Chứng khoán Trung Quốc khủng hoảng, thế giới hốt hoảng!

Thu Hằng

06:58 27/08/2015

BizLIVE - Một điểm chung mà các tờ báo nói về cuộc khủng hoảng chứng khoán Trung Quốc là hình ảnh những khuôn mặt hoảng loạn hay tuyệt vọng không rời màn hình. Vậy, khủng hoảng chứng khoán Trung Quốc liệu có phải là dấu hiệu báo trước một cuộc khủng hoảng toàn cầu mới?

Chứng khoán Trung Quốc khủng hoảng, thế giới hốt hoảng!

Một nhà đầu tư chứng khoán lo âu theo dõi biến động tại thị trường Thượng Hải ngày 10/07/2015. Ảnh REUTERS/Aly Song

Tại sao khủng hoảng Trung Quốc khiến mọi người lo ngại? Câu hỏi này được tờ Libération của Pháp đặt ra trong bài phân tích "Hiệu ứng bông tuyết".
Theo tờ báo, hiện tượng sụt giảm mạnh hiện nay đã được dự báo trước từ nhiều năm nay và phản ánh rõ nét sự tăng trưởng bất cân bằng.
Một nhà nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Tiềm năng và Thông tin quốc tế (CEPII) nhận định rằng từ giai đoạn phát triển dễ dàng nhờ các quỹ đầu tư lớn và công nghiệp hóa được thúc đẩy mạnh, Trung Quốc hiện đang rơi vào giai đoạn phức tạp hơn.
Và nền kinh tế thứ hai của thế giới khó lòng mà duy trì được tốc độ tăng trưởng trước đây.
Từ những năm 2000, đầu tư là động cơ phát triển của nền kinh tế Trung Quốc. Thế nhưng, nguồn đầu tư này đang giảm dần, buộc Bắc Kinh phải tập trung vào phát triển tiêu thụ nội địa, song cũng từ đó, quốc gia này lại tích tụ thêm nhiều "bong bóng" mới.
Trước hết là "bong bóng" bất động sản, chiếm tới 15% GDP. Nếu bong bóng này vỡ sẽ gây hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với vỡ bóng bóng bất động sản tại Tây Ban Nha, vốn chỉ chiếm 13% GDP của nước này.
Tiếp theo là bong bóng chứng khoán. Tại sàn chứng khoán Thượng Hải lớn nhất Trung Quốc, tích lũy vốn tại đây tăng từ 500 tỉ USD (432 tỉ euro) lên 6.500 tỉ USD vốn từ tháng 06/2014 đến 06/2015.
Để tránh việc vốn đầu tư tăng thêm, tháng Sáu vừa qua, Bắc Kinh đã siết chặt điều kiện giao dịch, trước khi nới lỏng trở lại vào ba tuần sau đó, sau khi 3.000 tỉ USD vốn bốc hơi.
Từ đó, chính phủ đã ba lần liên tiếp phá giá đồng nhân dân tệ. Điều này chứng tỏ sự thất bại của chính sách tăng trưởng dựa trên nhu cầu và phân phối tín dụng tràn lan. Chính sách này không chỉ gây lo ngại trong nội bộ Trung Quốc, mà còn kéo theo cả thị trường thế giới.
Về mặt xã hội, một giáo sư kinh tế tại đại học Lille nhận xét rằng cuộc khủng hoảng này cũng là phép thử về khả năng của một tầng lớp lãnh đạo siêu năng, đồng thời đặt lại câu hỏi về khế ước xã hội tại đất nước này.
200 triệu người dân Trung Quốc ở tầng lớp trung lưu chấp nhận rằng nếu "Các ngài tham ô, độc tài nhưng có khả năng mang lại thịnh vượng cho người dân và đất nước" thì vẫn còn hơn là "Các ngài tham ô, độc đoán nhưng lại bất tài".
Nếu không được như vậy, tầng lớp trung lưu sẽ phản ứng ra sao khi đã đầu tư mọi khoản tiền tiết kiệm mà không được hưởng chút lợi nào?
Mức độ lây lan tới đâu ?
Sẽ có hai lĩnh vực bị lan nhiễm trong quá trình toàn cầu hóa là thương mại và tài chính.
Về mặt thương mại, dễ dàng nhận thấy rằng nếu nền kinh tế Trung Quốc chững lại thì sẽ gây ảnh hưởng mạnh tới giá nguyên vật liệu và tới các nước xuất khẩu chúng, trong đó có các nước Canada, Úc, Brazil, Nga, nhưng cũng phải tính tới những nước xuất khẩu năng lượng như các quốc gia vùng Vịnh hay Nigeria và Algeria.
Chỉ riêng Ấn Độ có thể thoát được vì có nền kinh tế dịch vụ và cũng là một nước nhập khẩu năng lượng.
Xuất khẩu của Trung Quốc đã giảm 8% từ đầu năm nay. Về mặt tài chính, các thị trường cổ phiếu sụp đổ và sẽ còn làm sụt giảm nhu cầu tiêu thụ và đầu tư, khiến các nhà đầu tư không dám chuốc lấy rủi ro.
Các nhà kinh tế học lo ngại chính tâm lý lo sợ của chính quyền Trung Quốc, sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp để ngăn việc tăng trưởng chững lại.
Nhưng theo họ, Bắc Kinh có thể gây ra một cuộc khủng hoảng, song lại chỉ ảnh hưởng gián tiếp tới nước này, mà các nền kinh tế đang phát triển khác tại Châu Á như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaisia, mới là những nước bị ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề.
Liệu có thể xảy ra một cuộc khủng hoảng tồi tệ hơn năm 2008?
Theo nhận định của một chuyên gia, giữa một Châu Âu không tăng trưởng và một Trung Quốc đang có dấu hiệu xuống dốc, mọi điều kiện báo động một sự suy sụp mới đều đã hội tụ.
Dù khó có thể dự đoán được quy mô về cuộc khủng hoảng sắp tới, nhưng nó cũng sẽ nghiêm trọng như cuộc khủng hoảng xảy ra vào năm 2008, vì các nước đã dốc hết sức lực để vực dậy từ sau sự kiện này.
Mọi người đều nghĩ là bong bóng sẽ nổ ra ở nơi khác mà không gây hậu quả liên đới.
Cho tới hiện nay, cuộc khủng hoảng mới chỉ bắt đầu trên thị trường chứng khoán, nhưng hoàn toàn có thể nhanh chóng trở thành cuộc khủng hoảng tín dụng như hồi năm 2008, vì mất lòng tin nên không ai hay tổ chức nào muốn cho vay tiền.
Như vậy, nó sẽ lập lại vết của cuộc khủng hoảng tín dụng năm 2008 và những nước đang phát triển sẽ là những nạn nhân đầu tiên.
Cách đây 7 năm, cuộc khủng hoảng xảy ra tại trung tâm của chủ nghĩa tư bản là Hoa Kỳ, giờ nó tác động tới một trong những lá phổi của thế giới là Trung Quốc, RFI nhận định.

THU HẰNG