Hiếm có loại cây nào tạo được thế “kiềng ba chân” như mắc ca

Kiều Châu

07:00 15/04/2015

BizLIVE -

"Hiếm có loại cây nào tạo được sự liên kết của ngân hàng, doanh nghiệp, nông dân như mắc ca", ông Nguyễn Đức Phong, Ủy viên chuyên trách, kiêm Vụ trưởng Vụ kinh tế - Ban chỉ đạo Tây Nguyên khẳng định như vậy tại buổi Tọa đàm và giao lưu trực tuyến: “Mắc ca: từ “vì sao” đến “như thế nào”? diễn ra sáng 14/4.

Hiếm có loại cây nào tạo được thế “kiềng ba chân” như mắc ca

Từ trái qua phải ông Nguyễn Đức Phong, TS. Nguyễn Trí Ngọc, TS. Nguyễn Đức Hưởng.

Tuy nhiên, ông Phong cho rằng, việc đầu tư phát triển cây mắc ca phải làm từng bước, không thể ném tiền qua cửa sổ.
Ông cho rằng cây mắc ca trồng ở hai vùng Tây Bắc và Tây Nguyên là hai vùng rất nhiều chè và cà phê. Do đó việc trồng xen sẽ là một lợi thế vừa che bóng mát vừa phủ xanh đất trống đồi trọc và mang lại hiệu quả kinh tế cho người nông dân.
Tuy nhiên, trồng xen nhưng cũng cần xem xét thổ nhưỡng, khí hậu. Ví dụ trồng xen chỉ phù hợp hộ gia đình, nhưng trồng doanh nghiệp cần quy hoạch thành vùng.
Riêng về vấn đề cây giống, ông Phong cho rằng: Ngân hàng và doanh nghiệp đầu tư vào nên xem xét, chọn lựa kỹ các loại giống vì đầu tư kéo dài nếu giống không hiệu quả thì đầu tư sẽ thua lỗ. Nếu chọn giống tốt nông dân không phải lo lắng về giống, ngân hàng cũng không phải lăn tăn về vấn đề thu hồi vốn, doanh nghiệp cũng có nguyên liệu đầu vào tốt hơn.
"Chưa cho ra quả đừng vội lo đầu ra"
Chia sẻ tại buổi toạn đàm, ông Bùi Hữu Hòa, một người trồng mắc ca tại huyện Lâm Hà, Lâm Đồng cho rằng thực tế hiện nay nhiều người nông dân khi tìm hiểu về trồng cây mắc ca đang rất lo lắng về tương lai của mắc ca sẽ lặp lại thực trạng dư thừa dẫn đến phải chặt bỏ như của nhiều loại nông sản như cà phê, điều, cao su hay hiện nay như dưa hấu, cà chua, hành tây...
Tuy nhiên, cũng theo ông Hòa, người nông dân không nên "chưa cho ra thành quả đã vội lo đầu ra" bởi hạt cây mắc ca ăn rất ngon, lại giàu giá trị dinh dưỡng và không kén người uống như cà phê hay một số loại hạt khác. "Những ai đã thử qua loại hạt này đều sẽ thích ngay", ông Hòa khẳng định.
Ông Bùi Hữu Hòa.
Theo ông, vấn đề mà người nông dân khi lựa chọn trồng loại cây này cần quan tâm nhất chính là chọn cây giống sao cho đúng, đừng ham rẻ. Bởi "nếu bà con không để ý về giống, không nghiên cứu rất có thể sẽ mua phải cây mắt ghép giả. Cây mắt ghép giả nhân rất nhỏ, trong khi cây ghép thật nhân to hơn nhiều. Cây mắt ghép giả từ 5-7 năm mới có trái dù giá thành chỉ 30.000 đồng trong khi cây mắt ghép thật giá là 70.000-80.000 đồng", ông Hòa khuyến cáo.
Ông Hòa cho biết, thực tế có nhiều hộ gia đình trồng cây mắc ca 5 năm rồi vẫn chưa cho ra hoa, ra quả. Đây là tai họa đối với người nông dân nhất là trường hợp vay ngân hàng để đầu tư, ông Hòa khẳng định.
Cây giống mắt ghép phải mất từ 2-2,5 năm mới có thể mang trồng vì nếu trồng non quá cây cũng không thể cho hiệu quả kinh tế cao. Do đó, nhờ chọn được cây giống tốt từ vườn ươm trên Ba Vì về trồng 1-2 năm sau cây đã cho ra quả. 
Các quả sau khi thu hoạch, gia đình ông cũng chủ động mua sắm máy móc, học hỏi công nghệ để tự chế biến, bảo quản và tìm thị trường cho sản phẩm.
Theo ông Hòa, hiện nay do mắc ca còn chưa nhiều nên giá thành sản phẩm chế biến từ hạt mắc ca còn đắt, kén đối tượng khách hàng nhưng khi diện tích trồng xen cà phê và trồng theo quy hoạch vùng tăng lên, giá thành của sản phẩm sẽ rẻ hơn và đến được tay nhiều người dân hơn, nhiều doanh nghiệp chế biến cũng sẽ quan tâm đến loại cây này hơn.
Ở góc nhìn chuyên gia, GS. Hoàng Hòe, nguyên Viện trưởng Viện Điều tra quy hoạch rừng cho rằng người dân không có gì phải lo lắng về đầu ra cho mắc ca.
Hiện Trung Quốc, Mỹ đang có nhu cầu rất lớn đối với mắc ca. Đặc biệt, sắp tới khi Việt Nam tham gia vào TPP chúng ta có thể xuất khẩu sang nhiều nước như Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc... Đặc biệt là Trung Quốc, người dân nước này đang rất khao khát thực phẩm sạch và giá mắc ca ở Trung Quốc luôn luôn cao hơn so với các nước khác, GS. Hòe cho biết.
Ngân hàng đầu tư vào mắc ca
Liên quan đến vấn đề đầu ra cho sản phẩm, TS. Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch HĐQT LienVietPostBank cho biết: “Tôi đã đi vườn mắc ca của nhiều nông dân và hỏi các anh chị trồng và bán cho ai ở đâu thì chưa có ai nói phải đem đi bán cả mà toàn nói là khi hạt gần chín đã có người đến xếp hàng mua và hàng không đủ bán”.
 TS. Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch HĐQT LienVietPostBank.
Ông Hưởng cho biết: "Hiện nay, chúng tôi đầu tư vào mắc ca và xác định đồng hành và giúp bà con nông dân, nên chúng tôi sẽ dành một phần nguồn tiền từ thiện hàng năm để hỗ trợ mua bảo hiểm tiền vay cho bà con, để bà con yên tâm làm giàu”, ông Hưởng cho biết.
Theo đó, LienVietPostBank cho người dân vay vốn, Công ty Him Lam là đơn vị cung cấp giống, tư vấn kỹ thuật, xây dựng nhà máy chế biến, bao tiêu sản phẩm, và phối hợp với đơn vị bảo hiểm (hoặc công ty bảo hiểm do Him Lam là cổ đông chủ chốt) cung cấp bảo hiểm tiền vay 100% cho người dân.

“Người dân chỉ việc trồng mắc ca theo quy trình và hướng dẫn kỹ thuật của dự án. Trong trường hợp xấu nhất xảy ra, thì vốn của người dân không mất gì, bởi đã có công ty bảo hiểm và Him Lam”, ông Hưởng khẳng định. 
Chỉ có doanh nghiệp mới kết nối được các quy trình từ sản xuất đến thu mua 
Theo TS. Nguyễn Trí Ngọc, Tổng thư ký Hiệp hội Nông nghiệp Việt Nam, cây mắc ca sẽ không có hiệu quả như mong đợi nếu không nắm bắt được quy trình kỹ thuật và thị trường.
"Tại sao hành tây dư thừa không bán được, dưa hấu đổ đi cho trâu bò ăn không hết", TS Ngọc đặt câu hỏi. Theo TS. Ngọc để không lặp lại tình trạng này doanh nghiệp phải vào cuộc ngay từ đầu đối với những chương trình như thế này. Chỉ có doanh nghiệp mới kết nối được các quy trình từ sản xuất đến thu mua. Và phải có cam kết từ doanh nghiệp.
Thực tế, hiện nay, chưa có nhiều doanh nghiệp đầu tư vào mắc ca nhưng một số doanh nghiệp như Công ty Vina Macca hay Công ty Him Lam khi đầu tư đã tham gia ngay từ công tác tạo cây giống cho đến hướng dẫn chăm sóc cũng như bao tiêu sản phẩm và đã đạt được những kết quả khả quan.
Tuy nhiên, TS. Ngọc cho rằng việc khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nói chung và cây mắc ca nói riêng hiện nay đang rất khó khăn.
“Nếu tính lãi suất cho vay hiện nay 7%/năm cho nông nghiệp, thì doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp lãi không nổi 1%. Do vậy, khi doanh nghiệp đã xác định đầu tư thì họ sẽ có trách nhiệm với số tiền đầu tư của mình. Đặc biệt nông nghiệp là lĩnh vực đầu tư nhiều rủi ro theo đánh giá của nhiều người. Chỉ doanh nghiệp nào thực sự có tiềm lực và có tâm mới dám đầu tư vào nông nghiệp”, ông Ngọc nhấn mạnh.

KIỀU CHÂU