“Kết” phương Tây, ông Poroshenko chấp nhận “để tiền rơi”

Thảo Mai

17:48 12/05/2015

BizLIVE -

18 tháng sau khi vạch ra triển vọng làm ăn xán lạn,  ông Poroshenko - giờ đã là Tổng thống Ukraine - ngậm ngùi nhìn khối gia tài vơi dần.

“Kết” phương Tây, ông Poroshenko chấp nhận “để tiền rơi”

Là Tổng thống, ông Poroshenko phải đưa ra các quyết định làm phương hại chính việc làm ăn của bản thân. Ảnh: Bloomberg

Cuối năm 2013, trong Diễn đàn kinh tế thế giới, tỷ phú Petro Poroshenko từng lạc quan dự đoán thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu (EU) sẽ tạo đà cho nền kinh tế Ukraine, và thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xuất khẩu chocolate sang thị trường châu Âu, từ đó làm giàu cho công ty bánh kẹo Roshen Confectionery của ông.

Nhưng 18 tháng sau, ông Poroshenko - giờ đã là Tổng thống Ukraine - ngậm ngùi nhìn khối gia tài vơi dần.

Chocolate "đắng"

Kể từ khi thỏa thuận thương mại đổ bể, kéo nền kinh tế Ukraine suy sụp cùng, tài sản của ông đã giảm khoảng 30% còn 720 triệu USD, theo chỉ số Bloomberg Billionaires.

Sản lượng của Roshen từng cán mốc 400.000 tấn vào năm 2012, nhưng trượt mất 25% chỉ trong vòng hai năm. Nguyên nhân do sản phẩm của hãng bị cấm tại những thị trường xuất khẩu trọng điểm như Nga, nhà máy sản xuất cũng bị chính quyền phong tỏa.

“Việc làm ăn bị gây rối ren vì vị thế chính trị của ông Poroshenko và các quyết định không thể né tránh dưới cương vị Tổng thống”, ông Yuriy Yakymenko, nhà phân tích tại Trung tâm Razumkov về kinh tế và chính trị tại Kiev, nhận định.

Sản lượng của Roshen trượt mất 25% chỉ trong vòng hai năm. 

Trong chiến dịch tranh cử Tổng thống vào năm ngoái, ông Poroshenko cam kết sẽ bán Roshen, nhưng sau đó không tìm được người mua. Trong khi nhu cầu đầu tư nội địa nhỏ giọt, Tổng thống lại định giá công ty ở con số cao ngất ngưởng tại 3 tỷ USD, CEO Roshen cho biết.

“Không đời nào công ty bán được với giá đó vào thời điểm này. Thực tế, hiện giờ không ai bán được gì tại Ukraine”, ông Moskalevsky, một cổ đông của Roshen, nhận định.

Kinh tế thời chiến

Một nguyên nhân lớn xuất phát từ trạng thái ảm đạm của nền kinh tế Ukraine. Cuộc chiến chống lại phe li khai thân Mỹ đã cướp đi sinh mạng của hơn 6.100 người, đẩy quốc gia vào khủng hoảng sâu. Chưa hết, tình trạng tham nhũng, quản lý yếu kém và luật pháp cồng kềnh làm các nhà đầu tư chùn bước.

Cho đến nay, ứng cử viên duy nhất đánh tiếng mua lại Roshen là Nestle SA. Tuy nhiên Nestle cho biết thậm chí chưa đồng ý với mức giá 1 tỷ USD.  

“Các cuộc đàm phán đang diễn ra. Nhưng nhu cầu tại đây không chỉ đơn thuần là yếu, mà là cực kỳ yếu. Không nhà đầu tư nào muốn tới Ukraine”, trợ lý trưởng của ông Poroshenko cho biết.

Đương nhiên, ông không phải là người duy nhất bất lực chứng kiến tài sản hao hụt dần. Mọi tầng lớp tại Ukraine, từ trung lưu tới thượng lưu, đều là nạn nhân của khủng hoảng.

Rinat Akhmetov - tỷ phú giàu nhất Ukraine. 

Tỷ phú giàu nhất Ukraine - ông Rinat Akhmetov - điều hành một tập đoàn sắt thép và than đá. Không may thay, hầu hết dây chuyền hoạt động của công ty đặt gần hoặc bên trong khu vực bị phe li khai kiểm soát. Cách đây 2 năm, ông sở hữu 22,4 tỷ USD. Giờ con số này sụt xuống còn 7,6 tỷ USD.

Vì nước, hại thân

Nhưng vì là Tổng thống, ông Poroshenko phải đưa ra các quyết định làm phương hại chính việc làm ăn của bản thân. Tháng Ba, chính quyền Kiev áp mức thuế nhập khẩu 10% đối với thực phẩm. Quy định này đánh thẳng vào Roshen - công ty nhập khẩu nhiều nguyên liệu, đặc biệt là cacao - từ nước ngoài.

Tiếp theo, Ngân hàng Trung ương Ukraine nỗ lực bình ổn đồng hryvnia bằng cách yêu cầu các nhà xuất khẩu chuyển khẩn cấp 75% doanh thu ngoại tệ sang nội tệ Ukraine. Thất thoát từ giao dịch hoán đổi, các công ty đầu tư ra nước ngoài phải chịu chi phí hoạt động cao hơn.

Ông Poroshenko không thể bán nhà máy tại Nga như dự định.
Ông Poroshenko có mối quan hệ đối tác rộng khắp Ukraine. Sinh năm 1965 tại Bolgrad, ông học chuyên ngành quan hệ quốc tế trong thời Xô Viết. Sau khi Ukraine tách ra độc lập vào năm 1991, ông Poroshenko thâm nhập thương trường. Ngày nay, ông sở hữu một ngân hàng, một kênh truyền hình, một công ty bảo hiểm, nhiều xưởng đóng tàu và công ty lương thực, thực phẩm.

Nhưng tài sản giá trị nhất của ông là Roshen. Ông thành lập công ty năm 1996, quy tụ các sản phẩm bánh quy, bánh ngọt, chocolate do ông điều hành về một mối. Ông lấy tên đệm của dòng họ đặt cho công ty.

Roshen vươn lên trở thành tập đoàn bánh kẹo lớn nhất Ukraine, mở rộng sản xuất ra khu vực với nhà máy tại Nga, Lithuania và Hungary.

Nhà máy khiến Roshen đau đầu nhất đặt ở Lipetsk, Nga, thành phố công nghiệp cách Moscow 5 giờ lái xe. Tháng trước, chính quyền Nga đã phong tỏa nhà máy, cáo buộc nó trốn 3,5 triệu USD tiền thuế giá trị gia tăng.

Bị chính quyền làm khó, ông Poroshenko không thể bán nhà máy như dự định. Một số ý kiến cho rằng nếu không có sự cho phép của Kremlin, ông khó lòng có thể tiến hành kế hoạch.

THẢO MAI