Malaysia dưới “lớp vỏ” hài hòa

Lục Kiếm

10:26 01/09/2015

Các cuộc biểu tình ở Malaysia trong hai ngày 29-30/8 chỉ là một trong số rất nhiều khó khăn mà Thủ tướng Najib Razak đang phải đối mặt.

Malaysia dưới “lớp vỏ” hài hòa

Ảnh minh họa.

Được thành lập vào năm 1963 dưới sự pha trộn của cả văn hóa Hồi giáo và sự thống trị của người Anh, Malaysia nằm ở trung tâm Đông Nam Á với hai phần rõ rệt. Một phần tiếp giáp với Thái Lan với phần đông dân cư sinh sống, trong khi đó, các bang như Sabah và Sarawak lại ở bờ bắc của hòn đảo Borneo.
GDP bình quân đầu người vào khoảng 11.000 USD (25.000 USD theo sức mua tương đương) khiến cho người Malaysia trở thành những người giàu thứ ba trong khu vực, chỉ sau Singapore và Brunei. Gần một nửa là người Mã Lai Hồi giáo, họ - cũng với những người bản xứ thuộc nhóm thiểu số khác - tạo nên nhóm người gốc Mã Lai, hay bumiputra (người con của đất), chiếm hai phần ba dân số.
Nhóm dân tộc lớn tiếp theo là người Malaysia gốc Hoa, chiếm khoảng một phần tư dân số. Tiếp theo là nhóm gốc Ấn chiếm khoảng 7%. Sự đa văn hóa, đa sắc tộc này đã biến Malaysia trở thành một nơi đầy màu sắc và khá sôi động. Nhìn chung, xã hội Malaysia khá hài hòa, ít nhất là ở thành phố, nơi tiếng Anh được sử dụng khá phổ biến.
Tuy nhiên, trong thế giới chính trị, với chủ yếu là những người dân bản địa, sự hài hòa này không rõ ràng lắm. Lớn nhất là Đảng Tổ chức thống nhất dân tộc Malaysia (UMNO) cầm quyền. Đó là những người thường mặc trang phục truyền thống kiểu Hồi giáo mà nhiều người Mã Lai tin tưởng là để bảo vệ “sự thuần khiết” của giới lãnh đạo, tránh sự xâm nhập quá đông đảo của những người gốc Hoa và gốc Ấn.
Liên minh do UMNO dẫn đầu đã nắm giữ quyền cai quản đất nước kể từ khi giành độc lập vào năm 1957. Nhưng gần đây đã bị lấn lướt bởi một liên minh đa sắc tộc được gọi là Pakatan Rakyat, do Anwar Ibrahim -một cựu chính trị gia nổi bật của UMNO - thành lập vào những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ trước, sau những bất đồng nội bộ.
Tại các cuộc thăm dò gần đây nhất vào năm 2013, ba đảng trong liên minh Pakatan lần đầu tiên giành được chiến thắng trong bầu cử phổ thông, nhưng không thể nắm đủ số ghế quyền lực từ Barisan Nasional, nhóm đang được dẫn dắt bởi UMNO.
Kể từ đó, nền chính trị Malaysia đã trở nên bất ổn hơn so với hàng thập kỷ trước đó. Một số thành viên trong UMNO cho rằng Đảng nên đứng bên cạnh ông Najib; số khác thì lại muốn “né tránh” vị Thủ tướng này, bởi lo sợ ông sẽ dẫn đến thất bại lần đầu tiên trong các cuộc bầu cử sắp tới. Tầm ảnh hưởng của UMNO đã giảm đi, tạo cơ hội cho đối thủ công kích, đồng thời chính bản thân họ cũng sa vào rắc rối.
Tháng 2/2015, ông Anwar của phe đối lập đã bị bắt lần thứ hai khi đơn kháng cáo tội quan hệ đồng tính (hành vi bị coi là vi phạm pháp luật ở Malaysia) với người trợ lý của ông bị tòa bác bỏ (ông cho rằng có mục đích chính trị đằng sau). Cũng sau vụ bắt giữ này, Liên minh Pakatan tan rã khi ba đảng phái đã đụng độ nhau về các chính sách cần theo đuổi.
Tất cả điều này diễn ra trong thời điểm kinh tế Malaysia gặp nhiều khó khăn. Mặc dù đất nước này phát triển mà không quá phụ thuộc vào trữ lượng dầu mỏ, nhưng giá dầu thô giảm (cùng các mặt hàng dầu khác) cũng đủ sức gây sóng gió.
Giá trị đồng ringgit đã giảm mạnh gần 17% kể từ tháng 1/2015, nhà đầu tư nước ngoài thì bán tháo cổ phiếu. Nước láng giềng, chẳng hạn Indonesia, cũng đang gặp rắc rối, nhưng Malaysia thì trắc trở hơn trong việc khôi phục trở lại, khi bất ổn chính trị đã phá vỡ thói quen “hài hòa” của người Malaysia nói chung.
Các nhà lãnh đạo của Malaysia rất quả quyết cho rằng kinh tế sẽ giúp “thu nhập trung bình” của người dân tăng vượt bậc vào năm 2020. Tuy nhiên, triển vọng kinh tế dài hạn của nước này phụ thuộc vào một số cải cách không được thực hiện triệt để - ít nhất là với Luật bảo vệ người gốc Mã Lai, từ giáo dục cho đến quyền nắm giữ cổ phần.
Chính sách này giúp người Mã Lai bảo vệ được “vốn gốc” của mình, nhưng đồng thời cũng khiến người bản địa “dễ lười” hơn khi họ biết mình sẽ chiến thắng trước những nhóm dân khác, nếu không có gì bất thường. Ông Najib từng tuyên bố sẽ thay đổi điều này, từ năm 2009. Nhưng từ đó đến nay thì vẫn chưa có gì cả.

Theo Sống Mới