Nỗi lo về nền nông nghiệp không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Nguyễn Thảo

11:02 04/11/2015

BizLIVE - Hiện nay người dân Philippines mua gạo Việt với giá rẻ chỉ bằng 2/3 giá gạo tiêu thụ trong nước, vô tình người nông dân Việt Nam đang phải "bất đắc dĩ làm nghĩa vụ quốc tế về an toàn lương thực", PGS. TS Vũ Trọng Khải, nguyên Hiệu trưởng Trường cán bộ quản lý Nông nghiệp và phát triển nông thôn II cho biết.

Nỗi lo về nền nông nghiệp không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Ảnh minh họa.

Mở đầu phiên thảo luận tại Diễn đàn Chính sách nông nghiệp thường niên 2015 với chủ đề "Nền nông nghiệp và người nông dân Việt Nam đối diện thách thức hội nhập" diễn ra sáng 4/11 tại Hà Nội, PGS.TS Vũ Trọng Khải nêu thực tế, nền nông nghiệp Việt Nam hiện nay không chỉ lạc hậu về mọi mặt mà điều nguy hiểm hơn sự lạc hậu là nó đang đầu độc người dân bằng các loại nông sản không an toàn. 

Ông Khải cho rằng, nếu không khắc phục nông nghiệp Việt Nam chẳng những không tận dụng được cơ hội do hội nhập quốc tế mang lại mà còn bị những thách thức của tiến trình hội nhập quố tế nhấn chìm.

Theo đó, PGS.TS Vũ Trọng Khải cho rằng có 5 trở ngại và thách thức lớn nhất đối với nông nghiệp Việt Nam.

Thứ nhất, về thể chế quản lý kinh tế vĩ mô, một bộ phận trong bộ máy công quyền và công chức còn quan liêu, cửa quyền, sách nhiễu đang làm triệt tiêu ý chí khởi nghiệp và đầu tư phát triển của người dân và doanh nghiệp.

Thứ hai, sai lầm trong chiến lược phát triển công nghiệp và đô thị chỉ tạo ra một nền công nghiệp gia công, lắp ráp có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng thấp, dựa vào khai thác tài nguyên tự nhiên và sử dụng lao động cơ bắp với giá rẻ, chấp nhận ô nhiễm môi trường.

Không ít người nông dân bỏ đồng ruộng vào làm việc tại các khu công nghiệp với mức lương không đủ sống nên thường xuyên phải làm tăng ca, thêm giờ với cường độ lao động cao do vậy họ không thể trở thành người lao động công nghiệp chuyên nghiệp.

"Họ sẽ bị giới chủ sa thải khi không còn đủ sức khoẻ làm việc ở tuổi đời chưa già và cũng không còn trẻ để đổi nghề nghiệp họ đành trở về nông thôn chia lại ruộng đấy và công việc vốn đã ít ỏi", ông Khải nói.

Thứ ba, không có chiến lược sản phẩm nông nghiệp quốc gia theo vùng nông nghiệp sinh thái, nông sản chủ lực có khối lượng và giá trị cao hiện nay ở những vùng nông nghiệp dường như là kết quả của quá trình tự phát.

 Diễn đàn Chính sách nông nghiệp thường niên 2015. Ảnh: N.Thảo

Ông Khải dẫn chứng, vùng đồng bằng Sông Cửu Long (Tây Nam Bộ), vốn là vùng có điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất cho sự phát triển của nghề trồng lúa nước, hiện đang cung cấp tới 90% lượng gạo xuất khẩu hàng năm. Khối lượng lúa được sản xuất và xuất càng ngày một tăng nhờ có đầu tư về thủy lợi, giao thông và các biện pháp nông học (như giống mới, kỹ thuật canh tác 3 giảm, 3 tăng...).

Nhưng khối lượng lúa sản xuất và xuất cảng tăng tỉ lệ nghịch với thu nhập của nông dân và tỉ lệ thuận với ô nhiễm môi trường.

"Hiện nay, người dân Philipines mua gạo Việt Nam với giá rẻ, chỉ bằng 2/3 giá gạo tiêu thụ trong nước. Vô tình, chúng ta, trước hết là nông dân Việt Nam đang phải “bất đắc dĩ làm nghĩa vụ quốc tề về an toàn lương thực”, ông Khải nêu.

Vị chuyên gia này cho rằng, điều quan trọng khi xác định chiến lược sản phẩm quốc gia theo vùng kinh tế - sinh thái là trước hết xác định thị trường, khách hàng mục tiêu - tiêu thụ nội địa hay xuất cảng, ở những mức độ khác nhau của mỗi loại nông sản, chứ không phải chạy theo doanh số xuất cảng như hiện nay.

Thứ tư, người nông dân vẫn đang sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, áp dụng công nghệ cũ kỹ vừa cho năng suất lao động và năng suất nông sản thấp, với giá thành sãn xuất cao, vừa không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, gây ô nhiễm môi trường.

Nông dân Việt Nam hiện nay vẫn là “nông dân cha truyền con nối”, nên “lão nông mới tri điền”. Mỗi nông hộ sản xuất tự phát theo hội chứng đám đông, hay theo tín hiệu thị trường của thương lái, không phải là mắt khâu của chuỗi giá trị ngành hàng từ trang trại đến bàn ăn.

Trong khi doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ nông sản với công nghệ lạc hậu và kinh doanh theo kiểu “ăn đong”, “có gì mua nấy”, “có gì bán nấy”, không phải là người tổ chức, lãnh đạo chuỗi giá trị ngành hàng.

Thứ năm, Việt Nam chủ trương và thực hiện đầu tư xây dựng các khu nông nghiệp công nghệ cao, thay vì đầu tư phát triển một nền nông nghiệp công nghệ cao.

"Vô hình chung, chúng ta thừa nhận một cách vô thức sự tồn tại hợp pháp một nền nông nghiệp không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm", ông Khải cho hay.

NGUYỄN THẢO

Bảng giáThị trường

VN-Index 760.98 ▲ 1.24 (0.16%)

 
VN-Index 760.98 1.24 0.16%
HNX-Index 96.86 -0.07 -0.07%
UPCOM 55.96 0.02 0.04%
DJIA 21,513.17 -66.9 -0.31%
Nasdaq 6,410.81 23.06 0.36%
Nikkei 225 19,955.2 -20.47 -0.1%
FTSE 100 7,445.9 68.17 0.92%