TS. Nguyễn Đức Kiên: Một luật quản nhiều luật, vướng ở “quyền anh, quyền tôi”

Nguyễn Thoan

14:54 11/08/2016

BizLIVE - Vấn đề lớn nhất hiện nay chúng ta mắc phải là lợi ích nhóm, sự bất đồng về quyền lợi của các bộ ngành khi ra các nghị định, thông tư. Muốn làm một luật để sửa nhiều luật cần trả lời được câu hỏi: Tại sao có những nghị định, thông tư như thế?

TS. Nguyễn Đức Kiên: Một luật quản nhiều luật, vướng ở “quyền anh, quyền tôi”

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

Trên đây là lời tham vấn trong buổi hội thảo “Luật bổ sung, sửa đổi luật về đầu tư, kinh doanh” của TS. Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội.
Chưa đầy 1 tháng, câu chuyện cần một luật để sửa nhiều luật được đề cập nhiều lần trong các hội thảo lớn như một vấn đề bức thiết với cộng đồng doanh nghiệp và nhà nước. Tuy nhiên, cho tới gần đây thì vẫn chưa có nhiều phương án được cho là khả thi dành cho đề xuất này.
Sáng nay, 11/8 Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tiếp tục tổ chức hội thảo “Luật bổ sung, sửa đổi luật về đầu tư, kinh doanh” nhằm tìm những tham vấn để đưa ra một luật quản “lỗi” của nhiều luật hiện hành về đầu tư, kinh doanh. 
Nhận định về chủ đề hội thảo, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho biết: Hiện nay có sự mâu thuẫn giữa các quy định của Luật Đầu tư, luật Doanh nghiệp với các quy định của các luật chuyên ngành khác. Những vấn đề này đang gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý Nhà nước và doanh nghiệp trong quá trình thực thi và tuân thủ. 
Ông Cung nêu ví dụ: một trong những luật gây bức xúc mạnh mẽ trong cộng đồng dư luận là luật xây dựng. Luật này ra đời, đã gây ra “cái chết” tức tưởi cho một loạt các luật, nghị định khác liên quan, trong đó có nghị định 35 của Chính phủ. 
Có người đặt ra câu hỏi: tại sao lại có luật xây dựng như vậy? Khi mà thời điểm nó ra đời đã vấp phải nhiều sự phản đối từ phía cộng đồng doanh nghiệp, giới nghiên cứu. 
Ông Cung chia sẻ: Chúng ta đòi hỏi minh bạch. Tuy nhiên, cho tới hiện nay, tôi cam kết là không một anh công chức ở một bộ nào biết được một quy trình cụ thể, đúng “chuẩn” để cấp phép cho một công trình xây dựng. Chúng ta vẫn theo lối “Stop and Go”, có nghĩa là xong một công đoạn lại phải dừng lại để hỏi làm gì tiếp. Như thế, thì làm gì cho cái quy trình nào rõ ràng mà đòi công bố, đòi minh bạch. 
Rõ ràng chúng ta cần nghiên cứu cụ thể để hình dung ra sửa cái này cần như thế nào, và cần đạt mục tiêu gì. Vấn đề này sẽ rất phức tạp. Không chỉ vì cần có những thuyết minh rõ ràng, thực tiễn để thuyết phục Quốc hội. Mà còn phức tạp ở việc đụng chạm tới “miếng ăn”, quyền lợi của nhiều bộ, ngành khác nhau. 
Để vẽ được quy trình rõ ràng thì không khó, mà khó ở sự thống nhất, sự “đồng minh” của các bộ, ngành, các cấp chính quyền liên quan, ông Cung nhận định.
 TS. Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội. Ảnh T.L
Đồng tình với những vướng mắc khi làm một luật sửa nhiều luật ông Cung đã chỉ ra, ông Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết: Chúng ta đang bị vướng ở lợi ích nhóm, lợi ích giữa các bộ, các sở, vướng ở quyền anh, quyền tôi. 
Tuy nhiên, ông Kiên cũng nhận định: Những đề xuất như hiện nay để xây dựng một luật sửa nhiều luật liên quan tới đầu tư, xây dựng còn nằm ở bề nổi, chưa chạm được tới thực chất của vấn đề. Như vậy sẽ không khả thi. 
Phân tích vấn đề, ông Kiên cho ví dụ: Theo những kiến nghị mới đây đưa ra chủ yếu liên quan tới vấn đề xin cấp phép xây dựng nhà ở nhằm mục đích kinh doanh, mà chưa đề cập tới vấn đề xin cấp phép xây dựng phục vụ sản xuất. Vì thế, các đề xuất cũng chỉ xoay quanh bức xúc của doanh nghiệp khi xin quyền sử dụng nguồn tài nguyên quốc gia mà không có cái nhìn toàn thể, để đánh giá đúng vai trò của những điều luật, quy định hiện hành.
Về luật Xây dựng đang gây nhiều bức xúc cho doanh nghiệp, ông Kiên chia sẻ: có lẽ chúng ta cần nhìn lại rằng các kiến nghị sửa đổi của doanh nghiệp vướng chủ yếu ở các nghị định như: Nghị định 34, nghị định 118, nghị định 59 và thông tư của Bộ Xây dựng. Như vậy thì ở đây không phải là sửa luật mà là sửa các thông tư, nghị định.
Nếu xem xét kỹ hơn chúng ta sẽ phải đặt câu hỏi tại sao khi bộ xây dựng trình luật Xây dựng với nhiều quy chế ràng buộc với ngành xây dựng nhà ở kinh doanh lại được cả tập thể Chính phủ thông qua như vậy. Bởi, đây là vấn đề liên quan tới quyền lợi của nhiều bên, từ nhà đầu tư, tới người dân, đại chúng. Và trong trường hợp này thì Chính phủ đang đứng về phía quyền lợi chung của cộng đồng, ông Kiên chỉ ra.
Bản thân là người có nhiều năm công tác với vai trò nghiên cứu luật, ông Kiên chia sẻ: Nếu nghiên cứu một luật để sửa nhiều luật liên quan tới đầu tư, kinh doanh thì chúng ta cần phải đi tới cùng, tiếp cận sâu hơn nữa để làm rõ tại sao lại có những nghị định đang gây vướng mắc đề cập ở trên.
Cùng với đó là phải có sự phân loại, chia ô rõ ràng với từng loại. Ví dụ: không thể đồng nhất việc xin đất xây nhà ở để kinh doanh, mua bán với xin 100 ha hoặc 500 ha đất để xây dựng khu công nghiệp, phục vụ sản xuất.
Chúng ta cần hình dung rõ, toàn diện bức tranh đổi mới trong cấp phép đất xây dựng, để  từ đó biết được những gì đã đổi mới, đã làm được thì tiếp tục duy trì. Còn vấn đề nào còn tồn tại, gây vướng mắc thì chúng ta sẽ sửa đổi. Và vai trò của nhà nước ở đây là điều tiết lợi nhuận, nên cần có sự cân nhắc, nhìn nhận vấn đề một cách đa diện, ông Kiên lưu ý.

NGUYỄN THOAN

BizLIVE - Gặp gỡ