Thu khó, nhu cầu chi lớn

P.V

08:05 10/03/2016

Lần đầu tiên, bản kế hoạch tài chính trung hạn 5 năm 2016-2020 đã được lập nhằm ước lượng dòng tiền sẽ có trong một giai đoạn, để từ đó tính toán cân đối chi, vay nợ, đầu tư. Kế hoạch mang tính định hướng vừa được Bộ Tài chính đưa ra cho thấy bức tranh thu, chi, đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN) 5 năm tới vẫn được dự báo rất nhiều khó khăn.

Thu khó, nhu cầu chi lớn

Ảnh minh họa.

Dựa trên tính toán tăng trưởng kinh tế 5 năm tới 6,5-7%, GDP theo giá thực tế giai đoạn này 30,6-31 triệu tỷ đồng, Bộ Tài chính đã tính toán bức tranh NS theo kịch bản dựa trên các yếu tố, trong đó có giá dầu. Cụ thể, giai đoạn 2016-2020, sản lượng khai thác dầu thô khoảng 62,3 triệu tấn (giảm 12 triệu tấn so với giai đoạn 2011-2015); giá dầu bình quân 45USD/thùng, trong đó 2016 là 30-35USD/thùng, năm 2020 khoảng 50-60USD/thùng. Tuy nhiên, Bộ Tài chính thừa nhận với những diễn biến giá dầu hiện nay, mức 40USD/thùng phù hợp hơn.

Bởi giá dầu giao năm 2016 dao động quanh ngưỡng 30USD/thùng, cùng các dự báo đều cho rằng giá dầu 2016-2017 sẽ duy trì ở mức thấp do chênh lệch cung cầu. Quỹ Tiền tệ quốc tế dự báo giá dầu thô năm 2016 xấp xỉ 30USD/thùng, năm 2017 gần 36USD/thùng, bình quân 2016-2020 gần 39USD/thùng. Ngân hàng Thế giới đưa ra dự báo giá dầu thô 2016 là 37USD/thùng và 2016-2020 là 37-38USD/thùng... Các ngân hàng lớn như Morgan Stanley, Goldman Sachs dự báo giá dầu thô 2016 chỉ ở mức 20-25USD/thùng.

Từ tính toán trên, Bộ Tài chính dự báo thu NSNN giai đoạn 2016-2020 hơn 6,7 triệu tỷ đồng (bằng 1,6 lần giai đoạn 2011-2015), trong đó có 450.000 tỷ đồng dự kiến tăng do điều chỉnh chính sách thu. Tỷ lệ huy động bình quân so với GDP khoảng 21,8%, trong đó thuế, phí khoảng 20,2% GDP (thu nội địa hơn 5,7 triệu tỷ đồng, tốc độ tăng thu nội địa trừ đất bình quân hàng năm tăng 15,8%/năm - chiếm bình quân 85% tổng thu NSNN). Thu từ dầu thô 180.000 tỷ đồng; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 823.000 tỷ đồng, thu viện trợ 15.000 tỷ đồng.

Về tổng chi giai đoạn 2016-2020 dự kiến gần 8 triệu tỷ đồng. Trong đó, chi cho đầu tư phát triển 1,9 triệu tỷ đồng (bao gồm 260.000 tỷ đồng từ nguồn trái phiếu chính phủ, từ tiền sử dụng đất 8.000 tỷ đồng). Cùng với đó, để đáp ứng yêu cầu đầu tư phát triển, Chính phủ kiến nghị cho phép sử dụng thêm 150.000 tỷ đồng từ tiền bán cổ phần sở hữu của Nhà nước tại một số doanh nghiệp.

Nếu cộng với 100.000 tỷ đồng đã trình Trung ương cho phép trước đó, con số bổ sung này là 250.000 tỷ đồng. Như vậy, tổng chi đầu tư phát triển từ NSNN khoảng 2,1 triệu tỷ đồng, bằng 25,6% tổng chi NSNN. Về bội chi NSNN, bình quân 5 năm khoảng 4% GDP (Trung ương bội chi 3,5% GDP, địa phương 0,5% GDP), tương đương số tuyệt đối 1.193.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, nguồn chi đầu tư phát triển như trên chỉ là định hướng trong đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020, bởi còn phụ thuộc nhiều vào khả năng thu của NSNN, tiến độ bán vốn nhà nước tại doanh nghiệp hàng năm. Các khoản chi khác, theo tính toán chi trả nợ viện trợ không bao gồm nợ gốc giai đoạn 2017-2020 là 706.000 tỷ đồng; chi thường xuyên bao gồm cả chi cải cách tiền lương gần 5,1 triệu tỷ đồng, trong đó chi cải cách tiền lương dự kiến tăng 5-7%/năm...

Để thu - chi đúng dự tính, theo Bộ Tài chính, giai đoạn này cần hạn chế tối đa ban hành chính sách mới làm tăng chi NSNN; thúc đẩy lộ trình tính giá dịch vụ công để tạo bước đột phá cho nguồn cải cách tiền lương, nhằm cơ cấu lại chi NSNN trong từng lĩnh vực. Trường hợp giá dầu bình quân giai đoạn 2016-2020 là 40USD/thùng thì tổng thu NSNN sẽ giảm khoảng 47.000 tỷ đồng, theo đó bố trí chi đầu tư phát triển của ngân sách trung ương sẽ giảm tương ứng.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, giai đoạn 2016-2020, bội chi theo Luật NSNN 2015 bình quân 4% GDP và đến năm 2020 còn 3,1% GDP. Để làm được điều này, mỗi năm nợ công sẽ phải giảm 0,2%. Bổ sung cho vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Bùi Quang Vinh trấn an, những tính toán về nợ công, bội chi dựa trên kịch bản về tăng trưởng GDP trong 5 năm tới tăng 6,5-7% thì tổng GDP 5 năm tới là 31 triệu tỷ đồng. Việc đưa bội chi bình quân 5 năm 4% GDP và còn 3,1% GDP vào năm 2020 là có thể được.

Để làm được điều này cần phải nỗ lực rất nhiều trong bối cảnh yêu cầu bội chi giảm mạnh nhưng nhu cầu đầu tư lại nhiều. Đó là trong thu ngân sách phải khắc phục ngay những tồn tại, như công tác xây dựng dự toán thu ngân sách ở một số địa bàn, lĩnh vực chưa sát với thực tiễn; tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, chuyển giá dẫn đến thất thu có xu hướng giảm nhưng vẫn còn phổ biến; nợ đọng thuế còn lớn và luôn tăng cao… Trong chi ngân sách, phải chấm dứt tình trạng bố trí kinh phí dàn trải, sử dụng lãng phí, thiếu hiệu quả, sai quy định, nhiều dự án vay ưu đãi của nước ngoài phải gia hạn, điều chỉnh kế hoạch và tiến độ rất chậm…

Theo Báo Sài Gòn Đầu Tư

BizLIVE - Gặp gỡ