Doanh nghiệp kêu trời vì… phân luồng tờ khai tự động

Minh Nguyên

07:33 01/10/2015

 Quản lý rủi ro trong thông quan hàng hóa là phương pháp hiện đại nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp (DN). Tuy nhiên, trong quá trình triển khai tại Việt Nam, bên cạnh cái lợi vẫn còn tồn tại những bất cập khiến DN than phiền.
 

Doanh nghiệp kêu trời vì… phân luồng tờ khai tự động

Ảnh minh họa.

Nói về áp dụng quản lý rủi ro, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh cho biết: Thực chất quá trình phân luồng tờ khai là tạo thuận lợi và không gây ảnh hưởng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của cộng đồng DN. Thay vì kiểm tra 100% thực tế hàng hóa, cơ quan Hải quan lựa chọn DN có rủi ro cao nhất để tập trung lực lượng kiểm tra. Những DN chấp hành tốt pháp luật, những mặt hàng không rủi ro sẽ được phân vào luồng Xanh và được thông quan hàng nhanh, thời gian thông quan chỉ tính bằng giây. Còn những DNcó quá trình chấp hành tốt pháp luật chưa tốt thì tùy vào mức độ và tần suất vi phạm sẽ bị phân vào luồng vàng hoặc luồng đỏ. Quá trình này giống như lý lịch tư pháp của cá nhân. Nếu cá nhân này hoạt động tốt, tư cách pháp nhân tốt sẽ được giảm thời gian kiểm tra.

Lấy dẫn chứng, bà Đặng Phương Dung – Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho biết, hàng may mặc xuất khẩu của Vitas thực hiện đúng khoản 3 điều 5 Nghị định 89/2006/NĐ-CP nhưng không có nhãn “Made in Vietnam” trên sản phẩm mà chỉ ghi nhãn theo hợp đồng với khách hàng nước ngoài cũng bị hải quan bắt lỗi, phạt vi phạm hành chính. Việc này đã gây khó khăn cho các DN xuất khẩu của Việt Nam, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian xuất hàng.

Lý giải cho nghịch lý này, các DN cho rằng, nguyên nhân do cơ quan hải quan vẫn lấy mặt hàng làm tiêu chí quản lý rủi ro, nhất là việc quy định cứ mặt hàng quản lý chuyên ngành về kiểm dịch, kiểm tra chất lượng, an toàn thực phẩm là bị phân vào luồng vàng, luồng đỏ dẫn đến các loại hàng hóa này đã bị kiểm tra chuyên ngành lại tiếp tục trở thành “đối tượng” của quản lý rủi ro. Không ít chuyên gia cho rằng, vướng mắc trên thực tiễn còn xuất phát từ những tiêu chí được cục hải quan địa phương thiết lập và áp dụng trên Hệ thống VNACCS/VCIS. Đáng nói là nhiều địa phương, hoạt động phân tích rủi ro vẫn chưa xác định được đúng trọng tâm, trọng điểm về đối tượng kiểm tra; tiêu chí phân tích chưa tập trung vào các lô hàng của DNcó nguy cơ buôn lậu, trốn thuế hoặc vi phạm pháp luật khác về hải quan. Phạm vi và thời gian áp dụng tiêu chí cũng thiếu phù hợp hoặc chưa loại bỏ những tiêu chí đã áp dụng trong thời gian dài nhưng không phát hiện vi phạm.

Cần cải tiến

Có ý kiến cho rằng, các DN cần thường xuyên rà soát, đánh giá hiệu quả áp dụng của từng tiêu chí phân tích do đơn vị thiết lập đang áp dụng trên hệ thống. Thế nhưng, để làm được điều đó, hệ thống quản lý rủi ro phải đáp ứng yêu cầu về công khai định kỳ các tiêu chí và hệ thống cảnh báo; không đưa vào hệ thống quản lý rủi ro những lỗi không phải của DNhoặc đã được hệ thống hải quan linh hoạt giải quyết tháo gỡ, nhất là tại giai đoạn đầu mới áp dụng hệ thống khai báo VNACCS/VCIS. Bên cạnh đó, cần có các biện pháp giải quyết nhanh, tránh ách tắc cho DN, giảm bớt khó khăn, nguy cơ bị phạt hợp đồng do giao hàng không đúng thời hạn hoặc khó khăn đột biến khi DNđang được hưởng ân hạn thuế chuyển sang nộp thuế trước.

Phó Tổng cục trưởng Vũ Ngọc Anh thì cho rằng, trước tiên cần thay đổi cách thức thực hiện kiểm tra chuyên ngành và DN phải tuân thủ các quy định liên quan để làm thủ tục trước.

Ông Ngọc Anh lấy ví dụ về việc kiểm tra xoài Cát Chu nhập khẩu từ Việt Nam của Nhật. Trước khi nhập khẩu về, phía DN Nhật Bản đã sang Việt Nam kiểm tra các cơ sở chiếu xạ xoài nên khi lô xoài XK sang Nhật Bản, chỉ cần xác nhận từ các DN NK là xong. Còn với Việt Nam, lô hàng NK nào cũng đều phải tiến hành mọi thủ tục từ đầu, tức là lấy mẫu đưa vào phòng thí nghiệm kiểm tra, xác nhận hàng có dư lượng kháng sinh, nhiễm khuẩn…

Do vậy, cần có sự thay đổi cả DN kinh doanh lẫn cách thức cơ quan Nhà nước kiểm tra theo thông lệ quốc tế. Muốn làm được điều này, cơ quan chức năng cần thay đổi toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cũng như pháp luật có liên quan.

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp