Tẩy chay AIIB của Trung Quốc, một sai lầm của Mỹ?

H.Thanh

12:23 08/04/2015

BizLIVE - AIIB là gì, vận hành ra sao và liệu có đe dọa sự độc quyền của Âu, Mỹ, Nhật trong hệ thống tài chính thế giới hay không?

Tẩy chay AIIB của Trung Quốc, một sai lầm của Mỹ?

Ảnh minh họa.

Bắc Kinh thành công trong việc thuyết phục quốc tế tham gia Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng AIIB. Phương Tây hấp tấp đăng ký xin gia nhập định chế tài chính trong tầm kiểm soát của Trung Quốc trước khi có được một chiến lược rõ ràng. AIIB là gì, vận hành ra sao và liệu có đe dọa sự độc quyền của Âu, Mỹ, Nhật trong hệ thống tài chính thế giới hay không?

Tính đến ngày 31/3/2015 bộ Tài chính Trung Quốc thông báo đã có 45 quốc gia nhận lời tham gia vào Ngân Hàng  AIIB, 31 nước trong số đó đòi được hưởng quy chế thành viên sáng lập, RFI đưa tin.

Anh Quốc là đồng minh đầu tiên của Hoa Kỳ tuyên bố nhập cuộc, với hy vọng, thị trường tài chính London sẽ được hưởng lợi nhiều hơn các đối thủ khác một khi đồng nhân dân tệ của Trung Quốc trở thành một đơn vị tiền tệ quốc tế. Tại châu Âu, từ Pháp đến Đức, từ Nga đến Bồ Đào Nha đều đã hưởng ứng sáng kiến của Bắc Kinh.

31 nước tại châu Á đòi được tham gia AIIB, kể cả đồng minh thân thiết nhất của Washington như Hàn Quốc. Riêng Nhật Bản sẽ chỉ quyết định có tham dự hay không vào cuối tháng 6/2015. Về phần mình, Canberra không thể đứng ngoài khi Trung Quốc là một khách hàng lớn trong, nhập quặng mỏ, nhiên liệu của Úc.

Mỹ trông thấy các đồng minh then chốt của hưởng ứng sáng kiến của Trung Quốc. Washington một mặt xem AIIB là một công cụ để Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng ngoại giao, kinh tế, tài chính của mình. Mặt khác kêu gọi AIIB hợp tác với WB, một định chế đa quốc gia đặt dưới sự kiểm soát của Hoa Kỳ.

Nhiều nhà quan sát cho là đề nghị thành lập Ngân hàng AIIB của Bắc Kinh là nhằm cạnh tranh với Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và cả Ngân hàng Phát Triển Á châu, tuy nhiên, trao đổi với RFI, chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa từ Mỹ cho rằng: Người ta lười suy nghĩ hoặc quan sát bậy nên mới gây lầm lạc. Ngân hàng gọi tắt là AIIB này không có khả năng cùng lúc cạnh tranh với ba định chế quốc tế ở ba lĩnh vực khác nhau.

Quỹ Tiền tệ quốc tế là định chế cấp cứu các nước nhất thời thiếu thanh khoản và bị khủng hoảng tài chính. Điều kiện cấp cứu là các nước lâm nạn phải tiến hành cải cách tài chính và ngân sách theo các tiêu chuẩn khắt khe mà ai cũng biết. 

Quỹ này vẫn do Hoa Kỳ chi phối thật nhưng không hoạt động trong các lĩnh vực tài trợ phát triển hay đầu tư như các ngân hàng kia. Sáng kiến của Bắc Kinh lập ra quỹ cấp cứu CRA với 100 tỷ USD mới trực tiếp cạnh tranh với Quỹ Tiền tệ, nhưng thật ra chưa đủ sức nếu so với khả năng huy động của IMF là hơn 800 tỷ USD. Vả lại, một trong những nước có thể bị khủng hoảng tài chính trong vài năm tới lại chính là Trung Quốc.

Sang đến Ngân hàng Thế giới thì đây là ngân hàng phát triển, có khác với ngân hàng đầu tư mà ta sẽ nói sau. Ngân hàng phát triển có chức năng giúp đỡ về tín dụng nhẹ lãi và về kỹ thuật cho các nước đang phát triển, chủ yếu là thực hiện các dự án phát triển của nhà nước. 

Ngân hàng ấy có thể huy động vốn trên thị trường tài chính tư nhân để tài trợ hoạt động nhưng không vì mục tiêu kiếm lời. 

Cho nên không phải là Ngân hàng AIIB mà sáng kiến thành lập Ngân hàng BRICS hay Ngân hàng Phát triển mới của Bắc Kinh mới cạnh tranh với Ngân hàng Thế giới và đấy là điều khôi hài cho thấy sự ngớ ngẩn của Hoa Kỳ, ông Nghĩa phân tích.

Cũng theo vị chuyên gia này, cho đến nay, Trung Quốc vẫn được WB tài trợ, đấy mới là chuyện lạ. Trong nhiều thập niên, định chế này lại triệt để nâng đỡ Trung Quốc, kể cả thực hiện các dự án gây tai tiếng và tai họa môi sinh, và thường đưa ra nhận định quá lạc quan về kinh tế Trung Quốc.

Một chuyên gia kinh tế của Trung Quốc là Lâm Nghị Phu (Justin Yfu Lin), đã là kinh tế trưởng và Phó Chủ tịch Điều hành của WB cho đến giữa năm 2012. Định chế này rất được việc cho Bắc Kinh mà chẳng lẽ người Mỹ không biết.

Dù có thể chỉ định người làm Chủ tịch, thật ra Hoa Kỳ không ráo riết chi phối hoạt động của định chế này và việc cải tổ WB vẫn là nhu cầu chính đáng. Nhưng dù sao, với số vốn dự trù là 100 tỷ thì Ngân hàng BRICS cũng chưa thể sánh với hơn 200 tỷ USD của WB hay hơn 330 tỷ của Ngân hàng Đầu tư Âu châu. 

H.THANH

BizLIVE Gặp gỡ