Chấp nhận tăng trưởng thấp, đồng nghĩa mất đi sức ép cải cách

Lan Anh

07:29 04/03/2017

BizLIVE - Tốc độ tăng trưởng thực của nền kinh tế Việt Nam vài năm trở lại đây đang chậm lại và không như kỳ vọng. GDP năm 2016 ở mức 6,2%, năm 2017 mục tiêu là 6,7% nhưng nhiều tổ chức kinh tế dự báo chỉ ở mức 6,3%. Điều gì đang xảy ra với nền kinh tế Việt Nam?

Chấp nhận tăng trưởng thấp, đồng nghĩa mất đi sức ép cải cách

Ảnh minh họa

Năm 2017, mong manh GDP ở mức 6,7%
Ngân hàng Standard Chartered đưa ra con số tăng trưởng GDP cho Việt Nam năm 2017 là 6,6% với nhận định tăng trưởng sẽ trở lại quỹ đạo. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được dự đoán là có khả năng chậm hơn nhưng vẫn duy trì ở mức 10 tỷ USD. Tác động tiêu cực từ việc (TPP) không được thông qua sẽ ở mức thấp.
Một số chuyên gia trong nước nhận định lạm phát năm 2017 sẽ ở mức 4,3%, trong khi chính sách lãi suất có khả năng không thay đổi và tỷ giá chỉ điều chỉnh ở mức nhẹ.
Tuy nhiên, môi trường thế giới đang có nhiều điều không chắc chắn. Chẳng hạn, Việt Nam đã chuẩn bị rất nhiều để đón đầu Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) nhưng đến nay lại thay đổi.
Chính sách của Mỹ và Anh làm cho thế giới dậy lên phong trào bảo hộ trên nhiều nước. Tới đây, tháng 4/2017, trong cuộc bầu cử Tổng thống Pháp nếu phe ủng hộ việc rút khỏi khối đồng tiền chung Châu Âu trúng cử thì sẽ có nhiều sóng gió cho nền kinh tế thế giới và cho cả Việt Nam vì tính chất của đồng USD và EUR thay đổi.
Do đó, Ngân hàng Thế giới (WB) và ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo GDP của Việt Nam năm 2017 là 6,3%. Sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn tiếp tục được hỗ trợ từ lĩnh vực nông nghiệp như nó đã hỗ trợ tăng trưởng GDP trong năm 2016.
Nguyên nhân kìm hãm tăng trưởng kinh tế Việt Nam
Tại hội thảo đầu tư tài chính 2017 “Chiến lược cân bằng lợi nhuận và rủi ro” do kênh truyền hình FBNC phối hợp với CTCP Chứng khoán Phú Hưng tổ chức tại TP.HCM ngày 03/3/2017, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên Chính sách Công, Đại học Fulbright Việt Nam, cho rằng Việt Nam có thể đạt mức tăng trưởng 6,7% trong tình huống nếu như tiến trình cải cách kinh tế mạnh hơn, hiệu quả hơn, dòng vốn FDI không đảo chiều, lãi suất từ FED không tăng mạnh và không bị áp lực từ việc phá giá lớn từ đồng Nhân dân tệ (CNY).
 Các chuyên gia kinh tế, chứng khoán nhận định về tăng trưởng GDP năm 2017 tại hội thảo "Đầu tư tài chính 2017" - Ảnh BizLIVE.
Điểm tựa cho tăng trưởng GDP của Việt Nam trong những năm tới đây là tiêu dùng. Vì tiêu dùng đã đóng góp vào tăng trưởng GDP tới 65%. Kỳ vọng với dân số trẻ, thu nhập tăng và tầng lớp trung lưu đang tăng lên sẽ thúc đẩy tiêu dùng mạnh mẽ.
Tuy nhiên, theo nghiên cứu thì tăng trưởng tiêu dùng cuối cùng của Việt Nam đang giảm khi năm 2016 chỉ ở mức 5,3%, giảm so với mức 10,1% của năm 2015. Bên cạnh đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa 2 tháng đầu năm 2017 chỉ tăng 5,6% so với mức 7,6% của năm 2016 (đã loại bỏ yếu tố giá). Kỳ vọng tăng GDP vào tăng tiêu dùng không còn là yếu tố tiên quyết.
Một điểm tựa nữa cho tăng trưởng là đầu tư. Nhưng bây giờ tình hình đã khác, có ép thì đầu tư cũng không bung ra được nữa (đầu tư tư nhân thì bị vướng nợ xấu các ngân hàng, đầu tư Nhà nước bị dính nợ công).
Trong khi đó, xuất khẩu hàng hóa đang tăng chậm lại, dự kiến chỉ tăng 8% trong năm 2017 so với mức 9% năm 2016. Nguyên nhân, Hiệp định Đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) tác động không tốt với Việt Nam. Chính sách bảo hộ của Hoa Kỳ và nhiều nước trên thế giới hiện nay sẽ làm xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ khó khăn cũng như tác động tới sự đầu tư của các công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ. Do đó, nếu kỳ vọng dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) năm 2017 như năm 2015 và 2016 thì có lẽ không có.
Băn khoăn đối với Việt Nam là sức ép lạm phát gia tăng, vì Chính phủ điều chỉnh giá dịch vụ tăng: chẳng hạn trong lĩnh vực y tế… và giá dầu thô đã tăng gần 80% trong 12 tháng qua… sẽ là những yếu tố đẩy lạm phát tăng. Dự báo giá dầu sẽ tăng khoảng 19% trong năm 2017 và tăng 3-4% trong năm 2018.
Tuy nhiên, lạm phát cơ bản vẫn ở mức thấp dưới 2% và tạo khả năng giúp cho Ngân hàng Nhà nước lập chính sách tiền tệ hỗ trợ nền kinh tế, trong đó giữ không tăng lãi suất.
Việt Nam vẫn giữ mức tăng trưởng tín dụng cao để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Năm 2017, dự kiến tăng tín dụng tiếp tục ở mức 18%, trong khi năm 2016 là 18,7% và năm 2015 là 17%. Điều này cho thấy tăng GDP thâm dụng tín dụng, khi GDP tăng 6-7% thì tín dụng phải tăng tới 17-18%. Tăng trưởng tín dụng cao sẽ làm tăng lạm phát trong ngắn hạn là chưa đáng sợ nhưng về dài hạn là có áp lực lên lạm phát.
Để GDP tăng 6-7% thì không nhất thiết tăng tín dụng cao như vừa qua. Nhưng đối với nền kinh tế Việt Nam đang trong tình trạng nợ công tới 64,98% GDP (trần là 65%), dù vẫn có lựa chọn là nâng trần nợ công, nhưng vấn đề là quản lý nợ công để đảm bảo an ninh tài chính quốc gia. Do đó, cần phải giảm bội chi ngân sách, kế hoạch năm 2017 là 3,5%, nếu duy trì dưới mức 4% là tốt. Điều này đòi hỏi chính sách tài khóa phải thắt chặt hơn.
Tuy nhiên, Việt Nam đang bằng lòng với việc tăng trưởng chậm lại, điều này đồng nghĩa với việc về lâu dài sức ép cải cách nền kinh tế sẽ bị mất đi.

LAN ANH

BizLIVE - Gặp gỡ