Đại biểu Quốc hội lo Việt Nam miễn giảm thuế quá nhanh và rộng

N.Mạnh

15:51 12/06/2017

BizLIVE - Theo đại biểu Vũ Thị Lưu Mai, việc miễn, giảm thời gian qua đã được ban hành với tốc độ khá nhanh, phạm vi khá rộng và đối tượng miễn, giảm thì ngày một tăng.

Đại biểu Quốc hội lo Việt Nam miễn giảm thuế quá nhanh và rộng

Đại biểu Quốc hội Vũ Thị Lưu Mai.

Nhiều địa phương trăn trở vì miễn, giảm thuế làm thất thu
Thảo luận về quyết toán ngân sách năm 2015 tại Quốc hội ngày 12/6, đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội) bày tỏ lo lắng trước một số bất cập trong việc miễn, giảm thuế.
Đại biểu Mai cho rằng việc miễn, giảm thuế đã góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh, thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước. 
Tuy nhiên, qua giám sát, thẩm tra cũng như qua so sánh với văn bản pháp luật của nhiều nước trên thế giới, đại biểu Mai cho rằng các quy định liên quan đến việc miễn, giảm thuế của Việt Nam đang có những bất cập, hạn chế. 
Thứ nhất, bà Mai cho rằng, việc miễn, giảm đã được ban hành với tốc độ khá nhanh, phạm vi khá rộng và đối tượng miễn, giảm thì ngày một tăng.
Hiện nay, theo thống kê của tổ chức Oxfam thì trên toàn quốc Việt Nam có khoảng 30 lĩnh vực khuyến khích đầu tư, 27 lĩnh vực thuộc diện đặc biệt khuyến khích đầu tư. Có 53/64 tỉnh thành phố có huyện, xã thuộc địa bàn khuyến khích đầu tư, trong đó có áp dụng quy định về miễn giảm thuế. Ngoài ra, chúng ta có 300 khu kinh tế, khu công nghiệp đang áp dụng chính sách miễn giảm thuế. 
“Một điều nữa tôi băn khoăn là chỉ trong 2 kỳ họp vừa qua, tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội đã xem xét thông qua và chuẩn bị thông qua hang loạt đạo luật, trong đó có quy định chính sách miễn, giảm thuế”, bà Mai nói.
Cụ thể, đó là các dự án luật, như dự án Luật chuyển giao công nghệ, Luật đường sắt (sửa đổi), Luật các tổ chức tín dụng, Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Nghị quyết về xử lý nợ xấu, Luật thủy lợi, Luật du lịch, Luật thủy sản, Luật bảo vệ rừng.
“Tất cả những đạo luật này đều chứa đựng quy định miễn, giảm thuế và cơ chế tài chính đặc thù”, bà Mai cho biết.
Bất cập thứ 2, theo bà Mai, hiện nay có tình trạng khá phổ biến, đó là lồng ghép các chính sách xã hội và chính sách thuế. Đôi khi chúng ta sử dụng công cụ thuế như một công cụ hữu hiệu để giải quyết những vấn đề mang tính xã hội. Điều này làm mất đi tính trung lập của thuế, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. 
“Bất cập thứ ba, các quy định về miễn, giảm thuế chưa mang tính hệ thống. Hiện nay ngoài các đạo luật về thuế, quy định về miễn, giảm thuế, rất nhiều đạo luật khác cũng quy định, như Luật đất, đai, Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư, Luật bảo vệ môi trường, điều này làm ảnh hưởng đến tính hệ thống của các quy định này”, bà Mai nói.
Theo đại biểu Mai, ước tính của Chính phủ hiện nay cứ giảm 1% thuế suất, thuế thu nhập doanh nghiệp đồng nghĩa với việc chúng ta giảm thu từ ngân sách nhà nước 6.000 tỷ đồng.
Tính riêng trong năm 2013 khi chúng ta thực hiện miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đã giảm thu 2.080 tỷ. Vào năm 2014 giảm thu 2.500 tỷ, chưa kể trong giai đoạn vừa qua, trong nhiều năm, từ năm 2008 đến nay chúng ta đã áp dụng liên tục 6 nghị quyết của Quốc hội về miễn, giảm thuế và cũng tác động phần nào đến thu ngân sách. 
Thứ hai, đó là việc miễn, giảm thuế góp phần làm giảm tỷ lệ động viên vào ngân sách nhà nước. Nếu như trong năm 2011 tỷ lệ huy động vào ngân sách đạt 26% , đến năm 2015 tỷ lệ chỉ còn 23,8%. 
Nếu so sánh giai đoạn 2006 đến 2010 tỷ lệ động viên từ thuế phí đạt 24,9% đến 2011 - 2015 chỉ còn 20,9% và không đạt được mục tiêu đề ra là từ 22-23%. Trong khi đó, nếu so sánh với các nước trong khu vực như là Thái Lan, Lào, Malaysia, tỷ lệ của chúng ta thấp hơn rất nhiều, Lào là 23,4 và Malaysia là 24,5%.
“Qua giám sát thực tế tại nhiều địa phương cũng rất trăn trở, chính sách miễn, giảm thuế cũng tác động phần nào đến thu ngân sách tại địa phương.
Việc miễn, giảm thuế trong một số trường hợp cũng tạo tâm lý chưa thực sự bình đẳng giữa người được miễn, giảm và đối tượng không được miễn, giảm, trong nhiều trường hợp cũng gây tâm lý cạnh tranh chưa thực sự bình đẳng”, bà Mai cho biết.
Cũng theo đại biểu này, rất nhiều doanh nghiệp cho rằng vấn đề thuế không phải là vấn đề mấu chốt, mà cái họ kỳ vọng từ phía Chính phủ đó là chính sách xúc tiến thương mại, mặt bằng sản xuất là khoa học công nghệ...
Sẽ tập trung cơ cấu lại nguồn thu?
Giải trình ý kiến của đại biểu Mai, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho rằng do điều kiện kinh tế khó khăn cho nên chúng ta đã sử dụng chính sách tài khóa rất linh hoạt mà tập trung vào những vấn đề như điều chỉnh chính sách thu để đảm bảo khuyến khích phát triển sản xuất trong nước. 
“Chúng tôi hôm qua cũng có dịp báo cáo Quốc hội và giờ nhìn lại chúng ta thấy chính sách miễn giảm quá nhanh, nhanh hơn so với lộ trình, nhanh hơn so với chiến lược thuế mà đã được duyệt”, Bộ trưởng Dũng thừa nhận.
Bộ trưởng Dũng cho biết, trong thời gian vừa qua chúng ta giảm thuế thu nhập doanh nghiệp quá nhanh, từ 25% xuống 22% và phổ thông và 20%, trong khi yêu cầu đến năm 2020 mới xuống 20%. Để khuyến khích đầu tư chúng ta có nhiều chính sách về miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn 4 năm, giảm 9 năm... rất nhiều chính sách để miễn, giảm, những vùng kinh tế khó khăn, đặc biệt khó khăn và doanh nghiệp đầu tư khoa học công nghệ cao, chúng ta miễn, giảm thuế rất nhanh.
Thuế thu nhập cá nhân, theo Bộ trưởng Dũng, chúng ta cũng điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế từ 4 triệu lên 9 triệu. Thực hiện những chính sách này, chúng ta giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1% GDP, giảm tỷ lệ động viên. 
“Trước tình hình như vậy, Nghị quyết Đại hội lần thứ 12 của Đảng, trong văn kiện nêu rất quan trọng về thuế, tăng cường quản lý và từng bước cơ cấu lại ngân sách, chính sách thu và chi ngân sách nhà nước, động viên hợp lý các nguồn lực, phấn đấu tỷ lệ huy động và ngân sách nhà nước cho GDP bình quân 20% - 21%, tăng tỷ trọng thu nội địa và xây dựng hệ thống thuế đồng bộ và hiện đại”, Bộ trưởng Dũng cho biết.
Cũng theo Bộ trưởng, tại Nghị quyết 07 của Bộ Chính trị ngày 18/11/2016 về tái cơ cấu ngân sách nhà nước đảm bảo an toàn nợ công, trong nghị quyết nêu tập trung cơ cấu lại nguồn thu, hoàn thiện chính sách thu gắn với cơ cấu lại thu ngân sách nhà nước theo hướng bao quát toàn bộ các nguồn thu, mở rộng cơ sơ thu, nhất là nguồn thu mới phù hợp với thông lệ quốc tế, tăng tỷ trọng thu nội địa, đảm bảo tỷ trọng hợp lý của các chính sách thuế gián thu và trực thu.
“Tại kỳ họp thứ 4 chúng tôi sẽ trình Quốc hội Luật thuế bảo vệ môi trường, chúng tôi kiến nghị với Quốc hội sẽ điều chỉnh vào kỳ họp thứ 4 trình vào năm 2018 một luật, sửa 5 luật thuế và Luật thuế tài sản”, Bộ trưởng Dũng nói.
Cũng theo Bộ trưởng Dũng, thuế thu nhập doanh nghiệp của Việt Nam hiện nay thấp hơn bình quân của khu vực ASEAN. Chúng ta có 20% trong khi đó thuế thu nhập ASEAN là 23%.
Mặc dù thuế thu nhập doanh nghiệp thấp như vậy song báo cáo Ngân hàng Thế giới vẫn cho rằng Việt Nam là nước có chi phí nộp thuế cao nhất khu vực. Lý giải về điều này, ông Dũng cho biết nguyên nhân dẫn đến thực tế này là xuất phát từ các khoản phí bảo hiểm.
“Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp...  chúng ta cao hơn ASEAN, mình hơn 19%, ASEAN có 13%”, Bộ trưởng Dũng cho biết.

N.MẠNH

Góc nhìn