TS. Lê Đăng Doanh: “Tham nhũng làm môi trường kinh doanh xấu đi”

Nguyễn Thảo

07:00 21/04/2015

BizLIVE - Tham nhũng là tệ nạn nghiêm trọng gây tác hại tiêu cực đến phát triển kinh tế, xã hội, TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho biết trong tham luận được trình bày tại Diễn đàn Kinh tế mùa xuân 2015 diễn ra vào sáng 21/4 tại Nghệ An.

TS. Lê Đăng Doanh: “Tham nhũng làm môi trường kinh doanh xấu đi”

Xếp hạng Đạo đức và Tham nhũng được đưa ra trong báo cáo GCI 2014-2015

Ảnh hưởng tiêu cực môi trường kinh doanh

Dẫn số liệu, báo cáo đã được đưa ra trước đó từ Ngân hàng Thế giới, Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Tổ chức Minh bạch Quốc tế... TS. Lê Đăng Doanh cho biết, những yếu kém về thể chế và tham nhũng đã làm môi trường kinh doanh của Việt Nam xấu đi. 

Trong đó đáng chú ý là xếp hạng về đút lót trong xuất nhập khẩu xếp 121, thấp hơn nhiều xếp hạng thể chế chung. 

Ngoài ra, xếp hạng về đút lót trong quyết định tư pháp cũng rất thấp, xếp hạng về công khai trong xây dựng chính sách của chính phủ chỉ xếp thứ 116. 

"Không nghi ngờ gì nữa, yếu kém về thể chế và tham nhũng đã làm giảm năng lực cạnh tranh và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam", TS. Doanh nêu quan điểm.

Vị chuyên gia này cũng dẫn chứng trường hợp mới đây, Nhật Bản thông qua tổ chức JICA, Hàn Quốc và Ngân hàng Thế giới đã phát hiện những dấu hiệu tham nhũng, đút lót ở Việt Nam liên quan đến quá trình nhận thầu và đấu thầu xây dựng kết cấu hạ tầng ở Việt Nam.

Theo đó, ngày 1/4/2015, Trưởng đại diện của JICA tại Việt Nam đã tuyên bố: "Tôi tha thiết mong vụ JTC là vụ cuối cùng xảy ra với các dự án ODA của Nhật Bản. Nếu có vụ thứ ba tôi nghĩ là nhân dân Nhật Bản sẽ lên tiếng buộc Chính phủ Nhật Bản dừng ODA cho Việt Nam. Nếu có vụ thứ ba sẽ không có lối thoát". 
 TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Việt Nam 
TS. Lê Đăng Doanh nhìn nhận tuyên bố trên cho thấy Nhật Bản đã "mất kiên nhẫn đối với tình trạng tham nhũng kéo dài, lặp đi lặp lại ở Việt Nam". 

Ông Doanh cũng cảnh báo rằng, với các dự án ODA là dự án tín dụng hỗ trợ phát triển chính thức, Việt Nam đi vay nước ngoài để đầu tư, với tình trạng tham nhũng như đã phát hiện, chắc chắn các nhà tài trợ sẽ không hào hứng để tăng tín dụng cho Việt Nam.

Đặc biệt, ông Doanh dẫn nghiên cứu của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tính toán, nếu các khoản chi phí không chính thức ít hơn và do đó nếu các doanh nghiệp giảm số tiền chi trả cho các khoản không chính thức, thì nguồn lực này sẽ có thể được chuyển hướng vào đầu tư và tạo việc làm. 

Cụ thể, nếu giảm 1% đơn vị tần suất tham nhũng, đầu tư tư nhân sẽ tăng 3,7%, việc làm tư nhân sẽ tăng tăng 1%, và thu nhập bình quân đầu người tăng 1,5%. 

Nếu giảm 1% đơn vị gánh nặng tham nhũng, đầu tư tư nhân sẽ tăng 6,4%, số việc làm tư nhân sẽ tăng 1,8%, và thu nhập bình quân đầu người sẽ tăng 2,3%. 

Đồng thời, nếu tăng 1% đơn vị tính dự báo của tham nhũng đầu tư tư nhân sẽ tăng 3,6%, việc làm tư nhân sẽ tăng 1% và thu nhập bình quân đầu người sẽ tăng 1,9%.

"Như vậy, gánh nặng tham nhũng làm giảm đáng kể động lực đầu tư tư nhân, tạo việc làm và thu nhập của doanh nghiệp", ông Doanh nhận định. 

Lợi nhuận 1 đồng phải chi đến 1 đồng chi phí không chính thức

Cũng theo báo cáo được ông Doanh dẫn ra, một doanh nghiệp hối lộ sẽ ít chú ý đến việc đổi mới như các doanh nghiệp không hối lộ, xác suất một doanh nghiệp hối lộ muốn cải thiện sản phẩm so với các doanh nghiệp không hối lộ thấp hơn 6,2%.  
Tương tự, xác suất một doanh nghiệp hối lộ muốn làm ra sản phẩm mới hay ứng dụng phương pháp sản xuất mới so với các doanh nghiệp không hối lộ thấp hơn 8,7%. 

Hơn nữa, xác suất một doanh nghiệp hối lộ muốn cải thiện sản phẩm, làm ra sản phẩm mới hay ứng dụng phương pháp sản xuất mới so với các doanh nghiệp không hối lộ thấp hơn 8,2%.

"Như vậy, tham nhũng làm chệch hướng động lực của doanh nghiệp, những doanh nghiệp đút lót, hối lộ ít quan tâm hơn đến đổi mới công nghệ hay sản phẩm, một tác động đặc biệt nghiêm trọng trong môi trường cạnh tranh quốc tế gay gắt và đổi mới khoa học-công nghệ là động lực chính cho phát triển hiện nay", ông Doanh cho hay. 

Một số liệu đáng giật mình khác cũng được TS. Lê Đăng Doanh dẫn ra cho thấy ảnh hưởng đến doanh nghiệp do tình trạng tham nhũng gây ra. Cụ thể, số liệu tính toán cho thấy, doanh nghiệp muốn kiếm 1 đồng lợi nhuận phải chi 0,7 đến 1 đồng chi phí không chính thức.

NGUYỄN THẢO

BizLIVE - Gặp gỡ