Nông sản lao đao vì thiếu thông tin

16:16 23/05/2015

Thiếu thông tin dẫn đến XK rau quả nói riêng, nông sản của Việt Nam nói chung thời gian qua gặp nhiều khó khăn. Chỉ khi nào giải quyết được vấn đề mấu chốt này thì hàng nông sản Việt Nam mới mong dễ dàng “xuất ngoại”.

Nông sản lao đao vì thiếu thông tin

Vải thiều vẫn chủ yếu xuất khẩu qua Trung Quốc. Ảnh: ST

Vẫn chỉ là lý thuyết!

Thông tin hữu ích cho bà con nông dân trồng vải ở Bắc Giang và Hải Dương là Mỹ và Australia đã đồng ý nhập khẩu quả vải của Việt Nam. Bởi vậy, rầm rộ trong mấy ngày gần đây, UBND tỉnh Bắc Giang, Bộ Công Thương đã tổ chức họp bàn, hội thảo xúc tiến tiêu thụ vải để tránh lặp lại kịch bản của những năm trước.

Động thái này thể hiện sự sốt ruột cũng như trách nhiệm của các nhà quản lý, với lo ngại tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu lại tái diễn. Một lãnh đạo của Bộ Công Thương cho biết, Bộ Công Thương cùng với Bộ NN&PTNT quyết tâm không để xảy ra ách tắc trong vụ vải năm nay bằng cách 2 bộ cùng chỉ đạo địa phương sản xuất và địa phương có điểm thông quan để phối hợp thông quan đảm bảo hạ tầng, điều kiện vệ sinh tránh tổn thất cho hàng hóa.

“Lời hứa” này có thể sẽ thực hiện một cách “trôi trảy” bởi đã có sự chủ động. Thế nhưng, cho đến lúc này câu chuyện quả vải, hay bất cứ một loại hàng nông sản nào của Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc tiêu thụ mùa vụ mà điều đáng bàn là phải tính tới bài toán tiêu thụ bền vững.

Có thể thấy, rau quả của Việt Nam có cơ hội xuất khẩu rất lớn, bởi theo ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT), các nước đặc biệt là những thị trường phát triển như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc… dù khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nhưng vẫn có nhu cầu nhập khẩu lớn và giá bán rất cao. “Thanh long, chôm chôm, nhãn, vải của Việt Nam có thể xuất được vào Mỹ. Quả thanh long sang Mỹ có thể giá cao gấp 10 lần xuất sang Trung Quốc”, ông Hồng nói. Tuy nhiên, liệu Việt Nam có tận dụng được cơ hội này hay không? Câu trả lời vẫn là chưa!

Trên thực tế, vấn đề thông tin thị trường là khó khăn cốt yếu dẫn tới việc hoa quả, nông sản Việt Nam chưa tiếp cận được thị trường. Ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho hay, việc mở cửa thị trường vẫn chỉ là lý thuyết, khác xa với thực tế. Bởi lẽ, người tiêu dùng nước ngoài còn chưa biết đến quả vải của Việt Nam ra sao, trong khi việc tiếp cận thị trường và quảng bá sản phẩm… luôn vắng bóng.

Đồng tình với quan điểm này, ông Hồng cho hay: “Chúng ta chưa biết loại quả gì phù hợp với nhu cầu của nước nhập khẩu, thiếu thông tin về hàng rào kỹ thuật của họ… Khi mở cửa thị trường, cũng phải tính toán rau quả nào xuất được sang đó, vì nếu mở ra mà DN không xuất được thì cũng bằng không. Các tham tán thương mại hiểu rất rõ việc này, nhưng thông tin thì rất hiếm”.

Tìm ra gốc rễ vấn đề

Không phủ nhận những lý lẽ của DN nêu ra, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cũng thừa nhận rằng, còn nhiều tồn tại trong khâu thông tin, có sự bị động của DN, cơ quan quản lý trong khía cạnh thông tin. Cụ thể, dù đã có thông tin nghiên cứu thị trường, thông tin về khuôn khổ hội nhập nhưng những thông tin đó phục vụ thị trường nào, đối tượng nào, tần suất như thế nào thì cũng chưa rõ. Thậm chí, thông tin cung cấp không đúng đối tượng, không được xử lý phù hợp gây tổn hại DN.

Dẫn chứng từ thực tế mặt hàng gạo và dưa hấu thời gian qua là những ví dụ sinh động nhất cho sự liên kết của bộ, ngành với nhau và của bộ, ngành với địa phương, DN. “Vụ dưa hấu vừa qua, số lượng canh tác không nhiều nhưng không có thông tin kịp thời để thực hiện hoạt động điều hành, dẫn tới việc dưa hấu ùn tắc, hoặc đứt đoạn giữa bộ với địa phương. Hay mặt hàng gạo, sản lượng gạo có khoảng cách giữa con số thực tế và báo cáo thống kê dẫn tới điều hành không bám sát”, ông Trần Tuấn Anh cho hay.

Nhìn rộng ra, bấy lâu nay các mặt hàng nông sản của Việt Nam luôn rơi vào tình trạng “được mùa rớt giá”, cứ vào mùa vụ lại bị ùn tắc tại cửa khẩu, thậm chí là đổ bỏ… xuất phát từ việc “đói” thông tin. Về lý thuyết, nguyên nhân sâu xa đã được tìm ra, vấn đề là cách thực hiện như thế nào cho trúng. Đã đến lúc, các đơn vị có liên quan phải “xắn tay” vào làm thay vì chỉ nêu lý do.

Một vấn đề nữa khiến cả DN và cơ quan quản lý “trăn trở” là đưa công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Hiện nay việc thu hái, sơ chế bảo quản vẫn tiến hành thủ công là chính, công nghệ bảo quản và phương tiện vận chuyển còn thiếu, lạc hậu dẫn đến chất lượng sản phẩm thấp, giá thành cao, tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch lên tới 25-30%.

Về vấn đề này, ông Trương Quang Hoài Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cần Thơ đề nghị, cần có sự đầu tư thích đáng cho sau thu hoạch. Có như vậy, chúng ta mới trách được tình trạng “được mùa rớt giá”, đồng thời nâng giá trị gia tăng cho sản phẩm nông sản, giảm xuất khẩu thô như hiện nay.

Theo Báo Hải Quan

BizLIVE - Gặp gỡ