Lập đặc khu kinh tế: Chúng ta phải biết mình muốn gì, nhà đầu tư cần gì

N.Mạnh

14:40 10/11/2017

BizLIVE - Đặc khu kinh tế sẽ tạo ra sân chơi mới, thể lệ mới để thu hút làn sóng đầu tư đang dịch chuyển mạnh mẽ trên thế giới. Tuy nhiên phải hài hoà cả hai phía, nhà đầu tư muốn gì và chúng ta có thể cho gì, chứ không phải chỉ có cái mình cho người ta...

Lập đặc khu kinh tế: Chúng ta phải biết mình muốn gì, nhà đầu tư cần gì

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư Nguyễn Chí Dũng. Ảnh: Zing.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã nhấn mạnh như vậy khi trao đổi với báo chí bên hành làng Quốc hội về Luật đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt, sẽ được Quốc hội thảo luận vào chiều nay (10/11).
Bộ trưởng cho biết, hiện nay trên thế giới có khoảng 4.500 các loại đặc khu kinh tế của hơn 140 nước. Bộ Kế hoạch và đầu tư đã nghiên cứu 13 mô hình tương đồng với Việt Nam để thấy được những thành công và thất bại.
Đối với Dự luật đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt lần này, Bộ trưởng khẳng định Việt Nam mong muốn là tạo ra một sân chơi mới, thể lệ mới cho người chơi mới để đón nhận làn sóng đầu tư đang dịch chuyển mạnh mẽ trên thế giới. Hiện đang có làn sóng đầu tư vào Việt Nam rất lớn, đây là cơ hội để đón nhận làn sóng đó.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, chủ trương chúng ta đã có nên giờ nhiệm vụ là luật hoá, để thành lập các đặc khu, tạo ra những thể chế tốt nhất vượt trội so với hệ thống pháp luật trong nước, cạnh tranh được với khu vực và quốc tế, rút ra bài học kinh nghiệm về thất bại của các đặc khu trên thế giới, tranh thủ được mô hình tốt, cách làm tốt, xu hướng phát triển tốt, dựa vào điều kiện thực tế của Việt Nam trong việc phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao của chúng ta 25 năm qua.
Chính phủ có đặt ra mục tiêu, kết quả mà 3 đặc khu hành chính - kinh tế như Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc mang tới không thưa Bộ trưởng?
Đây là việc chúng ta chủ động đưa ra, tạo dựng nên để đón nhận và hấp thụ một cách hiệu quả làn sóng đầu tư của quốc tế và của trong nước. Vì chủ động nên chúng ta phải biết mình muốn gì, nhà đầu tư cần gì. Chúng ta nên đưa ra những cái nhà đầu tư cần và thể chế của chúng ta có thể cho phép, chứ không đi theo cách tiếp cận là chúng ta có gì thì cho nhà đầu tư cái đó.
Có nghĩa là phải hài hoà cả hai phía, người ta muốn gì và chúng ta có thể cho gì, chứ không phải chỉ có cái mình cho người ta. Vì thực tế có cái mình cho nhưng người ta không muốn, người ta không cần thì mô hình đó hiện nay đều thất bại.
Mục tiêu cụ thể đặc khu đưa lại cho nền kinh tế ra sao, thưa Bộ trưởng?
Về kinh tế, đây là những vị trí hết sức chiến lược có lợi thế so sánh để có điều kiện phát triển. Đây là những nơi có điều kiện tốt có đủ yếu tố để phát triển được.
Thứ hai là tạo ra thể chế mới ở khu này. Đây là đóng góp rất lớn cho những ngành mà chúng ta lựa chọn cho các khu này. Nó phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, nhưng nó cũng phù hợp với xu thế của quốc tế. Đây là những ngành cạnh tranh trong thời kỳ mới. Ví dụ như ngành dịch vụ, công nghệ cao, y tế giáo dục, vui chơi giải trí, thương mại... là những ngành có giá trị gia tăng cao.
Mô hình đặc khu kinh tế cũng nhận được đồng thuận nhưng việc tách ra thành các mô hình quản lý hành chính riêng vẫn còn nhiều băn khoăn, thưa ông?
Đây là đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt, cả những vấn đề về tổ chức hành chính cũng phải đặc biệt, thể chế về kinh tế cũng phải đặc biệt.
Muốn dành quyền tự chủ cho đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt hiện có 2 phương án. Thứ nhất là không tổ chức UBND và HĐND, không trái hiến pháp, phù hợp với tình hình thực tế hiện nay, làm sao dành quyền tự chủ, chịu trách nhiệm, thẩm quyền trong điều hành hàng ngày của trưởng đơn vị.
Tuy nhiên khi uỷ quyền nhiều, phân cấp, phân quyền nhiều cho trưởng đặc khu thì chúng ta phải có cơ chế giám sát đi kèm.
Ban soạn thảo, Chính phủ cũng đã tính đến phải có giám sát từ UBND cấp tỉnh, HĐND tỉnh, giám sát từ các Bộ ngành T.Ư của Chính phủ theo ngành dọc và theo chiều ngang để có cơ chế giám sát lại các cơ quan của đơn vị kinh tế hành chính đặc biệt này và trưởng đơn vị hành chính đặc biệt.
Vấn đề đặt ra khi chúng ta ra thẩm quyền nhiều thì chúng ta phải thiết kế được cơ chế giám sát đi kèm. Cái này đã được tính đến.
Về nguồn lực tài chính để đầu tư cho các đặc khu có khả thi không, thưa Bộ trưởng?
Khi thành lập các đơn vị này chúng ta không đi đầu tư, mà tạo ra một không gian đầu tư, một thể chế cạnh tranh để người ta vào đầu tư, từ làm hạ tầng đến kêu gọi nhà đầu tư thứ cấp đến phát triển các dự án ở đây đều do các nhà đầu tư hết.
Tuy nhiên kinh nghiệm quốc tế cho thấy nếu Chính phủ không tham gia hỗ trợ ban đầu một phần cũng rất khó để hình thành một số cơ sở hạ tầng ban đầu nên trong thiết kế lần này, chúng ta có tiếp cận là nhà nước sẽ hỗ trợ một phần, là vốn mồi để hình thành một số cơ sở hạ tầng ban đầu để lôi kéo, thúc đẩy nhà đầu tư.
Có thể chế tốt, các nhà đầu tư vào sẽ làm hạ tầng, quy hoạch rồi xúc tiến đầu tư, kêu gọi các nhà đầu tư thứ cấp vào rồi hình thành các dự án theo các định hướng ngành nghề và theo các quy hoạch mà chúng ta đã xác định từ ban đầu.
Có ý kiến cho rằng trưởng đặc khu hiện nay không ai muốn làm, trách nhiệm nặng nề, vị trí chơi vơi vì không ra bí thư huyện uỷ, không ra chủ tịch tỉnh?
Đây là cơ chế mới, chưa có ở Việt Nam bao giờ nên băn khoăn cũng là chuyện bình thường.
Tôi nghĩ, nếu có những thẩm quyền riêng gắn với trách nhiệm thì chắc chắn vừa là nhiệm vụ, vừa là trách nhiệm của một số người được dân cử và Trung ương giao.
Xin cám ơn ông!

N.MẠNH

Thăm dò ý kiến
Nếu thay đổi khung giờ làm việc, bạn sẽ chọn phương án nào?

BizLIVE Gặp gỡ