Trung Quốc tham gia TPP: Việt Nam sẽ mất lợi thế?

Thành Luân

14:10 08/06/2015

Khả năng Trung Quốc tham gia TPP vẫn để ngỏ nhưng để trở thành thành viên, Trung Quốc phải tuân theo luật chơi của nhóm này.

Trung Quốc tham gia TPP: Việt Nam sẽ mất lợi thế?

Việc Trung Quốc tham gia TPP có vẻ như không sớm xảy ra

Trước sau gì Trung Quốc cũng tham gia TPP

Theo PGS.TS Lê Văn Sang, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới, dù không tha thiết mời nhưng Mỹ vẫn để ngỏ khả năng Trung Quốc tham gia TPP chứ không hề tẩy chay nước này. Trong khi đó, báo giới Trung Quốc cũng nhiều lần cho biết Bắc Kinh sẽ nghiên cứu để tham gia hiệp định thương mại này.

"Cả Mỹ và Trung Quốc đều lửng lơ nhưng xu thế là trước sau gì Trung Quốc cũng tham gia TPP, bởi có như vậy hai nước mới ức chế lẫn nhau, phát huy thế cạnh tranh nhau", PGS.TS Lê Văn Sang nhận định.

Vị chuyên gia này cũng cho rằng, TPP vẫn luôn được coi là thách thức đối với kinh tế Trung Quốc, dùng để phá thế bao vây của Bắc Kinh, hạn chế những tác động quá mạnh của Trung Quốc trong liên kết châu Á-Thái Bình Dương.

"TPP được coi như phương thức để Mỹ giành ảnh hưởng về mặt kinh tế tại châu Á-Thái Bình Dương, khẳng định vị trí ở khu vực này. Trung Quốc đang xây dựng trật tự loại trừ trong khi Mỹ xây dựng một trật tự bao hàm, mở rộng để tất cả các nước cùng tham gia. Hai trật tự này đối kháng, ức chế lẫn nhau nhưng như thế không có nghĩa Trung Quốc sẽ không tham gia TPP.

Thượng viện Mỹ đã trao quyền xúc tiến thương mại, hay đàm phán nhanh (TPA) cho Tổng thống Obama nên chắc chắn TPP sẽ sớm hoàn tất, và như thế không kịp để Trung Quốc tham gia đợt này. Tuy nhiên, sau khi TPP đi vào hoạt động, cánh cửa cho Trung Quốc vẫn mở".

Trong khi đó, Ths Bùi Ngọc Sơn, Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị Thế giới bày tỏ: "Trước đây, Mỹ không muốn Trung Quốc tham gia TPP vì một số lý do. Thứ nhất, Mỹ lo ngại chính sách tỷ giá của Trung Quốc kiếm lợi cho nước này nhiều quá, nếu tham gia TPP sẽ khiến các nước thành viên thành viên. Thứ hai, về mặt địa chính trị,Trung Quốc đang trỗi dậy và gây phiền toái cho việc tăng cường ảnh hưởng của Mỹ, do đó Mỹ muốn lập ra TPP không có Trung Quốc.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn bỏ ngỏ khả năng Trung Quốc tham gia TPP vì nếu chống thì rất khó giải thích và vấn đề chính trị mang nhiều tính chất tế nhị. Mỹ sẽ giải thích ra sao nếu Trung Quốc đặt câu hỏi: Nếu thực sự vì vấn đề phát triển thì tại sao một đối tác như Trung Quốc có thể đem lại lợi ích kinh tế rất lớn lại không được vào TPP? Trong khi đó, trước đây Mỹ có thể viện cớ rằng chính sách tỷ giá của Trung Quốc sẽ khiến các nước thành viên thua thiệt, nhưng cái cớ ấy giờ rất khó sử dụng.

Trung Quốc đã đạt đến một trình độ công nghệ nhất định, trong khi "cách chơi" của Trung Quốc trong thời gian qua là không muốn các nước kiếm lợi trên đất của mình. Google, Facebook và nhiều doanh nghiệp nước ngoài khác đang bị loại dần; các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc có thể dễ dàng ăn cắp bản quyền mà không phải đền bù gì. Nếu Trung Quốc muốn tham gia TPP thì bắt buộc phải thay đổi".

Việt Nam sẽ thua thiệt?

Theo ông Bùi Ngọc Sơn, nếu TPP hình thành mà Trung Quốc vẫn đứng ngoài thì nước này sẽ gánh phần thua thiệt trong khi các nước thành viên, đối thủ của Trung Quốc nằm trong khối được tự do làm ăn và hưởng lợi từ thị trường Mỹ.  Còn một khi Trung Quốc tham gia TPP, cũng giống như các nước thành viên khác, hàng hoá Trung Quốc bán trong khối sẽ không bị đánh thuế.

Ông Sơn phân tích, trong TPP có quy định về nguồn gốc, xuất xứ hàng hoá, nguyên liệu. Nếu Trung Quốc đứng ngoài TPP trong khi Việt Nam là thành viên thì hàng dệt may của Việt Nam sẽ bán dễ hơn hàng Trung Quốc. Trung Quốc muốn bán được hàng thì phải di chuyển vốn liếng, công nghệ sang Việt Nam để sản xuất, từ đó mới đi được vào thị trường Mỹ và các nước khác trong TPP.

Nếu Trung Quốc vào TPP, lợi thế giá rẻ và công nghệ của Trung Quốc sẽ được phát huy. Trong trường hợp ngược lại, khó khăn sẽ chồng chất vì chi phí lao động của Trung Quốc đã tăng cao, các lĩnh vực có thể cạnh tranh bị các nước khác chiếm hết.

Đối với nền kinh tế các nước thành viên TPP, ông Sơn nhận định, sẽ bị áp lực một khi Trung Quốc tham gia hiệp định thương mại này bởi sẽ phải chia phần với Trung Quốc.

"Khi ấy, cái Việt Nam lẽ ra được lợi thì lại chẳng còn lợi mấy nữa bởi cấu trúc kinh tế của Việt Nam là đi sau Trung Quốc và khá giống Trung Quốc, hàng cạnh tranh tương tự như nhau. Ví dụ, mặt hàng rau quả được Trung Quốc sản xuất rẻ hơn Việt Nam. Nếu Trung Quốc không vào TPP, hàng hoá mang xuất xứ nước này muốn bán vào đây sẽ phải đóng thuế, trong khi hàng Việt Nam bán cho các nước thành viên không phải đóng thuế. Do đó, Trung Quốc vào TPP, Việt Nam sẽ bị thua thiệt.

Đó là lý do vì sao Mỹ không muốn Trung Quốc trong TPP. Mỹ cần tăng cường ảnh hưởng ở châu Á-Thái Bình Dương để ngăn chặn sự phát triển theo kiểu chỉ lợi cho mình của Trung Quốc. Bằng cách tạo ra một sân chơi cho các nước đồng minh, bạn bè có thể kiếm lời, Mỹ sẽ củng cố các quan hệ về chính trị, quân sự..., ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực lúc ấy mới chắc chắn. Tuy nhiên, nếu để Trung Quốc tham gia TPP mà vẫn giữ kiểu lấn lướt về kinh tế thì chắc chắn không thể được".

Bởi vậy, theo Ths Bùi Ngọc Sơn, việc Trung Quốc tham gia vào TPP sớm hay muộn tuỳ thuộc vào thái độ chính trị của Trung Quốc và việc quốc gia này bắt buộc phải tuân thủ theo luật chơi của TPP mà Mỹ và các nước thành viên đặt ra.

"Mỹ cần các đồng minh ở châu Á để kiểm soát sự trỗi dậy không mấy hoà bình của Trung Quốc nên Mỹ có thể sẽ thành lập TPP trước, gắn chặt các đồng minh, đem lại lợi ích mà tất cả các nước đều nhìn thấy. Còn Trung Quốc đến sau thì phải tuân thủ luật chơi của các nước, nếu không chấp nhận thì Trung Quốc phải đứng ngoài và chịu thua thiệt về kinh tế", ông nói.

Theo Báo Đất Việt