“Đổi mới công nghệ để vượt qua 'bẫy' thu nhập trung bình”

Nguyễn Thoan

10:05 18/06/2016

BizLIVE - Theo báo cáo mới nhất của tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) thì Việt Nam đang đứng thứ 54 trên tổng số hơn 100 nước về xếp hạng năng lực cạnh tranh công nghiệp trên thế giới. Trong khi đó Trung Quốc, Hàn Quốc đều nằm ở Top đầu.

“Đổi mới công nghệ để vượt qua 'bẫy' thu nhập trung bình”

Câu chuyện làm sao xây dựng được nền công nghiệp hóa nhanh, bền vững là trọng tâm được đề cập trong hội thảo “Công bố báo cáo công nghiệp 2016” với chủ đề “Vai trò của công nghệ và đổi mới trong phát triển công nghiệp bền vững và toàn diện” do Bộ Công thương phối hợp với tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) tổ chức.

Đổi mới công nghệ cần những con người công nghệ

Trả lời câu hỏi thách thức lớn nhất của Việt Nam hiện nay là gì? TS. Đỗ Hữu Hào - Nguyên Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết: “Thách thức lớn nhất của Việt Nam là tìm kiếm, giải mã công nghệ và yếu tố con người”.

Ông Hào chia sẻ, ngày nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam muốn áp dụng công nghệ cao vào sản xuất nhưng ngặt nỗi không biết tìm ở đâu, định giá như thế nào? Điều này dẫn tới việc chúng ta dễ bị thua thiệt trong các cuộc đàm phán. Ví dụ: Có những công nghệ chúng ta phải mua “hớ” với mức giá 5, 6 triệu USD, nhưng thực ra nó chỉ đáng 1 triệu USD hoặc “chẳng đáng một xu” do chúng ta còn kém, không biết đàm phán, không biết giá trị thực của công nghệ.

Chia sẻ về khó khăn của Việt Nam, ông Hào cũng thừa nhận, hiện nay nguồn nhân lực của chúng ta trình độ khoa học công nghệ còn thấp. “Tôi biết có nhiều doanh nghiệp Việt Nam mua công nghệ hiện đại lên tới 5, 6 triệu USD về nhưng đắp chiếu để đấy. Sau đó 3-5 năm thì giá trị công nghệ đó chỉ còn 500 nghìn USD”. Như vậy thì quá lãng phí và lãng phí ở đây là do con người.

Nhắc tới yếu tố con người, ông Hào cũng khẳng định trình độ quản lý cả công nghiệp và xã hội mà không thích ứng được với công nghệ hiện đại thì chẳng khác nào kẻ phá hoại, phá hoại cả một xã hội và nền kinh tế.

Cùng trăn trở về vấn đề này, ông Lê Hữu Phúc - Vụ trưởng vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Công thương cho biết, thách thức lớn nhất để đưa công nghệ sản xuất ở Việt Nam là phải đưa lên tầm quan tâm của lãnh đạo các ban ngành. Nếu lãnh đạo không quan tâm tới đổi mới công nghệ thì doanh nghiệp trong và ngoài nước có cố gắng cũng vô ích.

“Chúng ta cần những con người công nghệ để đổi mới công nghệ, và cần những lãnh đạo có tâm huyết. Đó chính là yếu tố quan trọng, hàng đầu quyết định việc thay đổi nền sản xuất công nghiệp Việt Nam”, ông Phúc khẳng định.

20 năm vẫn loanh quanh bài toán xây dựng nền tảng công nghiệp hóa

“Bấy lâu công nghiệp của Việt Nam phát triển cơ bản dựa trên công nghệ thấp và trung bình. Không những thế còn chủ yếu dựa vào tài nguyên thiên nhiên và sức lao động rẻ. Và đây là hạn chế lớn để ngành công nghiệp Việt Nam phát triển”, ông Hào chia sẻ.

Ông Hào cũng cho biết, để đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia, người ta dựa vào khoảng 15 tiêu chí. Cách đây 10 năm, thì tiêu chí về khoa học công nghệ vẫn được xếp cuối bảng. Nhưng trong vài ba năm trở lại đây thì nó lại là một trong những tiêu chí hàng đầu để xếp hạng.

“Điều này có nghĩa là, nâng cao được trình độ khoa học công nghệ ứng dụng vào sản xuất cũng là giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia - một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá một đất nước trong con mắt quốc tế”. Hào chỉ rõ, nếu Việt Nam không áp dụng khoa học công nghệ để phát triển nhanh chóng thì sẽ sớm rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

Cách đây ít ngày, trong hội nghị “Đánh giá công tác đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông”, ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhìn nhận: “20 năm xây dựng công nghiệp hóa mà bây giờ chúng ta vẫn nói tới câu chuyện tiếp tục xây dựng nền tảng cho nước công nghiệp. Điều này quả là khó mà chấp nhận được”.

Chúng ta đang dần tụt hậu, đang thua kém rất nhiều các nước Châu Á trên bản đồ kinh tế thế giới. Dường như yếu tố con người đang là vật cản lớn làm “thụt lùi” sự phát triển của ngành công nghiệp Việt Nam nói riêng và phát triển kinh tế của đất nước nói chung, ông Thiên nói.

NGUYỄN THOAN

BizLIVE - Gặp gỡ