Hà Nội: Doanh nghiệp dệt may vẫn “nhờn” luật

Quốc Anh

14:53 06/10/2015

Sở LĐTBXH Hà Nội vừa có tổng kết chiến dịch thanh tra lao động trong ngành dệt may 2015, tổng số DN thanh tra lần này là 18/20 DN. Tuy nhiên, điều đáng nói là tỷ lệ vi phạm các quy định về thời gian làm việc, tiền lương, tiền công, dụng cụ bảo vệ cá nhân, ATVSLĐ… vẫn ở mức đáng báo động.

Hà Nội: Doanh nghiệp dệt may vẫn “nhờn” luật

Ảnh minh họa.

Đánh giá chung của chiến dịch lần này cho thấy, tại Hà Nội, đa số các DN may mặc đều có quy mô nhỏ, sản phẩm tiêu thụ nội địa, do đó để đảm bảo lợi nhuận, nhiều DN dệt may phát triển theo hướng tự thiết kế, thuê gia công sản phẩm, phân phối, vì vậy nhiều DN không có xưởng sản xuất dẫn đến nhiều nội dung về ATVSLĐ không đánh giá được.

Ông Đào Việt Thanh – chánh thanh tra sở LĐTBXH Hà Nội cho biết, công tác thanh tra gặp khá nhiều khó khăn, ngay như việc xác định thông tin DN trước khi tiến hành thanh tra cũng ảnh hưởng nhiều tới thời gian của đoàn thanh tra. Nhiều DN cung cấp thông tin không chính xác về DN trên các kênh truyền thông, quảng cáo, trang web… dẫn đến tình trạng khi đến thanh tra không tìm được địa chỉ của DN, hoặc DN có hoạt động nhưng quy mô nhỏ chỉ hoạt động dịch vụ thương mại mà không có xưởng sản xuất.

Thậm chí, một số DN còn cố tình né tránh, trì hoãn quyết định thanh tra, khi đoàn thanh tra đến DN báo cáo người đại diện pháp luật vắng mặt và không ủy quyền cho người làm việc với đoàn thanh tra…

Ngay cả quá trình thu thập số liệu cũng gây khó khăn không ít cho đoàn thanh tra. Một số tiêu chí trong báo cáo kết quả thực hiện chiến dịch không có cơ sở hoặc rất khó đánh giá, một số tiêu chí về công tác ATVSLĐ không đánh giá được. Ví dụ, tổ chức đo không đúng thời điểm cần đo, không đủ các vị trí cần đo theo quy định, do rất khó xác định thời điểm đo kiểm môi trường, xưởng sản xuất đang hoạt động hay ngừng hoạt động, hoặc có hoạt động nhưng không hết công suất (các báo cáo kết quả đo của các đơn vị thực hiện chức năng đo kiểm tra môi trường lao động tại nơi làm việc không ghi cụ thể điều kiện của xưởng sản xuất khi tiến hành đo kiểm, chỉ ghi mốc thời gian thực hiện đo), điều này ảnh hưởng quyết định đến kết quả đo. Những tiêu chí về đường nội bộ, lối thoát hiểm liên quan đến pháp luật xây dựng, pháp luật phòng cháy …không thuộc thẩm quyền của thanh tra lao động).

“Bên cạnh đó, khối lượng số liệu thu thập nhiều, thời gian thanh tra ngắn trong khi nhiều nội dung phải lấy số liệu gây khó khăn cho đoàn thanh tra cũng như DN” – ông Thanh nói.

Vì sao DN còn lơ là tuân thủ pháp luật lao động?

Đây là câu hỏi mà dư luận đang rất quan tâm xung quanh chiến dịch thanh tra lao động trong ngành dệt may năm 2015. Theo quan sát của DĐDN, kết quả thanh tra tại các tỉnh lần này cho thấy nguyên nhân được chia đều cho các bên, nguyên nhân chủ quan (người sử dụng lao động, người lao động) và nguyên nhân khách quan (chính sách pháp luật, quản lý của cơ quan nhà nước).

Đa số các DN may mặc có quy mô nhỏ (dưới 200 lao động), sản xuất, cung ứng cho thị trường trong nước dẫn đến việc DN không phải chịu áp lực ràng buộc khắt khe của các tiêu chuẩn quốc tế về trách nhiệm xã hội đối với người lao động. Bên cạnh đó thị trường tiêu thụ có tính cạnh tranh cao, vì vậy DN thường chỉ chú trọng tới kế hoạch kinh doanh, kế hoạch sản xuất để nâng cao số lượng và chất lượng các sản phẩm đưa ra thị trường mà ít quan tâm đến các chính sách về pháp luật lao động. Mặc dù DN nắm được các quy định của pháp luật về lao động nhưng để tiết kiệm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận, DN cố tình không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các quy định của pháp luật để hạn chế tối đa các chi phí.

Trong khi đó, người lao động không biết hoặc không nắm đầy đủ các quy định của pháp luật về lao động, do đó người lao động không thể đề xuất, kiến nghị với người sử dụng lao động để đảm bảo DN thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

Đặc biệt đối với các công nhân may, do trình độ văn hóa còn thấp nên phần lớn công nhân không biết được những quyền lợi của mình mà pháp luật lao động quy định. Vì vậy khi người sử dụng lao động không thực hiện các nghĩa vụ của họ đối với người lao động thì các công nhân không được hưởng các quyền lợi đó. Chẳng hạn, lao động nữ được nghỉ mỗi ngày 30 phút trong thời gian kinh nguyệt, bồi dưỡng hiện vật khi làm công việc nặng nhọc, độc hại…

Theo thanh tra sở LĐTBXH Hà Nội, hiện nay các văn bản quy phạm pháp luật về lao động chưa đầy đủ, kịp thời, nhất là về đo kiểm môi trường lao động; báo cáo định kỳ về an toàn lao động, tai nạn lao động… dẫn đến DN không biết cách để thực hiện đúng các quy định pháp luật. Bên cạnh đó, một số văn bản hướng dẫn chưa sát thực tế, chẳng hạn nội dung Thông tư 27/2013/NĐ-CP ngày 18/10/2013 quy định về công tác huấn luyện ATVSLĐ còn khô cứng, chưa tính đến đặc thù lĩnh vực hoạt động của DN… Công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động còn hạn chế, vì vậy nhiều DN vi phạm nhưng không bị xử lý dẫn đến vi phạm kéo dài và ảnh hưởng tới quyền lợi của người lao động.

Trong bối cảnh đó, thanh tra sở LĐTBXH Hà Nội cho rằng, để việc thực hiện pháp luật lao động trong ngành dệt may được tốt, cần:

Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các quy định của pháp luật về lao động để DN và người lao động nắm được, tránh tình trạng người lao động và người sử dụng lao động không biết các quy định để thực hiện.

Thứ hai, phát huy hơn nữa vai trò của tổ chức công đoàn cơ sở trong việc triển khai thực hiện các quy định của pháp luật, bảo vệ quyền lợi người lao động.

Thứ ba, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để xử lý triệt để các DN sai phạm, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người sử dụng lao động và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Thứ tư, ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn Bộ luật Lao động 2012 đảm bảo đầy đủ và phù hợp với thực tế để DN có cơ sở thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Chẳng hạn để đảm bảo các DN thực hiện đúng việc trả lương cho lao động nữ mỗi ngày 30 phút trong thời gian kinh nguyệt cần ban hành quy định về mẫu sổ lương DN và coi đó là nội dung bắt buộc phải ghi chi tiết trong sổ lương. Đối với công tác huấn luyện ATLĐ cần có quy định cụ thể đối với từng loại hình DN, từng lĩnh vực ngành nghề để tránh trường hợp thực hiện máy móc, hình thức và gây tốn kém, lãng phí.

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp

BizLIVE - Gặp gỡ