Chính phủ “xin” 10.000 tỷ đồng tiền bán cổ phần để bù hụt thu ngân sách

Minh Huệ

17:21 20/10/2015

BizLIVE -

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban tài chính ngân sách Quốc hội cho biết Chính phủ đề nghị phương án dùng một phần tiền bán bớt cổ phần Nhà nước tại doanh nghiệp (khoảng 10.000 tỷ đồng) để góp phần xử lý hụt thu ngân sách.

Chính phủ “xin” 10.000 tỷ đồng tiền bán cổ phần để bù hụt thu ngân sách

Chính phủ xin 10.000 tỷ đồng tiền bán cổ phần DNNN để bù hụt chi ngân sách

Phương án này đã được Ủy ban tài chính ngân sách Quốc hội nhất trí, nhưng đề nghị Chính phủ cần làm rõ số còn lại (21.300 tỷ đồng) sẽ được xử lý từ nguồn nào và báo cáo phương án xử lý cụ thể theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước hiện hành.

Chính phủ muốn phát hành trái phiếu ngắn hạn

Theo đó, tổng thu Ngân sách Nhà nước (NSNN) năm 2015 ước vượt dự toán 16.400 tỷ đồng (tăng 1,8% so dự toán và tăng 7,4% so ước thực hiện 2014). Dù vậy, nhưng tăng thu chủ yếu của ngân sách địa phương (khoảng 47.700 tỷ đồng), còn ngân sách trung ương hụt thu 31.300 tỷ đồng, điều này dẫn đến khó khăn trong cân đối NSNN. Do vậy, Chính phủ cần tính toán các giải pháp để bù hụt thu, đảm bảo cân đối NSNN.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban tài chính ngân sách cho biết Chính phủ trình bội chi NSNN trong phạm vi dự toán được Quốc hội quyết định 226.000 tỷ đồng, bằng 5,0%GDP. Theo đó, mức dư nợ công đến hết năm 2015 khoảng 61,3%GDP, trong giới hạn an toàn cho phép (65%GDP).

Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho rằng, sẽ khó giữ mức bội chi NSNN nêu trên vì theo báo cáo của Chính phủ, mức giải ngân vốn ODA trong năm 2015 sẽ vượt khoảng 30.000 tỷ đồng so với dự toán đã được Quốc hội quyết định.

“Một số khoản đã chi mà chưa có nguồn bù đắp như nợ cấp bù chênh lệch lãi suất đối với Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Phát triển Việt Nam… Mặt khác, nợ công, cùng với vấn đề vay và trả nợ đã trở nên khó khăn hơn, áp lực trả nợ và vay đảo nợ trong ngắn hạn ngày một lớn, đề nghị Chính phủ cần có giải pháp tích cực để thực hiện tốt chiến lược nợ công và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia”, Ủy ban tài chính ngân sách bình luận.

Để đáp ứng nhu cầu chi NSNN, trước tình hình công tác phát hành trái phiếu Chính phủ dài hạn gặp khó khăn, Chính phủ kiến nghị cho phép phát hành đa dạng hóa các kỳ hạn trái phiếu Chính phủ để bù đắp bội chi.

Về điều này, Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho rằng, xuất phát từ yêu cầu đảm bảo an toàn về nợ công, an ninh tài chính quốc gia, Nghị quyết số 78/2014/QH13 ngày 10/11/2014 của Quốc hội đã quy định “Từ năm 2015, phát hành trái phiếu Chính phủkỳ hạn từ 05 năm trở lên, không thực hiện các khoản vay có kỳ hạn ngắn cho bù đắp bội chi ngân sách nhà nước, giảm mức vay đảo nợ”.

Hiện nay, trước tình hình phát hành trái phiếu Chính phủkỳ hạn từ 5 năm trở lên gặp khó khăn, Chính phủ có Tờ trình số 475/TTr-CP ngày 7/10/2015 kiến nghị việc đa dạng hóa kỳ hạn trái phiếu Chính phủ và tái cơ cấu nợ Chính phủ.

Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội nhận thấy tình hình phát hành trái phiếu Chính phủ trong nước gặp rất nhiều khó khăn, có ảnh hưởng đến đảm bảo nguồn lực tài chính để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.

“Do vậy, cơ bản tán thành với các nội dung Chính phủ trình, nhưng đề nghị việc phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường vốn quốc tế phải bảo đảm chi phí vay vốn nước ngoài bằng hoặc thấp hơn chi phí vay vốn trong nước để cơ cấu lại nợ chính phủ và cân nhắc sửa đổi có giới hạn với việc phát hành trái phiếu Chính phủ trong nước, theo đó, đề nghị chỉ cho phép phát hành trái phiếu Chính phủ từ 3 năm trở lên và khối lượng không quá 30% tổng khối lượng trái phiếu Chính phủ phát hành, thực hiện trong năm 2015 và 2016”, Ủy ban tài chính ngân sách Quốc hội cho biết.

Về vấn đề này, Chủ tịch Ủy ban tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển, cũng cho rằng nếu không đa dạng việc phát hành trái phiếu thì rất khó trong việc huy động vốn. “Hiện quy mô thị trường trái phiếu của Việt Nam vẫn còn nhỏ, nhu cầu nắm giữ ngắn hạn nhiều hơn là dài hạn nhằm vì nhà đầu tư muốn hạn chế rủi ro trong việc nắm giữ trái phiếu. Nhà đầu tư hiện chỉ muốn nắm giữ trái phiếu Chính phủngắn hạn với lãi suất cao chứ chưa muốn nắm giữ dài hạn”, ông Hiển bình luận.

Ông Hiển cho biết, mặc dù đồng tình với phương án của Chính phủ, nhưng nhiều ý kiến cho rằng việc phát hành trái phiếu Chính phủngắn hạn chỉ ở mức hợp lý, khoảng 30% và áp dụng trong thời gian năm 2015 – 2016 thôi.

Bội chi ngân sách năm 2016 là 254.000 tỷ đồng?

Năm 2016, Chính phủ dự kiến tổng thu cân đối NSNN năm 2016 là 1.014.500 tỷ đồng, tăng 9,4% so với ước thực hiện năm 2015. Nếu không tính 30.000 tỷ đồng thu từ tiền bán bớt phần vốn Nhà nước tại một số doanh nghiệp thì tổng thu NSNN tăng 6,1%.

“Mặc dù đây là mức tăng dự kiến thấp, nhưng với tình hình thu từ dầu thô đạt thấp do giá giảm mạnh; thu từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm do thực hiện các cam kết quốc tế, một số chính sách thuế đến thời điểm điều chỉnh giảm thuế suất, để bảo đảm tính chủ động, an toàn trong điều hành NSNN, Ủy ban tài chính ngân sách cho rằng mức tăng như vậy là hợp lý”, ông Hiển cho biết.

Tuy nhiên, Ủy ban tài chính ngân sách cũng đề nghị Chính phủ rà soát lại các khoản thu NSNN, bảo đảm không bỏ sót nguồn thu và tăng cường các biện pháp chống thất thu NSNN. Đồng thời, cần tính toán lại chiến lược thu trong trung hạn và dài hạn, phấn đấu mức huy động từ thuế, phí và lệ phí không thấp hơn 20%GDP/năm trong những năm tới.

Chính phủ dự kiến bội chi NSNN năm 2016 ở mức 4,95%GDP (254.000 tỷ đồng, tăng 28.000 tỷ đồng so với năm 2015), nợ công đến 31/12/2016 ước khoảng 63,2%GDP.

Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho rằng, trước thực trạng nền kinh tế chưa phục hồi mạnh mẽ, đầu tư của nhà nước còn đóng vai trò quan trọng thì việc cắt giảm mạnh chi tiêu công sẽ dẫn đến giảm nguồn lực đầu tư trong toàn xã hội. Vì vậy, Ủy ban đồng ý với việc tiếp tục giữ bội chi NSNN theo cách tính cũ ở mức cao (4,95%GDP).

Tuy nhiên, trước tình hình nợ công đã tiến dần đến giới hạn cho phép (65%GDP), áp lực trả nợ tăng, khả năng cân đối ngân sách để trả nợ ngày một khó khăn, cùng với việc phát hành trái phiếu Chính phủ có xu thế giảm, thời hạn đáo nợ và lãi suất, phí phát hành gia tăng, sẽ làm dư nợ công, dư nợ Chính phủ tiếp tục tăng cao. Điều đó đòi hỏi Chính phủ cần có giải pháp xử lý tích cực và cương quyết hơn.

Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho rằng, trong dài hạn, cần cơ cấu lại nguồn thu, đảm bảo huy động vào NSNN từ GDP trên 20%; chi NSNN đảm bảo tiết kiệm, các khoản chi phải được dự toán; đồng thời, kiên định điều hành lộ trình giảm bội chi NSNN và nợ công trong giai đoạn 2016-2020 theo Luật ngân sách nhà nước năm 2015, đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.

MINH HUỆ