“Gánh nặng lên chính sách tiền tệ thời gian tới là rất lớn”

Nguyễn Thoan

13:20 08/08/2016

BizLIVE - "Rõ ràng là bức tranh phục hồi kinh tế của chúng ta có một số điểm sáng nhưng mây xám còn nhiều", TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhận định.

“Gánh nặng lên chính sách tiền tệ thời gian tới là rất lớn”

TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

Kể từ ngày Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, trên con đường cải cách, hội nhập, những thành quả mà chúng ta đạt được là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, TS. Võ Trí Thành nhận định, chúng ta vẫn đang trên con đường đấy thôi! Có những điểm được cải thiện, nhưng cũng có rất nhiều vấn đề còn ngổn ngang. 
Để làm rõ những thách thức và khó khăn trong nhiệm kỳ tới của Chính phủ mới, BizLIVE đã có cuộc trao đổi trực tiếp với TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia.
Theo đánh giá của ông, sau 9 năm gia nhập WTO chúng ta đã làm được những gì, thưa ông? 
TS. Võ Trí Thành: Sau khi gia nhập WTO năm 2007, kinh tế Việt Nam gặp nhiều vấn đề khó khăn, trong đó nghiệm trọng nhất là vấn đề cơ cấu, chất lượng tăng trưởng, đầu tư gia tăng mà tăng trưởng giảm tốc, năng suất cũng giảm. Lúc đó, kinh tế vĩ mô bất ổn, lạm phát cao, biến động mạnh ở tất cả các lĩnh vực. Chúng ta đã rất tham vọng trong bối cảnh nguồn lực hạn chế. 
Bước ngoặt trong chính sách bắt đầu từ những năm 2011-2012 (5 năm sau khi gia nhập WTO). Bước ngoặt lớn nhất được thể hiện rõ ở việc kinh tế vĩ mô dần phục hồi, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế. Cùng với việc tạo được nhiều công ăn việc làm là thu nhập người lao động tăng lên. Từ đó cho tới nay, kinh tế đất nước phát triển ổn định và cân đối hơn.
Tuy nhiên, có lẽ thành quả “mong manh” trong ổn định kinh tế vĩ mô có thể đã bị tuột khỏi tay nếu các chính sách điều hành trong 7 tháng đầu năm nay của chúng ta không kiên trì.
Nhìn lại quãng đường chúng ta đã đi sau những năm hội nhập, cùng với những điểm được cải thiện, thì còn rất nhiều vấn đề ngổn ngang, khó khăn. Và chúng ta vẫn đang trên con đường đấy thôi! 
Vậy, cụ thể những khó khăn, thách thức đang đặt ra cho Việt Nam là gì, thưa ông?
Nhìn vào những tháng đầu năm nay cho thấy đà tăng trưởng, phục hồi cũng đang dần chững lại, vấp phải nhiều khó khăn. Chúng ta đang gặp phải những thách thức lớn như ngân sách, nợ công đang ngày càng trở nên phức tạp. Hệ thống ngân hàng còn chưa lành mạnh, nợ xấu, quản trị rủi ro cũng còn chưa được như kỳ vọng. 
Một số lĩnh vực đang dẫn dắt tăng trưởng như xuất khẩu trong công nghệ chế tác, khu vực FDI đang nhìn thấy nhiều khó khăn. Trước mắt là bối cảnh toàn cầu sức cầu yếu, cơ cấu xấu khẩu của ta chưa thực chất. 
Mục tiêu đề ra cho xuất khẩu cả năm là 10%, vậy mà tới thời điểm này mới đạt được khoảng 6%. Như vậy là để đạt được 10% là điều rất khó khăn. Nông nghiệp đầu năm lại tăng trưởng âm, chịu tác động lớn của kinh tế thế giới như giá cả, rồi thiên tai.
Một số lĩnh vực gần đây thúc đẩy tăng trưởng như xây dựng lại phụ thuộc vào đà phục hồi của bất động sản, kết cấu hạ tầng. Mà ngân sách cho kết cấu hạ tầng ngày càng hạn chế, chưa nói tới hiệu quả của đầu tư.
Rõ ràng là bức tranh phục hồi của chúng ta có một số điểm sáng nhưng mây xám còn nhiều. Công cuộc cải cách, tái cấu trúc mới được nửa chặng đường, có những lĩnh vực còn chưa đi được nửa chặng đường. Ngay cả hội nhập chúng ta cũng chưa đi được nửa chặng đường.
Để giải quyết những khó khăn, thách thức trên thì Chính phủ mới cần làm gì, thưa ông?
Trong công cuộc hội nhập của chúng ta vẫn còn một số câu hỏi đặt ra. Tuy các FTA đã được đẩy lên khung khổ pháp lý và nhận thức nhưng còn phải sửa đổi nhiều luật, còn cần chuyển hóa nhận thức thành hành động và kế hoạch cụ thể. 
Chính phủ cũng cần thấy rõ thách thức trong chính sách tiền tệ. Với những khó khăn như hiện nay: nợ công đụng trần, ngân sách ít ỏi, ngay cả việc thực hiện được theo kế hoạch đã là rất khó, chứ chưa nói đến việc bổ sung nguồn lực cho đầu tư kinh doanh, sản xuất. Gánh nặng lên chính sách tiền tệ thời gian tới là rất lớn.
Có thể thấy những nỗ lực trong cải thiện môi trường kinh doanh, cải cách bộ máy nhà nước đã bắt đầu có hiệu quả. Tuy nhiên, chúng ta vẫn cần nỗ lực hơn nữa để tạo môi trường kinh doanh thị trường hơn, minh bạch và đàng hoàng hơn. Tuy chúng ta đã có những cam kết, quyết tâm, nhưng vẫn thiếu một cải cách cho ra tấm ra món để tạo lòng tin với thị trường, với doanh nghiệp và các nhà đầu tư.
Bài toán lớn nhất vẫn là đầu tư công, xây dựng kết cấu cơ sở hạ tầng sao cho hiệu quả và có tác động lan tỏa. Cân đối giữa việc xử lý các khó khăn trước mắt, đồng thời không quên mục tiêu dài hạn, giữ ổn định kinh tế vĩ mô cũng là một thách thức lớn đặt ra cho Chính phủ. Với nguồn lực hạn chế như hiện nay thì câu chuyện ưu tiên làm cái gì trước, đầu tư sao cho có hiệu quả là một bài toán khó. 

NGUYỄN THOAN