Khi tỷ phú Hong Kong đối đầu với Bắc Kinh

Lề Phương

09:16 10/10/2015

BizLIVE -

Truyền thông Trung Quốc chỉ trích ông "vô ơn" và "thiếu tinh thần dân tộc" khi bỏ rơi Trung Quốc vào lúc nước sôi lửa bỏng – cái nôi đã đưa ông từ một thành niên nghèo khó vươn lên lọt top những người giàu nhất thế giới.

Khi tỷ phú Hong Kong đối đầu với Bắc Kinh

Ông Li đã bán một số tài sản có giá trị tại Thượng Hải. Ảnh: Sgate

Qua ngòi bút của báo lá cải Trung Quốc, mối quan hệ giữa chính quyền Bắc Kinh và tỷ phú giàu nhất Hong Kong –  hiện lên như một vụ li hôn cay đắng.

Chiến lược bình thường của một nhà đầu tư bị báo chí gán tên "tội ác", đó là mua thấp tại châu Âu và bán cao tại Trung Quốc, Project Syndicate chỉ ra.

Bán của cải tại Trung Quốc

Ông Li đã bán một số tài sản có giá trị tại Thượng Hải, ngay sau khi chuyển trụ sở hai công ty bất động sản dưới quyền điều hành từ Hong Kong sang đảo Cayman. Mục tiêu của động thái là giảm thiểu tối đa gánh nặng thuế doanh nghiệp.

Đây là một hướng đi hợp lý và khôn ngoan. Trên thực tế, tới 70% công ty niêm yết tại Hong Kong có trụ sở ở Caribbean. Tỷ lệ này đối với các công ty niêm yết tại Trung Quốc còn cao hơn. Điển hình là gã khổng lồ thương mại điện tử Alibaba được đăng ký tại nhiều thiên đường thuế ở nước ngoài.

Tuy nhiên truyền thông Trung Quốc chỉ trích đây là hành động "vô ơn" và "thiếu tinh thần dân tộc", rằng ông Li đã "bỏ rơi" Trung Quốc vào lúc nước sôi lửa bỏng – cái nôi đã đưa ông từ một thành niên nghèo khó vươn lên lọt top những người giàu nhất thế giới.

Khi Hong Kong đang chìm trong rối loạn chính trị, việc di dời công ty của ông Li cho thấy sự thiếu tin tưởng vào Bắc Kinh.

Nhưng trên thực tế, ông Li đã có tên trong danh sách tỷ phú giàu nhất thế giới từ trước khi ông đầu tư vào Trung Quốc đại lục. Hơn nữa, trừ đi những mảnh bất động sản đã bán, ông vẫn nắm giữ hơn 20 triệu mét vuông đất đai tại đây.

Thế nên nhiều người cho rằng gốc rễ cơn thịnh nộ của Bắc Kinh không phải do kinh tế, mà là vấn đề chính trị.

Trong lúc Trung Quốc xiết vòng cương tỏa đối với Hong Kong, ông Li chứng minh sự độc lập của mình. Đây là điều giới chức Bắc Kinh không mong muốn.

Mâu thuẫn về chính trị

Những lùm xùm gần đây phản ánh một sự chuyển biến trong quan hệ giữa ông Li và chính quyền Bắc Kinh.

Từng là chuyên gia tư vấn của ông Đặng Tiểu Bình và cánh tay phải thân cận của ông Giang Trạch Dân, ông Li là một trong những người đầu tiên đầu tư vào Trung Quốc sau những sự kiện chính trị gây chấn động năm 1989.

Ông tuyên bố luôn tuân theo tôn chỉ: "Không hành động đi ngược lại lợi ích của Trung Quốc, không làm những việc bôi nhọ thanh danh của Trung Quốc".

Gió đổi chiều vào năm 2012, khi ông Lương Chấn Anh lên giữ chức lãnh đạo đặc khu hành chính Hong Kong. Lựa chọn đầu bảng của Trung Quốc cho chức vụ này là ông Henry Tang, tuy nhiên ông này phải cáo lui vì các bê bối cá nhân.

Ông Lương chịu trách nhiệm thực hiện các công việc Bắc Kinh giao phó tại Hong Kong, bao gồm trấn áp các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ do sinh viên và giới tri thức tổ chức. Bằng những biện pháp quyết liệt, thậm chí gây phẫn nộ với số đông, ông Lương chứng minh sự trung thành tuyệt đối với Bắc Kinh.

Cảnh sát trấn áp cuộc biểu tình ô dù ủng hộ dân chủ tại Hong Kong.

Ngược lại, ông Li đứng về phía Henry Tang. Ông nhiều lần chỉ trích những chính sách lệch lạc của ông Lương trước công luận.

"Siêu nhân"

Không giống các doanh nhân điển hình của Hong Kong, những người luôn dĩ hòa vi quý khi dính tới chính trị, ông Li được xem như biểu tượng của một nhà đầu tư mạnh mẽ với lập trường vững vàng. Ông được nhiều người kính nể và đặt biệt danh "Siêu nhân".

Giờ đây, thông qua ông Lương, Bắc Kinh muốn thắt chặt các chính sách nhằm cai quản Hong Kong. Ví dụ, giới chức Trung Quốc khẳng định sự độc lập về mặt tư pháp và phân chia quyền lực là những tàn dư còn sót lại từ thuộc địa. Chúng cần phải được quét sạch.

Trong đó, chính quyền Trung Quốc và trưởng đặc khu Hong Kong phải là những phía giữ quyền quyết định tối cao, chứ không phải tòa án địa phương.

Trong thời điểm chuyển đổi về mặt thế chế, làn sóng phản đối từ những người đứng về phía ông Li làm Bắc Kinh e sợ. Do đó, Trung Quốc tìm cách hạ bệ ông Li.

Đợt tổng tấn công dồn dập từ phía Bắc Kinh đã buộc ông Li phải lên tiếng phản bác sau 3 tuần im lặng, điều từ trước tới nay ông chưa từng làm. Ông vạch trần sự sai lệch trong cáo buộc ông quay lưng lại với Trung Quốc.

Hơn thế, ông cũng chỉ trích Bắc Kinh đã sử dụng những sách lược từ thời Cách mạng Văn hóa khiến ông "run rẩy vì sợ hãi" và "lạnh buốt sống lưng".

Khép lại bài hùng biện, ông Li nhắn gửi một thông điệp đúc kết trong ba câu thơ kinh điển từ thời nhà Đường về nơi mà ông gọi là quê hương. Ngụ ý của ông được thể hiện khá rõ ràng: "Trung Quốc có thể là đất nước tổ tiên, nhưng tôi là người tự do, có quyền lựa chọn nơi là nhà". 

LỀ PHƯƠNG