà đầu tư nước ngoài thì phải hết sức cẩn thận, để bảo đảm chủ quyền Việt Nam.

Về vấn đề này, đại biểu Quốc hội Phan Xuân Dũng, cũng cho rằng bộ Luật Hàng hải cần tiếp tục rà soát các quy định sửa đổi, bổ sung để đảm bảo sự thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời giải quyết những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi và đáp ứng yêu cầu bảo đảm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán trên vùng biển Việt Nam.

Ụ nổi không phải là tàu

Một vấn đề nóng cũng được gợi ý thảo luận ở tổ, đó là khái niệm ụ nổi. Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng, có “gợi ý” thảo luận tại đoàn Thanh Hóa về vấn đề không quy định ụ nổi là tàu biển.

Theo Bộ trưởng, trong dự thảo luật lẫn tờ trình Chính phủ đề nghị loại trừ các đối tượng như ụ nổi, kho chứa nổi, giàn di động và các kết cấu nổi tương tự khác không phải là tàu biển.

“Hiện nay đã xuất hiện tàu lặn, tàu ngầm, là loại phương tiện thủy có những đặc thù về hoạt động là chủ yếu dưới mặt nước và các đặc tính khác không giống như tàu biển nên có một số quy định áp dụng cho tàu biển sẽ không phù hợp đối với tàu ngầm, tàu lặn. Vì vậy cần có những quy định đặc thù riêng cho các đối tượng này”, bộ trưởng Thăng, đặt vấn đề.

Dẫn câu chuyện vụ án Dương Chí Dũng, bộ trưởng Thăng cho hay cơ quan xét xử coi ụ nổi là tàu biển nên áp dụng các quy định với tuổi tàu cho ụ nổi.

Vấn đề này đã từng gây tranh cãi khó phân định qua quá trình xét xử vụ án tham nhũng xảy ra lại Vinalines. Cả Chủ tịch Dương Chí Dũng và Tổng giám đốc Mai Văn Phúc của Vinalines này đã phải nhận án tử hình vì tham ô trong vụ nhập về ụ nổi cũ nát 83M.

Nếu chiếu theo quy định về tuổi của tàu biển, cả loạt các cá nhân từ lãnh đạo Vinalines tới cán bộ Cục đăng kiểm Việt Nam, cán bộ Hải quan đã bị xác định là làm trái khi đưa ụ nổi già nua này về nước, gây thiệt hại lớn. Tuy nhiên, các bị cáo cũng như các cơ quan liên quan qua quá trình xét xử vẫn khẳng định ụ nổi không phải là tàu biển, không thể áp dụng quy định về tàu biển.

“Ngoài ra, kho chứa nổi, giàn di động là những kết cấu nổi chuyên dùng đã hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên, chưa có quy định cụ thể nào cho các đối tượng này nên cần có quy định bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế”, bộ trưởng Thăng giải thích.

Theo đó, dự thảo luật sửa đổi đã chỉnh khái niệm về tàu biển, loại trừ các đối tượng như ụ nổi, kho chứa nổi, giàn di động và các kết cấu nổi tương tự khác không phải là tàu biển.

Nhiều đại biểu Quốc hội cũng cơ bản nhất trí với việc bổ sung quy định về tàu lặn, kho chứa nổi, giàn di động vào phạm vi điều chỉnh của Bộ luật. Đồng thời, đề nghị rà soát, tổng kết thực tiễn trong thời gian thực hiện Bộ luật hàng hải và kinh nghiệm của các nước trên thế giới để đưa vào phạm vi điều chỉnh những nội dung cần thiết như làm rõ các đặc trưng để phân biệt giữa tàu ngầm, tàu lặn; làm rõ khái niệm về phân luồng hàng hải, về tàu biển và một số khái niệm khác như “ụ nổi” trong lần sửa đổi này để khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.

MINH HUỆ