Thu mua lúa gạo: Người nông dân hay thương lái hưởng lợi?

Minh Huệ

14:15 08/06/2015

BizLIVE -

“Gần như năm nào, Chính phủ cũng ứng tiền ra để thu mua tạm trữ lúa gạo nhưng thử hỏi đến nay chúng ta đã đánh giá hiệu quả tác động của giải pháp tình thế này đến đâu, bà con nông dân được hưởng lợi như thế nào?”, đại biểu Đỗ Văn Đương, đoàn TP.HCM đặt vấn đề.

Thu mua lúa gạo: Người nông dân hay thương lái hưởng lợi?

Đại biểu Quốc hội Đỗ Văn Đương

Tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội sáng nay ngày 8/6, đại biểu Đỗ Văn Đương cho biết có ý kiến phản ánh rằng, khi có chủ trương này thì hầu như bà con nông dân đã bán hết để trang trải nợ nần, chi phí sản xuất, chỉ còn thương lái đã thu gom mua trước đó, vậy có phải là chúng ta mua lại của thương lái hay không?

“Cầu may” cho nông nghiệp mãi sao?

Đại biểu Đương so sánh tại sao Isarel mưa ít, nắng nhiều nhưng người ta biến hoang mạc thành những cánh đồng tươi tốt, trong khi đất nước chúng ta nắng lắm mưa nhiều nhưng hạn hán diễn ra nghiêm trọng?

“Tôi rất đau lòng khi đồng bào ở các vùng Trung bộ, Tây nguyên đồng khô, cỏ cháy, gia súc chết dần, chết mòn? Tình trạng này liên quan gì đến việc làm thuỷ điện, đến phá rừng không? Hay do biến đổi khí hậu gây nên? Giải pháp cung cấp nước cho các vùng xảy ra hạn hán kéo dài là tăng thêm hồ chứa hay đào kênh dẫn nước, hay buộc phải thay đổi cơ cấu vật nuôi cây trồng và lộ trình thực hiện?”, đại biểu Đương đặt câu hỏi.

Theo đại biểu Đương, báo cáo kinh tế của Chính phủ tiếp tục mang nặng tầm vĩ mô và ý chí quyết tâm như chủ động, tăng cường, tiếp tục, tập trung, đẩy mạnh; thiếu giải pháp thiết thực mang tính đột phá để khắc phục, từng bước giải quyết những khó khăn, hạn chế đó.

“Chẳng hạn, vì sao sản xuất nông nghiệp tăng trưởng thấp, có phải do thị trường tiêu thụ hạn chế hay chất lượng nông sản thấp. Các cụ dạy rằng, trăm người bán, vạn người mua; cứ sản xuất nhiều nhưng thiếu thị trường tiêu thụ, có thị trường tiêu thụ nhưng chất lượng hàng hoá thấp thì có bán được không?”, đại biểu Dương đặt câu hỏi.

Đại biểu Đương cho rằng cần có giải pháp để tăng cường xuất khẩu hàng nông sản nên theo hướng mở rộng thị trường tiêu thụ, như hợp tác với các nước có công nghệ cao, công nghệ sạch (Nhật, Isarel) trong sản xuất nông nghiệp, tìm nhu cầu thị trường để xác định địa chỉ tiêu thụ, để ấn định quy mô sản xuất, cơ cấu, vật nuôi cây trồng phù hợp.

Chẳng hạn thị trường ăn ngon thì trồng loại lúa dài ngày chất lượng cao, thị trường cần ăn no thì trồng lúa ngắn ngày để xuát khẩu (Campuchia từng làm như vậy).

Cùng nỗi lo cho nông sản, đại biểu Hà Sỹ Đồng, đoàn Quảng Trị, cho rằng từ những con số thống kê hiện nay cho thấy nhiều mặt hàng nông sản mất giá, mất thị trường: Gạo gặp phải những đối thủ như Campuchia, Lào, Bangladesh. Thủy sản khó khăn, vải thiều chật vật tìm đầu ra…

“Tái cơ cấu nông nghiệp thời gian qua đã làm được gì?". Sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam vẫn chủ yếu theo kiểu "cầu may", cạnh tranh bằng giá rẻ và luôn nớm nớp liệu có bị ép giá hay không? Tôi rất muốn nghe Bộ trưởng bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNN), bộ trưởng bộ Công Thương hay ai đó có thể trả lời câu hỏi làm sao để đưa nông sản Việt Nam vào các nước Nga, Kazakhstan, Belarus hay Hàn Quốc”, ông Hà Sỹ Đồng đề nghị.

Kinh tế phục hồi nhờ “uống thuốc khỏe”?

Một bất cập nữa của nền kinh tế hiện nay, đó là sự phụ thuộc của nền kinh tế. Đại biểu Huỳnh Nghĩa, đoàn TP. Đà Nẵng, cho rằng sự phục hồi kinh tế hiện nay nhờ “uống thuốc khỏe”, mà chủ yếu là sự ứng phó thụ động tình huống suy thoái xảy ra, chứ chưa vận hành lành mạnh theo một lộ trình với những biện pháp chủ động, đồng bộ.

“Phục hồi chủ yếu vẫn chỉ là tăng trưởng số lượng, chưa thay đổi chất lượng và sức cạnh tranh. Cơ cấu và mô hình tăng trưởng cũ sau hai năm tái cơ cấu hầu như vẫn chưa có chuyển biến căn bản. Tình trạng mất cân đối giữa khu vực sản xuất nội địa và khu vực FDI ngày càng sâu sắc. Năng lực sản xuất khu vực doanh nghiệp  nội địa vẫn yếu, gặp nhiều khó khăn, chưa bảo đảm để trở lại tình trạng bình thường”, đại biểu Nghĩa phân tích.

Theo đại biểu Nghĩa, môi trường kinh tế trong nước đang có vấn đề lớn, việc phá sản, dừng hoạt động của doanh nghiệp nội địa tiếp tục gia tăng, năm sau cao hơn năm trước, quý I năm 2015 đóng cửa nhiều hơn quý I năm 2014. Trong khi đó, tỷ trọng khu vực FDI trong GDP không ngừng tăng nhanh, đặc biệt trong cơ cấu xuất nhập khẩu. Năm 2014, khu vực FDI chiếm gần 60% kim ngạch nhập khẩu và hơn 65% kim ngạch xuất khẩu của nền kinh tế.

“Điểm bất cập lớn nhất là chất lượng xuất khẩu vẫn tập trung hàng nông sản sơ chế, trong khi đó lại nhập hàng trung gian nhiều, chủ yếu là linh kiện lắp ráp, phụ kiện gia công và đầu vào cơ bản cho nông nghiệp. Cơ cấu nhập khẩu như vậy chỉ để phục vụ một nền kinh tế thụ động, việc tham gia vào chuỗi giá trị mới của thế giới rất hạn chế, trình độ công nghệ sản xuất vẫn dưới mức trung bình của thế giới. Dường như chúng ta đang cố duy trì thật lâu nền kinh tế công nghệ thấp, năng suất lao động và giá trị gia tăng thấp”, đại biểu Huỳnh Nghĩa bình luận.

Về vấn đề này, đại biểu Đương cũng cho rằng số doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động tăng 4,5% so với cùng kỳ diễn ra trong nhiều năm gần đây có điểm gì tích cực, tiêu cực cũng cần được phân tích.

“Nếu đó là doanh nghiệp ma, làm ăn chụp giật dẫn đến phá sản là điều tốt nhưng nếu là doanh nghiệp làm ăn chân chính nhưng do năng lực cạnh tranh thấp hoặc do thiếu vốn thì cần bàn, tạo điều kiện về vốn và công nghệ để doanh nghiệp tiếp tục hoạt động”, đại biểu Đương bình luận.

Với thực tế đó, đại biểu Nghĩa cho rằng cần tập trung cho công cuộc đổi mới mô hình tăng trưởng và tái cơ cấu thay vì hướng sự quan tâm đến mục tiêu tăng trưởng “thuần túy”.

“Cách tiếp cận chiến lược phát triển công nghiệp hỗ trợ theo hướng hiện đại, nâng cấp khu vực doanh nghiệp nội địa, không chỉ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, để tạo kết nối với các tập đoàn nước ngoài có tiềm lực tài chính mạnh mẽ, đang tổ chức sản xuất theo chuỗi sản phẩm trên phạm vi toàn cầu”, đại biểu Nghĩa nhấn mạnh.

Theo đại biểu Nghĩa, việc coi năm 2015 là năm doanh nghiệp có ý nghĩa rất lớn, là một sáng kiến quan trọng. Nhưng nó phải được tiếp cận theo cả hai hướng là nền tảng cấu trúc, xây dựng công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao và nền tảng thể chế, cải cách nhà nước để nhà nước phục vụ doanh nghiệp. Cả hai hướng này cần được tổ chức thành các Chương trình hành động quốc gia cụ thể và khả thi.

MINH HUỆ