Tiền của nhà giàu Đại Lục khuynh đảo chứng khoán Hong Kong

Lề Phương

12:06 16/06/2015

BizLIVE -

Năm tài khóa 2015, Hong Kong dự tính chi 220 triệu USD cho SFC, chưa bằng 1/3 kinh phí dành cho Ủy ban giám sát tài chính Anh Quốc, tạp chí Quartz so sánh.

Tiền của nhà giàu Đại Lục khuynh đảo chứng khoán Hong Kong

Ảnh minh họa.

Hong Kong từng được coi là cửa ngõ “mang cả thế giới tới Trung Quốc”. Giờ thì ngược lại, nó lại được coi là “cửa thoát hiểm” để các nhân vật lắm tiền nhiều của tại Đại Lục tung tiền thâu tóm thế giới. Nạn nhân chịu rủi ro cao nhất phải kể đến thị trường chứng khoán Hong Kong.

Số lượng công ty Đại Lục niêm yết tại Hong Kong tăng theo cấp số nhân những năm gần đây, nhất là sau khi sàn chứng khoán Hong Kong - Thượng Hải được khai trương tháng 11 năm ngoái.

Nền tảng này cho phép các nhà đầu tư dày vốn đến từ Đại Lục mang hàng tỷ USD ra khỏi vùng lãnh thổ một cách hợp pháp, cũng như tạo cầu nối cho các nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Sóng ngầm đảo lộn sàn

Ban đầu, chứng khoán Hong Kong được lợi. Dòng tiền khổng lồ đổ vào đẩy chứng khoán lên đỉnh kỷ lục. Số tiền các phiên IPO tại Đại Lục và Hong Kong huy động được từ đầu năm tới nay cán mốc 63 tỷ USD, gần gấp đôi một năm về trước.

Tuy nhiên dòng tiền ồ ạt chảy về cũng tạo sóng trên thị trường. Vụ việc đình đám gần đây nhất là ồn ào xoay quanh công ty sản xuất pin mặt trời dạng film - Hanergy Thin Film Power của Đại Lục.

Các nhà đầu tư vào cổ phiếu Hanergy đang ngồi trên đống lửa khi cổ phiếu công ty bị hoãn giao dịch, tổng giá trị 21 tỷ USD có thể tan tành mây khói.

Hanergy là một trong những công ty lớn nhất sàn giao dịch Hong Kong tính theo giá trị vốn hóa thị trường. Đột nhiên ngày 20/5, cổ phiếu “bốc hơi” bí ẩn 47% giá trị.

Biến động giá cổ phiếu Hanergy Thin Film Power.  

Nhà điều hành sàn Hong Kong đã tiến hành một cuộc điều tra nhằm vào công ty, nhưng chưa có thông tin chính thức nào được công bố.

Công ty quản lý tài sản Bespoke Investment của Mỹ đánh giá “câu chuyện của Hanergy là một mớ bòng bong”.

Giới quan sát cảnh báo Hanergy là một hồi chuông cảnh báo. Chứng khoán Hong Kong tăng trưởng nóng mang lại cơ hội, nhưng cũng hàm chứa rủi ro – thứ mà giới chức tại đây chưa được chuẩn bị đầy đủ để đương đầu.

“Cần phải thiết lập một bộ quy định về quản lý doanh nghiệp, đây là lỗ hổng trong hệ thống luật lệ hiện thời”, ông Philippa Allen, Giám đốc công ty tư vấn Compliance Asia, chỉ ra.

Biết, hay "giả điếc"?

Đà phất lên nhanh chóng của Hanergy khiến nhiều người đặt giả thiết về một vụ tháo túng thị trường. Trước phiên giao dịch “tử thần” ngày 20/5, cổ phiếu Hanergy tăng tốc 625% chỉ trong vòng 12 tháng, vượt mặt cổ phiếu công ty thống lĩnh Trung Quốc trong lĩnh vực pin mặt trời là First Solar.

Đây cũng đang là tầm ngắm Ủy ban chứng khoán và hợp đồng tương lai Hong Kong (SFC). Financial Times từng cảnh báo về mánh khóe kế toán của Hanergy cũng như diễn biến giá cổ phiếu bất thường.

Vậy mà nhà cầm quyền Hong Kong không biết, hoặc biết nhưng làm ngơ trước diễn biến giá cổ phiếu bất thường của Hanergy.

Đến ngày 20/5 khi cổ phiếu mã này đổ sập, nó kéo theo hàng loạt giao dịch tự động do máy tính thực hiện lao dốc theo.

Không giống các thị trường chứng khoán khác, Hong Kong không có cơ chế “cầu dao” tự động ngắt khi thị trường đột ngột mất đi một giá trị xác định. Do đó, cổ phiếu Hanergy chỉ bị đình chỉ giao dịch sau khi chính công ty đệ đơn yêu cầu.

Một dấu hiệu đáng nghi khác là công ty mẹ của Hanergy đã vay hàng tỷ USD từ các ngân hàng có Chủ tịch Hanergy làm cổ đông.

Sàn Hong Kong yêu cầu các công ty minh bạch về các thông tin có thể ảnh hưởng tới giá cổ phiếu. Tuy nhiên không ai có thể biết về những giao dịch như trên của Hanergy, có biết thì cũng không thể lường trước được tác động của chúng lên giá cổ phiếu, một luật sư chỉ ra.

Thiếu và yếu

Giống nhiều thị trường chứng khoán khác, bộ luật của Hong Kong khá chắp vá. SFC là đơn vị chịu trách nhiệm điều hành chính. Tuy nhiên một số chuyên gia cho rằng giới điều hành sàn chưa theo kịp nhịp độ và trách nhiệm được giao.

Số công ty trên sàn Hong Kong tăng 43% kể từ 2007 lên 1.780, nhiều trong số đó là những doanh nghiệp đến từ Đại Lục như Hanergy. Thực tế này đối lập với các thị trường khác, khi số công ty niêm yết giảm sút.

Trong khi số công ty niêm yết trên sàn chứng khoán khu vực khác giảm đi, thì số lượng trên sàn Hong Kong lại tăng theo từng năm.  

Tỷ lệ công ty Đại Lục tăng từ 30% lên 50% tính đến tháng Năm, nhưng chiếm tới 72% tổng doanh thu toàn thị trường.

Song số lượng chuyên gia của SFC không thấm vào đâu so với những thị trường chứng khoán quy mô khác.

 Số nhân viên trong các ủy ban theo dõi thị trường chứng khoán lớn bậc nhất.

Ngân sách hoạt động dành cho SFC cũng eo hẹp. Năm tài khóa 2015, Hong Kong dự tính chi 220 triệu USD cho SFC, chưa bằng 1/3 kinh phí dành cho Ủy ban giám sát tài chính Anh Quốc.

Không chỉ “lèo tèo” về số lượng đội ngũ, hoạt động của SFC cũng chưa đi vào thực chất. Ví dụ Ủy ban niêm yết của SFC chịu trách nhiệm phê duyệt công ty được phép niêm yết. Nhưng cả năm qua, Ủy ban chỉ có vỏn vẹn 28 thành viên, không ai trong số đó làm việc toàn thời gian cho SFC, mặc dù số lượng công ty đăng ký niêm yết tăng dữ dội.

Ngoài ra, SFC “khoán” nhiệm vụ thẩm định kết quả kinh doanh công ty cho kiểm toán và ngân hàng bảo lãnh. Nhưng không có bộ phần nào thẩm định kiểm toán. Đại diện HKE cho biết “không có kế hoạch thay đổi trong tương lai”.

LỀ PHƯƠNG