Có gì đáng sợ sau dòng vốn tháo khỏi Trung Quốc?

Dương Long

16:25 19/05/2015

BizLIVE -

Vốn đang chảy khỏi Trung Quốc với tốc độ kỷ lục, thổi bùng nghi ngại về bất ổn tài chính, cản trở Ngân hàng Trung ương nỗ lực đưa nền kinh tế về hướng phát triển bền vững.

Có gì đáng sợ sau dòng vốn tháo khỏi Trung Quốc?

Tác nhân chính hút vốn khỏi Trung Quốc là lãi suất trượt dốc và đồng USD tăng giá. Ảnh: Bloomberg

Cán cân thanh toán của Trung Quốc thâm hụt tới 80 tỷ USD trong vòng 3 tháng đầu năm. Đây là mức chảy ròng vốn trong quý lớn nhất lịch sử, Financial Times ghi nhận.

Đáng lưu ý, tình trạng chảy ròng diễn ra trong khi nước này vẫn hưởng thụ thặng dư thương mại dồi dào tính từ đầu năm.

Giá hàng hóa sụt giảm hạ giá trị nhập khẩu. Do đó, thặng dư cán cân vãng lai chạm mức 79 tỷ USD, mức cao nhất trong vòng gần 5 năm.  

“Tội đồ” chính 159 tỷ USD là dòng vốn và tài chính chảy khỏi Trung Quốc trong giai đoạn này. Đà tăng trưởng nóng của thị trường chứng khoán là nam châm thu hút dòng vốn ngoại, cũng không bù đắp được con số khổng lồ này.

Tác nhân chính hút vốn khỏi Trung Quốc là lãi suất trượt dốc và đồng USD tăng giá. “Suy cho cùng, đây là điều Bắc Kinh không mong muốn”, ông Tim Condon, Giám đốc nghiên cứu châu Á tại công ty ING Financial Markets nhận xét.

Tình trạng vốn tháo ròng đã kéo dài trong hơn một năm nay. Lượng tài sản ngoại tệ do Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBoC) nắm giữ “rơi rụng” quý thứ 7 liên tiếp, quảng giảm dài chưa từng thấy trong lịch sử.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế đánh giá quy mô tháo vốn tạm thời chưa đe dọa tính ổn định của hệ thống tài chính.

Trong kịch bản xấu khó xảy ra – khi dòng vốn chảy ròng 80 tỷ USD mỗi quý lặp lại từ giờ tới cuối năm – chúng cũng chỉ chiếm 3% GDP của nước này (theo số liệu năm 2014). So với kho dự trữ ngoại hối, con số này chỉ bằng 9%. Đó là lý do vì sao quan chức Trung Quốc chưa tỏ ra quan ngại sâu sắc.

Dòng vốn chảy ròng gần đây thể hiện một sự điều chỉnh đã được lường trước, các chuyên gia nhận định.  Tuy nhiên cần phân biệt rạch ròi giữa dòng chảy “tiền nóng” – chỉ mang tính chất đầu tư tài chính đơn thuần, với dòng đầu tư nước ngoài có tính thúc đẩy hoạt động kinh tế. Đây là loại hình đầu tư được chính phủ khuyến khích.

“Dòng tiền lạnh nào kéo hàng hóa về dịch vụ về cho Trung Quốc. Nước này có một ngành sản xuất khổng lồ, Bắc Kinh đang tìm kiếm và đầu tư vào những khu vực cho chi phí sản xuất rẻ hơn”, ông Condon chỉ ra.

Theo số liệu mới nhất của UNCTAD, Trung Quốc thâm hụt FDI tại 33 triệu USD trong năm 2014, năm đầu tiên ghi nhận thâm hụt trong vòng hơn 10 năm.

Ngoài FDI, nhiều dòng đầu tư tài chính khác cũng được coi là các dòng tiền “khỏe mạnh” để giới doanh nghiệp Trung Quốc đa dạng hóa danh mục đầu tư vào tài sản khối ngoại.

Tuy vậy, phải thừa nhận tình trạng này cũng làm “vướng tay” Ngân hàng Trung ương Trung Quốc trong việc hỗ trợ nền kinh tế vượt qua giai đoạn nới lỏng tiền tệ.

Trung Quốc rót 266 tỷ USD FDI ra nước ngoài vào năm 2014, là nhà đầu tư lớn thứ 2 trên thế giới. 

Trong thập kỷ qua, Ngân hàng Trung ương đã mua ngoại tệ chảy ròng để bồi đắp lên nguồn tiền cơ sở trong hệ thống ngân hàng. Giờ định chế sẽ phải tìm ra phương án thay thế.

Một trong số đó là hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR). PBoC từng nâng RRR, buộc các ngân hàng giữ lại một khoản tiền cơ sở, từ đó giảm nguồn cung tiền.

Giờ PBoC lại hạ RRR để bù đắp tính thanh khoản hao hụt do vốn chảy ròng.

Tuy nhiên tỷ lệ RRR tại 18,5% vẫn cao hơn nhiều so với nhiều nền kinh tế lớn. Giới quan sát dự đoán Trung Quốc sẽ tiếp tục giảm RRR để đạt mục tiêu tăng trưởng tiền tệ.

Bên cạnh đó, PBoC đã ba lần hạ lãi suất kể từ tháng 11. Nhưng biện pháp này có thể làm trầm trọng hóa dòng tháo vốn vì nó khiến tài sản của Trung Quốc trở nên kém hấp dẫn hơn. Nhất là trong bối cảnh Cục dự trữ liên bang Mỹ chuẩn bị nâng lãi suất cuối năm nay.  

DƯƠNG LONG