Start-up Việt Nam – Trái vẫn còn xanh

PV

09:26 06/12/2015

Tại triển lãm Hackfair trong khuôn khổ Ngày hội Startup Insider Talenthunt 2015 dành cho các công ty khởi nghiệp khu vực Đông Nam Á, được tổ chức lần đầu tiên tại Đại học Bách Khoa TP.HCM mới đây, nhiều ý tưởng kinh doanh thú vị của các sinh viên từ các trường đại học đã hội tụ. Điều này cho thấy, những doanh nghiệp mới khởi nghiệp đang trở thành một cộng đồng khá đông đảo, tuy nhiên vẫn còn nhiều điều đáng phải suy ngẫm.

Start-up Việt Nam – Trái vẫn còn xanh

Ảnh minh họa.

Thiếu kỹ năng sống sót

Tại ngày hội Startup Insider Talenthunt 2015 diễn ra cuối tháng 11/2015 tại TP.HCM, sản phẩm StreetView VR của nhóm Katsu thuộc Đại học Công nghệ – Thông tin đã đạt giải thưởng Tài năng trẻ. Ý tưởng này cho phép người dùng đeo chiếc kính đặc biệt để nhìn thấy khung cảnh của nhiều địa điểm trên thế giới. Ứng dụng nổi bật của kính phù hợp với những người thích đi du lịch và muốn xem trước các địa điểm để lên lịch trình cho chuyến đi. Trần Hữu Danh, sinh viên năm cuối Đại học Công nghệ – Thông tin TP.HCM, một trong những tác giả của ý tưởng, cho biết, trước khi thực hiện sản phẩm này, nhóm có tìm hiểu qua về các ứng dụng tương tự nhưng chưa tìm hiểu kỹ nhu cầu thị trường.

Số liệu mới công bố của Tổng cục Thống kê cho thấy, chỉ riêng trong tháng 10/2105, số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng 30,6%, còn số doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động cũng tăng 46,4% so với tháng trước đó. Sớm nở, chóng tàn có phải là đặc tính chung của các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam? Lê Dung – Minh Phương

“Tụi em chỉ coi đây là một bài tập để kiểm tra kiến thức của mình, chưa nghĩ xa về việc mang sản phẩm đi kinh doanh hay để tìm nhà đầu tư”, Hữu Danh nói, bổ sung thêm rằng mặc dù ý tưởng của nhóm đã được triển khai trong thực tế và tạo ra sản phẩm mẫu. Đam mê sáng tạo, chịu khó tìm tòi và có nhiều ý tưởng tốt là điểm chung của các ý tưởng và mô hình kinh doanh được mang đến cuộc thi này. Tuy nhiên, không khó để nhận ra có nhiều ý tưởng không dễ dàng đi vào đời sống, nếu như không muốn nói là quá mơ hồ với thực tế. Đó là lý do mà chỉ có 2/54 ý tưởng tham gia cuộc thi được ông George Nguyễn, nhà sáng lập của Google Developer Group “chấm” là có thể đưa ra thị trường thương mại hóa.

“Các bạn rất có tiềm năng về mặt sáng tạo nhưng cần có những hướng dẫn từ ban đầu để ý tưởng đi đúng hướng. Có những ý tưởng tốt nhưng các bạn chưa có tầm nhìn chung về thị trường, hay nói cách khác là ý tưởng vẫn còn thiếu thực tế”, ông George Nguyễn nhận định.

Đó cũng là lý do mà trong lần tham dự sự kiện này, ông đã mời nhiều nhà đầu tư đi cùng để họ trực tiếp nghe các nhà khởi nghiệp trẻ của Việt Nam thuyết trình ý tưởng, sau đó xem xét rót vốn cho những ý tưởng tốt và có tính ứng dụng cao. Đây cũng sẽ là những người cố vấn từ những bước đi đầu tiên để giúp các ý tưởng khởi nghiệp không bị chệch hướng.

“Đa phần các startup không kiên nhẫn và thiếu nội lực về tài chính sẽ khó trụ vững lâu dài. Khi đưa ý tưởng thành một mô hình kinh doanh, bạn phải có kế hoạch rõ ràng chứ không phải bằng niềm tin”, George Nguyễn đưa ra lời khuyên.

Theo các chuyên gia về startup, không tìm hiểu kỹ nhu cầu thị trường, không lên và không biết cách lên kế hoạch kinh doanh cụ thể là những cái bẫy luôn chực chờ đối với những dự án khởi nghiệp non trẻ. Một báo cáo của Trung tâm nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) cho thấy, 3/10 startup sẽ “chết yểu” trong 2 năm đầu tiên gia nhập thị trường. Một nửa số còn lại cũng sẽ trở thành quá khứ chỉ trong 3 năm kế tiếp. Do đó, việc chuẩn bị kỹ năng sống sót là yếu tố sống còn đối với các nhà khởi nghiệp Việt Nam.

Các nhà đầu tư nhiều kinh nghiệm khuyên những nhà sáng lập nên giữ vững niềm đam mê và chuẩn bị tinh thần cho chặng đường khó khăn sắp tới

Ai sẽ là cộng sự?

Một trong những trở ngại lớn của các startup là làm sao tìm được những cộng sự phù hợp để gắn bó lâu dài. Ai sẽ là người phù hợp, làm sao chọn được người giỏi, người phù hợp có cùng ý chí để đồng hành với nhà khởi nghiệp trên hành trình kinh doanh gian nan không phải là điều đơn giản. Ông Nam Nguyễn, Chủ tịch Công ty Alpha Vision, cho rằng: “Ý tưởng tốt có thể thất bại, nhưng đội ngũ tốt có thể sống sót với ý tưởng không tốt”. Chính vì vậy, việc thu hút nhân tài và xây dựng cho mình một đội ngũ cộng sự tốt là yếu tố quan trọng nhất, nhằm đảm bảo các startup có thể tồn tại.

Ông Trần Bằng Việt, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn nhân sự Le & Associate, cho rằng, việc có bao nhiêu người cùng đồng hành với mình còn tùy thuộc ý tưởng, hoàn cảnh nhất định, nhưng không nên quá nhiều.

“Đó phải là những người có thể bổ sung được cho mình để khai thác được điểm mạnh của mình. Ngoài ra, dù có khác nhau về chuyên môn hay một vài sở thích nào đó nhưng nhất định cần có những điểm chung để có thể “chung sống” được với nhau. Quan trọng nhất, đó là người phù hợp với mình: không chỉ đủ năng lực làm việc mà còn phù hợp với tính cách và văn hóa của công ty”, ông Việt nói.

Vậy làm sao có thể thu hút được nhân tài gia nhập doanh nghiệp khởi nghiệp? Đây là băn khoăn chung của rất nhiều nhà khởi nghiệp, bởi hầu hết họ đều thiếu vốn và không thể dùng công cụ tài chính để thu hút người tài. Theo anh Lương Duy Hoài, nhà sáng lập của Công ty Giao hàng nhanh, có một vũ khí lợi hại mà nếu không là startup thì doanh nghiệp khó có thể có được, đó chính là cổ phần. Theo anh Hoài, để thu hút được cộng sự giỏi, startup không những phải tìm kiếm được những người có chung niềm tin, chung tầm nhìn với mình mà còn phải tận dụng tốt công cụ cổ phần.

“Cổ phần sẽ tạo cho đồng sự cảm giác được sở hữu, khiến họ chuyên tâm cống hiến hết mình với mình”, anh Hoài nói dựa vào kinh nghiệm khởi nghiệp cá nhân.

Đồng quan điểm này, ông Trần Nguyên Lê Văn, người sáng lập Vexere.vn, cho biết, để tìm được người cùng chia sẻ niềm tin và đam mê thì bản thân người sáng lập phải có niềm tin lớn đối với sản phẩm của chính mình. “Chúng ta nên chọn những người đã có kinh nghiệm trong các hoạt động ngoại khóa, những thủ lĩnh sáng lập ra các câu lạc bộ ngoại khóa đó. Họ là những người có kinh nghiệm giống như khởi nghiệp, biết cách tổ chức đội ngũ và đặc biệt đó là những người máu lửa, sẵn sàng lao vào nhiệm vụ vì sự khát khao chứ không phải vì tiền”, ông Văn chia sẻ kinh nghiệm tìm đồng sự của ông.

Ngoài ra, cả ông Văn và ông Việt đều cho rằng, những người làm công việc kinh doanh, tiếp thị, tổ chức sự kiện là những người đa năng, rất phù hợp với mô hình khởi nghiệp. Bên cạnh đó, ông Văn cho rằng, khi tuyển người thì tuổi tác không quan trọng bằng tính cách và sự nhiệt huyết. “Bất kể độ tuổi nào có sự nhiệt huyết, dám làm, dám nghĩ sẽ luôn phù hợp với startup”, ông Văn chia sẻ.

Đồng quan điểm với ông Văn, ông Mai Thanh Phong, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Bách Khoa TP.HCM, cho biết: “Khi tìm người tham gia dự án nào đó, với các bạn trẻ tôi không mấy bận tâm đến chuyên môn, vì nếu tìm người có chuyên môn thì tôi sẽ tìm được, điều quan trọng là các bạn phải thật sự nhiệt huyết, dám trình bày ý tưởng triển khai sau khi tôi đưa ra đề bài”. Trong khi đó, ông Nguyễn Hải Triều, nhà sáng lập Younet Media, còn đưa ra quan điểm, nếu muốn khởi nghiệp thì nên làm trước 30 tuổi vì sau tuổi này có thể người sáng lập đã lập gia đình và sẽ có nhiều ràng buộc, không thể dốc hết sức cho công việc.

Gọi vốn cách nào?

Thiếu nguồn lực tài chính là một trong những nguyên nhân chính khiến cho những ý tưởng kinh doanh tốt không thể trở thành hiện thực hoặc dễ dàng chết yểu. Khi startup đã đi được chặng khởi đầu, việc thu hút được nguồn tài chính để bước tiếp lên nấc thang cao hơn trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bởi việc dừng lại khi thị trường đang chuyển động quá nhanh cũng đồng nghĩa với việc tự mình khai tử chính mình. Có nhiều startup tốt nhưng không được các nhà đầu tư tiềm năng biết đến, lý do là bởi họ thiếu kỹ năng gọi vốn. Qua hai lần gọi vốn ở Việt Nam, ông Văn – Vexere.vn nhận ra rằng, nhà đầu tư rất ít nên việc chọn lọc sẽ khắt khe hơn. Điều này rất khác ở Mỹ hay nhiều thị trường khác, nơi không thiếu quỹ đầu tư khiến việc gọi vốn dễ dàng hơn nếu doanh nghiệp có ý tưởng tốt. Trong khi với thị trường Việt Nam, tất cả không chỉ nằm ở ý tưởng mà còn phải chứng minh cho nhà đầu tư thấy kết quả thực sự của dự án.

Ông Văn kể lại, lần đầu tiên khi ông gặp gỡ nhà đầu tư trình bày ý tưởng, họ bảo ông hãy quay về và làm trước đã, sau 2 tháng hãy quay lại gặp họ. Trong lần gặp kế tiếp, khi đã có người truy cập vào website để đặt vé, nhà đầu tư vẫn lắc đầu bảo ông quay về tiếp tục làm. Cho tới khi trang web đã thu hút được trên 1.000 người truy cập thì ý tưởng của ông mới được họ để mắt tới.

“Cái họ luôn cần là kết quả, chứ không phải là “chém gió”. Nếu bạn có kết quả, gọi vốn càng trễ thì phần sở hữu của bạn càng lớn. Nhưng cái gì cũng có giá. Nếu bạn gọi trễ quá, những đơn vị khác cũng thấy ý tưởng đó, mà họ nhiều tiền hơn và họ làm thì mình mất cơ hội. Do đó việc chọn thời điểm gọi vốn là phải đúng điểm rơi”, ông Văn “bật mí”.

Trong khi đó, ông Trần Bằng Việt, Le & Associate Việt, lại có góc nhìn khác: “Để chọn một startup đầu tư trước hết tôi nhìn vào mô hình kinh doanh, xem nó có bền vững hay không, có thể phát triển mạnh và có tiện lợi hay không. Thứ hai là đội ngũ startup có đủ độ tin cậy và khả năng đạt được mục tiêu là bao nhiêu. Hai điều này là cốt yếu, còn những việc khác chúng tôi sẽ mang đến”.

Khởi nghiệp rõ ràng vẫn là một mặt trận chông gai đối với những người Việt có giấc mơ khởi nghiệp. Trong bối cảnh đó, sự khác biệt sẽ là yếu tố quan trọng để startup lọt mắt xanh các quỹ đầu tư. Có rất nhiều hệ quả có thể xảy ra với những mô hình kinh doanh không có sự khác biệt, hoặc rất ít sự khác biệt. Bên cạnh đó, các nhà đầu tư nhiều kinh nghiệm còn khuyên những nhà sáng lập nên giữ vững niềm đam mê và chuẩn bị tinh thần cho những chặng đường khó khăn sắp tới.

“Các bạn gọi đầu tư càng trễ thì các bạn hưởng giá trị càng lớn, nếu bạn đem ý tưởng đến cho tôi và kêu tôi đầu tư cho bạn thì tôi sẽ lấy hết cổ phần của bạn, bạn chẳng có gì để hưởng cả”, ông Nguyễn Hải Triều, nhà sáng lập Younet Media, “dọa” các đại biểu dự ngày hội Startup Insider Talenthunt 2015.

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp

Từ khóa: khởi nghiệp

BizLIVE - Gặp gỡ