“Khu kinh tế thành khu quy hoạch treo khổng lồ hoàn toàn có thể xảy ra”

Nguyễn Thảo

11:38 25/09/2017

BizLIVE -

Đây là dự báo của TS. Huỳnh Thế Du, Đại học Fulbright Việt Nam trước thực trạng hầu hết các khu kinh tế ở Việt Nam rất giống nhau có thể tạo ra những cuộc đua xuống đáy khốc liệt nhất...

“Khu kinh tế thành khu quy hoạch treo khổng lồ hoàn toàn có thể xảy ra”

TS. Huỳnh Thế Du, Đại học Fulbright Việt Nam tại Diễn đàn Kinh tế miền Trung. Ảnh Vneconomy

Góp tham luận tại Diễn đàn kinh tế miền Trung diễn ra ngày 25/9 do Thời báo Kinh tế Việt Nam tổ chức, TS. Huỳnh Thế Du, Đại học Fulbright Việt Nam, thành viên Nhóm Tư vấn hợp tác phát triển vùng duyên hải miền Trung cho biết, các khu kinh tế quy mô lớn, nhất là các khu kinh tế ven biển đã nở rộ gần đây, nhưng kết quả cũng chưa như kỳ vọng.

Theo ông Du, dường như không có sự khác biệt nhiều về mặt chính sách bên trong và bên ngoài hàng rào khu kinh tế, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa cao độ nên sức hấp dẫn của các khu kinh tế ở Việt Nam là không nhiều.

“Vấn đề nghiêm trọng ở chỗ hầu hết các khu kinh tế ở Việt Nam rất giống nhau nên đây là những nơi tạo ra cuộc đua xuống đáy khốc liệt nhất”, ông Du cho hay.

Cũng theo vị chuyên gia đến từ Fulbright, khả năng các khu kinh tế trở thành những khu quy hoạch treo khổng lồ là hoàn toàn có khả năng xảy ra.

“Quyết tâm nửa vời và sự chèo kéo của các địa phương dẫn đến tình trạng đầu tư theo 'mô hình quả mít' (tất cả đều là gai nhưng không có mũi nhọn nào cả) có lẽ là vấn đề nan giải nhất hiện nay ở Việt Nam”, ông Du nêu quan điểm.

Dẫn số liệu diện tích các khu kinh tế này hiện gấp 4 lần diện tích TP.HCM. Tuy nhiên, diện tích phát triển thực tế của TP.HCM sau hơn 300 năm hình thành chưa đến 50 nghìn ha (500 km2). Diện tích các khu kinh tế ở mỗi địa phương lớn hơn rất nhiều diện tích đô thị và đất công nghiệp đã phát triển ở địa phương đó, ông Du dự báo, khả năng tất cả các khu kinh tế ven biển đều có thể lấp đầy và thành công trong một tương lai xác định là rất thấp.


Do đó, ông Du cho rằng, Chính phủ cần xem xét quy mô các khu kinh tế một cách hợp lý và để các địa phương phải đưa ra các tiêu chí đánh giá và so sánh với các địa phương khác nhằm đảm bảo việc giảm diện tích các khu kinh tế một cách thỏa đáng. 

Từ những kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam, ông Du cho biết, để việc phát triển khu kinh tế có thể thành công cần phải hội đủ bốn yếu tố gồm vị trí gần các trung tâm kinh tế hoặc thị trường lớn; quyết tâm chính trị của lãnh đạo cao cấp trong một liên minh ủng hộ mạnh.

Bên cạnh đó, các đối tác có lợi ích dài hạn từ thành công của khu kinh tế và môi trường nuôi dưỡng sự sáng tạo và tìm tòi cái mới để tạo ra các doanh nhân công - những người làm ở khu vực công nhưng có tinh thần doanh nhân, dám nghĩ, dám làm và chấp nhận rủi ro.

Tuy nhiên, điều nghịch lý được chỉ ra là dường như chỉ có trường hợp tỉnh Bình Dương và khu nam Sài Gòn - hai nơi chưa bao giờ được xem là khu kinh tế hay đặc khu kinh tế nhưng lại có những yếu tố rất cơ bản của mô hình này.

Ở góc độ địa phương, ông Du cho biết, những gì Quảng Nam hay Quảng Ngãi đang có được là rất cám dỗ. Mỗi tỉnh hay mỗi khu kinh tế chỉ cần có một dự án hay doanh nghiệp rất lớn là mọi chuyện có thể thay đổi, nhất là về khía cạnh ngân sách.

Ông Du cũng nhận xét, các ưu đãi trực tiếp như đất đai hay thuế khóa gần như đã được sử dụng hết ở các địa phương. Nói chung chẳng còn gì để ưu đãi nữa, cửa gần như đã mở toang.

Thứ hai, nhu cầu của các địa phương đang rất lớn trong khi nguồn lực ngân sách có giới hạn. Do vậy, cần phải có cách thức phân bổ nguồn lực hợp lý.

Thứ ba, thực chất việc các địa phương muốn có các khu kinh tế hay các dự án lớn chỉ là cách thức để tranh thủ hay xin nguồn ngân sách cũng như sự tự chủ về mặt chính sách.

“Vấn đề đối với đất đai, cơ chế cho thuê đất cùng với các điều kiện ưu đãi làm cho các nhà đầu tư có thể có đất gần như miễn phí đang tạo ra rất nhiều hệ lụy cho các địa phương nói riêng, cả nền kinh tế Việt Nam nói chung”, ông Du nêu quan điểm.

NGUYỄN THẢO

BizLIVE - Gặp gỡ