Mô hình kinh tế Trung-Nga: Tương phản một cách kỳ lạ

Tú Anh

07:30 21/09/2015

BizLIVE - Trong khi ông Tập Cận Bình tìm phương cách nâng cao năng xuất của lãnh vực xí nghiệp công thì Vladimir Putin siết chặt gọng kìm kiểm soát từng lãnh vực lớn nhỏ của nền kinh tế.

Mô hình kinh tế Trung-Nga: Tương phản một cách kỳ lạ

Lãnh đạo TQ Tập Cận Bình và Tổng thống Nga, V.Putin. Ảnh ngày 09/07/2015. REUTERS/Sergei Karpukhin

Trong lúc tại châu Âu, châu Mỹ đang có những biến đổi dồn dập thì tình hình kinh tế tại hai nước khổng lồ Trung Quốc và Nga ra sao? Trong bài phân tích vừa ra, tờ Le Monde nêu rõ nét "tương phản một cách kinh dị": trong khi ông Tập Cận Bình tìm phương cách nâng cao năng xuất của lãnh vực xí nghiệp công thì Vladimir Putin siết chặt gọng kìm kiểm soát từng lãnh vực lớn nhỏ của nền kinh tế.
Theo nhà báo Jean Michel Bezat, tại Bắc Kinh, Nhà nước mới thông báo một trong những biện pháp nới lỏng bàn tay kiểm soát các tập đoàn quốc doanh thì tại Moscow, từ năm 2012 đến nay, Nga gia tăng bộ máy kềm kẹp các đại tập đoàn kinh tế chiến lược từ năng lượng, giao thông, ngân hàng cho đến điện tử. Bên này Hắc Long Giang là "chân lý" thì bên kia sông bị gọi là "sai lầm".
Cải cách mà Trung Quốc thông báo hôm 13/9 còn rất nhút nhát nhưng thể hiện đường lối của ban lãnh đạo Trung Quốc từ năm 2013, giải phóng thị trường để yểm trợ cho kinh tế. Những lĩnh vực quan trọng như dầu khí, ngân hàng, viễn thông, luyện kim, đường sắt phải tỏ ra "có đủ khả năng sáng tạo để đương đầu với cạnh tranh quốc tế" theo thuật ngữ của Tân Hoa xã.
Các đại tập đoàn quốc doanh như điện thoại di động China Mobil, dầu khí Sinopec, Ngân hàng công thương ICBC nơi tiêu tốn ngân sách Nhà nước sẽ mở ra đón vốn tư nhân. Dĩ nhiên, Nhà nước-đảng vẫn chưa dám "tư nhân hóa" doanh nghiệp.
Phần lớn 155.000 công ty do các chính quyền địa phương kiểm soát sẽ vẫn như thế. Khoảng 100 công ty nhận vốn tư nhân vẫn do Nhà nước kiểm soát cho dù luật mới cấm cơ quan Nhà nước can dự vào việc quản lý.
Tuy nhiên, sự kiện Bắc Kinh thông báo các biện pháp cải cách sau một thời gian dài mặc cả trong nội bộ chứng tỏ Trung Quốc buộc phải chuyển hướng để cứu nền kinh tế đang hụt hơi vì một phần lớn là do lãnh vực quốc doanh yếu kém.
Thế nhưng, bên láng giềng Nga, xu hướng hoàn toàn trái ngược lại. Những nỗ lực cải cách rụt rè của tổng thống Dimitri Medvedev ban hành năm 2011 đã bị ông Vladimir Putin vô hiệu hóa từ khi trở lại điện Kremli, năm 2012.
Vào tháng 6/2012, luật sư tranh đấu chống tham nhũng Alexei Navalny bất ngờ được bầu vào hội đồng quản trị công ty hàng không quốc gia Aeroflot làm nhiều người lầm tưởng là ông Vladimir Putin tỏ lòng bao dung sau khi trở lại ghế tổng thống. Chỉ một thời gian ngắn sau mọi người hiểu rõ là phe cánh của ông Putin không để một không gian sinh tồn nào cho tầng lớp "tự do" thuộc xu hướng của ông Medvedev.
Con số lãnh đạo quản trị độc lập thưa dần từ năm 2013. Nhiều cổ đông bị áp lực phải nhường cổ phần lại cho xí nghiệp Nhà nước. Bản thân ông Dimitri Medvedev, ngồi ghế thủ tướng, phải chính thức hóa chính sách của ông Putin. Không cần phải chờ có luật mới, giới doanh nhân Nga và ngoại quốc làm ăn tại Nga đều tự thấy nếu ban lãnh đạo của xí nghiệp tuyển dụng một "quan chức" nào đó xuất thân từ KGB, hoặc là nhân viên cũ của hội đồng thành phố Saint Petersbourg... thì chắc chắn sẽ xin được các loại giấy phép một cách nhanh chóng hơn, theo phân tích của nhà nghiên cứu xã hội học Nga Mikhail Korostikov.
Trong một bài phân tích đăng trên tạp chí chuyên đề của Viện Quan hệ quốc tế Pháp, ông khẳng định mọi hy vọng đưa nền "tư bản Nhà nước" của Nga theo đường hướng kinh tế tự do đã hoàn toàn "tiêu tán".
Từ khi Nga bị cấm vận vì chiếm lấy Crimea, quan điểm Nhà nước tăng cường kiểm soát xí nghiệp càng được cổ vũ. Hàng loạt công chức cao cấp, cộng sự viên thân cận của ông Putin kể cả cựu sĩ quan KGB và mật vụ Đông Đức cũ đã được đưa vào các tập đoàn quốc doanh như dầu khí, vũ khí, giao thông, xây dựng …

TÚ ANH

Tin liên quan

Cùng dòng sự kiện

BizLIVE - Gặp gỡ