Thế khó của ông Tập Cận Bình tại Trung Đông

Thảo Mai

14:14 27/01/2016

BizLIVE - Chưa một vị Chủ tịch nào của Trung Quốc tới thăm khu vực này kể từ năm 2009. Họ lo ngại bị kéo vào những tranh chấp dai dẳng tại đây, The Economist thống kê.

Thế khó của ông Tập Cận Bình tại Trung Đông

Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Iran Hassan Rouhani. Ảnh: Dawn

Kể từ khi nhận nhiệm sở vào năm 2012, ông Tập Cận Bình nổi tiếng là chính trị gia "chịu khó xuất ngoại". Theo thống kê, Chủ tịch Trung Quốc viếng thăm nhiều quốc gia trong năm 2015 hơn cả Tổng thống Mỹ Barack Obama (14 so với 11). 
Điểm đến của ông bao gồm cả những siêu cường và các nước nhỏ, trải dài từ Mỹ tới Maldives và Zimbabwe.
Mục đích của ông Tập là phô diễn vị thế đang lên của Trung Quốc và vai trò trung tâm của ông trong đó. 
Nhưng mãi đến tuần trước, ông Tập mới lần đầu tiên đặt chân tới Trung Đông với cương vị là Chủ tịch Trung Quốc. 
Chuyến công du bắt đầu từ Arab Saudi, sau đó đến Ai cập và sẽ kết thúc tại Iran. Chưa một vị Chủ tịch nào của Trung Quốc tới thăm khu vực này kể từ năm 2009. Họ lo ngại bị kéo vào những tranh chấp dai dẳng tại đây. 
Nhưng Trung Quốc lại có lợi ích lớn ở Trung Đông. Đây là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, hơn một nửa số dầu thô nhập khẩu đến từ khu vực này. 
Tỷ trọng dầu xuất khẩu vào Nga từ các nước. Nguồn: The Economist
Dự án "Con đường tơ lụa mới" được ông Tập dốc công quảng bá nối liền Trung Quốc và châu Âu cũng chạy xuyên Trung Đông. Các công ty Trung Quốc đã và đang cấp tập xây dựng đường cao tốc và cảng biển tại đây. 
Hành trình diễn ra vào thời điểm nhạy cảm. Quan hệ giữa Arab Saudi và Iran đang "căng như dây đàn" sau sự kiện Arab Saudi hành quyết một giáo sĩ dòng Shia hồi đầu tháng. Hành động đã châm ngòi cho một làn sóng phản đối tại Iran, dẫn đến vụ tấn công Đại sứ quán Arab Saudi ở Tehran. 
Tuy nhiên trước đó vào ngày 16/1, phương Tây vừa dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran. Điều này cho phép ông Tập thể hiện sự công tâm khi đến thăm cả hai nước mà không làm phật lòng các cường quốc phương Tây. 
Giống những người tiền nhiệm, ông Tập muốn xây dựng hình ảnh của Trung Quốc như một quốc gia không can thiệp vào chuyện nội bộ khu vực. Nhưng mặt khác, ông cũng không có hứng thú với vai trò của một "sứ giả hòa bình". 
"Tài liệu chính sách với Arab" vừa được Trung Quốc công bố vào ngày 13/1 bị xem là một tài liệu mơ hồ, trúc trắc. Nó đề cập tới việc "xây dựng một kiểu quan hệ quốc tế mới", nhưng chẳng đưa ra đề xuất gì đáng chú ý. 
Tuần vừa rồi, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Minh nói rằng phát triển kinh tế là "lối thoát cuối cùng" của xung đột khu vực. 
Bằng các mở rộng các tuyến thương mại và đầu tư với Trung Quốc, Trung Quốc hy vọng có thể giải tỏa dần các bất đồng và xung đột trong khu vực. 
Bên cạnh biện pháp đàn áp lực lượng bất đồng chính kiến, Trung Quốc đang thử nghiệm phương sách tương tự tại khu vực Tân Cương. Đây là một tỉnh ở miền Tây nước này với một bộ phận lớn dân cư theo đạo Hồi. Tuy nhiên cho đến nay, chiến dịch này chưa mang lại kết quả đáng kể. 
Về lâu dài, Trung Quốc có thể gặp khó khăn trong việc giữ lập trường trung hòa, điển hình là số lượng người Trung Quốc đang ngày càng gia tăng tại khu vực Trung Đông.
Sau khi một công dân Trung Quốc bị Tổ chức nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) hành quyết hồi tháng 11, Trung Quốc cam kết sẽ tăng cường bảo vệ người dân ở nước ngoài. 
Những quy tắc mới của ngoại giao Trung Quốc tại Trung Đông có thể biến Bắc Kinh trở thành một phương Tây thứ hai tại đây, can thiện vào cuộc hỗn chiến. 
Trung Quốc từng cố đứng ở thế trung lập trong vấn đề của Syria khi đàm phán cả với đại diện của Syria và phe đối lập. Nhưng khi Bắc Kinh phủ quyết nghị thuyết can thiệp của Liên Hợp Quốc, nước này đã phát tín hiệu ngả về phía chính quyền của ông Assad.

THẢO MAI

BizLIVE - Gặp gỡ