Mối quan hệ Nga - Trung: Lời nói khác xa thực tế

Lề Phương

09:41 02/09/2015

BizLIVE -

“Mối quan hệ Nga – Trung trong các bài hùng biện của giới chức khác xa so với thực tế. Nga là nước cần Trung Quốc hơn trong mối quan hệ đối tác này”.

Mối quan hệ Nga - Trung: Lời nói khác xa thực tế

Tổng thống Nga Putin (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái). Ảnh: Reuters

Tuần này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ chào đón Tổng thống Vladimir Putin tới Bắc Kinh tham dự lễ diễu binh kỷ niệm kết thúc Thế chiến II. Nhưng cùng lúc, báo chí hai nước tràn ngập những thông tin chẳng mấy tích cực.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc đổ dốc nhiều tuần qua. Đồng nhân dân tệ bị phá giá góp phần đẩy ruble xuống đáy nhiều tháng. Báo cáo sản xuất tháng Tám gây thất vọng tại Trung Quốc chặn đứng đà tăng giá 3 phiên liên tiếp của dầu thô, cũng là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Nga.

Rời top đối tác thương mại

Xoay trục về Trung Quốc, Nga đang vun đắp mối quan hệ chớm nở nhằm đối trọng sự chi phối của Mỹ và châu Âu. Trong bài phát biểu được Tân Hoa Xã đăng tải ngày 1/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết: “Quan hệ Nga – Trung có lẽ đã đạt đến đỉnh cao của lịch sử và sẽ tiếp tục phát triển”.

Tuy nhiên các số liệu kinh tế lại vẽ nên một bức tranh khác. Kim ngạch thương mại song phương giảm 29% trong hai quý đầu năm xuống còn 30,6 tỷ USD.

 Kim ngạch thương mại song phương giảm 29% trong hai quý đầu năm xuống còn 30,6 tỷ USD. Nguồn: Bloomberg

Quan chức chính phủ Nga thừa nhận mục tiêu 100 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương trong năm 2015 là khó có thể đạt được.  

Mức giảm sút trong kim ngạch thương mại đã lần đầu tiên hất Nga ra khỏi top 15 đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong 5 năm qua.

Cũng trong giai đoạn này, vốn đầu tư trực tiếp từ Trung Quốc rót vào Nga giảm 25% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị các khoản đầu tư từ Trung Quốc chỉ ở mức tí hon nếu đặt trong so sánh với dòng vốn FDI từ Liên minh châu Âu, chiếm tới 75% tổng đầu tư nước ngoài chảy vào Nga.

Bế tắc thỏa thuận về năng lượng

“Mối quan hệ Nga – Trung trong các bài hùng biện của giới chức khác xa so với thực tế. Nga là nước cần Trung Quốc hơn trong mối quan hệ đối tác này. Trung Quốc có trong nhiều lựa chọn phong phú về nguồn tài nguyên, bất chấp các vấp váp trong nền kinh tế gần đây”, ông Alexander Gabuyev, Giám đốc chương trình nghiên cứu Nga tại Viện Carnegie ở Moscow, nhận định.

Trong chuyến thăm Bắc Kinh lần này, thỏa thuận lớn nhất có khả năng được ký kết là Biên bản ghi nhớ về dự án đường ống dẫn khí từ Viễn Đông Nga tới Trung Quốc.

Tuy nhiên ông Yuri Ushakov, cố vấn về chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga, cho biết chưa có thông tin cụ thể về các điều khoản cam kết chủ chốt, cũng như mức giá và thời điểm triển khai dự án.

Ngoài ra, hai bên cũng khó đạt được thỏa thuận về đường ống nối từ Tây Siberia đến Trung Quốc trong chuyến công du lần này, ông thừa nhận.

Tuyến đường ống này phần lớn mang lại lợi ích cho Kremlin khi nó nối các mỏ dầu chính của Nga tại Tây Siberia đến thị trường Trung Quốc. Điều này giúp giảm sự phụ thuộc của Nga vào thị trường châu Âu.

Về phía Trung Quốc, các chuyên gia nhận định nước này ít mặn mà với dự án trên, bởi đường ống chạy xa các trung tâm công nghiệp của nước này hàng nghìn kilomet.

Thỏa thuận tài chính bị “đắp chiếu”

Bên cạnh các thỏa thuận tiềm năng, nhiều thương vụ tài chính đã được ký kết giữa hai nước cũng đang dậm chân tại chỗ.

Ví dụ, nhu cầu đối với thỏa thuận hoán đổi tiền tệ kéo dài 3 năm trị giá 150 tỷ nhân dân tệ (tương đương 24 tỷ USD) giữa Ngân hàng Trung ương Nga và Ngân hàng nhân dân Trung Quốc là cực thấp.

 
Tổng thống Nga Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong Lễ chào mừng tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS.

Theo đó, Nga có thể vay nhân dân tệ và cho vay bằng ruble nhằm tránh sử dụng đồng USD. Mặc dù không thể xóa bỏ hoàn toàn áp lực khiến đồng ruble giảm do giá dầu và lệnh trừng phạt, chương trình này sẽ gia tăng niềm tin của nhà đầu tư và ngăn dòng vốn tháo chạy. 

Mục tiêu cao cả là vậy, nhưng trên thực tế, thỏa thuận hoán đổi này chỉ được áp dụng cho hoạt động tài chính thương mại trong ngắn hạn, Phó Chủ tịch ngân hàng Nga Vnesheconombank cho biết.

Ngân hàng của ông bị chặn kênh tiếp cận thị trường vốn quốc tế vì các lệnh trừng phạt từ Mỹ và châu Âu. Nhưng hiện Vnesheconombank cũng không thể phát hành trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ để huy động vốn từ Trung Quốc vì các “vấn đề về quy phạm pháp luật”.

Thỏa thuận cung cấp tài chính trị giá 25 tỷ USD nhằm đẩy mạnh hoạt động cung cấp tài chính của Trung Quốc cho các công ty Nga trong tháng Năm cũng hiếm khi được khai thác. Phó Giám đốc điều hành ngân hàng Sberbank của Nga cho biết hầu như không có nhu cầu đối với các khoản vay bằng đồng nhân dân tệ tại Nga.

“Quan hệ hai nước như một cái cây được hai bên cùng vun trồng cẩn thận. Mùa thu đến cũng là lúc chúng ta thu hoạch quả ngọt”, ông Tập tuyên bố trong một cuộc họp với người đứng đầu Nga vào cuối năm ngoái. Sang đến mùa thu năm nay, thứ quả ngọt ông Tập nhắc đến có lẽ đang chuyển dần sang trái đắng.  

LỀ PHƯƠNG