Nông dân “dài cổ” chờ... giải pháp cho nông sản!

Hoàng Hạnh

10:27 20/05/2015

BizLIVE -

Liên quan đến việc phát triển sản xuất và tiêu thụ nông sản, trong khi thương lái thu lợi béo bở, người nông dân chịu khổ vì nông sản trong nước phải đổ đi... các ban ngành liên quan dường như vẫn khá chậm trễ trong việc đưa ra những chính sách và giải pháp thiết thực mang tính lâu dài. 

Nông dân “dài cổ” chờ... giải pháp cho nông sản!

Dưa hấu không bán được nông dân Quảng Ngãi đổ cho bò ăn.

Một hội nghị quan trọng bàn về việc phát triển sản xuất, tiêu thụ rau quả, trái cây theo hướng bền vững do Bộ Công thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa tổ chức tại Hà Nội. Tuy nhiên, kết thúc hội nghị vẫn chưa có một giải pháp cụ thể nào được đưa ra!

Ấn tượng xuất khẩu!

Trong báo cáo về tình hình sản xuất, tiêu thụ rau quả của Bộ Công thương cho thấy, cả nước hiện có khoảng 845.000ha rau các loại, cho sản lượng hàng năm khoảng 14,5 triệu tấn. Trong đó, khu vực Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long là hai vùng sản xuất rau lớn nhất nước.

Đối với cây ăn quả, hiện cả nước có khoảng 700.000 ha cây ăn quả, cho sản lượng hàng năm khoảng 7 triệu tấn quả các loại.

Kim ngạch xuất khẩu rau quả trong 5 năm qua tăng trưởng ở mức cao, bình quân 26,5% mỗi năm, từ 439 triệu USD trong năm 2009 lên gần 1,1 tỷ USD vào năm 2013.

Báo cáo cũng cho biết, 3 tháng đầu năm 2015, xuất khẩu rau quả đạt kim ngạch 368 triệu USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm 2014.

Rau quả Việt Nam đã được xuất đi trên 40 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, 10 thị trường xuất khẩu chính là Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Nga, Đài Loan, Hàn Quốc, Indonexia, Hà Lan, Thái Lan và Singapore.

Một lợi thế nữa mà theo ông Lê Văn Ánh, Chủ tịch HĐQT CTCP Xuất nhập khẩu rau quả 1 Hà Nội, Phó chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam: “Mặt hàng trái cây, rau củ quả của Việt Nam vẫn tạo được sự cạnh tranh và tiêu thụ dễ dàng vì theo mùa vụ, nước ta có sản phẩm để bán trong khi cùng thời điểm các nước khác lại không có”.

Trong nước… nông sản vẫn đổ đi

Trái ngược với sự phát triển nông sản xuất khẩu, trong cả nước, nhiều tỉnh, thành vẫn lần lượt ồ ạt đổ nông sản vì ế ẩm, vì bị ép giá, dù thị trường tiêu thụ trong nước có dễ tính hơn xuất khẩu. Mở màn là vụ 50.000 tấn hành tím ở Vĩnh Châu, Sóc Trăng rồi đến vụ dưa hấu ở Quảng Nam.

Giờ tiếp đến là Cà Mau, theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh thì chỉ tính riêng trong nửa tháng 5, toàn tỉnh đã có gần 30 tấn thanh long bị vứt bỏ vì không ai mua và dự báo, giá loại trái cây này tiếp tục hạ trong thời gian tới.

Tại xã Nhơn Mỹ (Sóc Trăng), địa phương có diện tích trồng ổi lớn của huyện Kế Sách với trên 115ha cũng đang điêu đứng. Hiện giá ổi chỉ là 400 – 500 đồng/kg, so với thời đỉnh cao của giá ổi là 13.000 - 14.000 đồng/kg thì quá “bèo”.

Hậu quả, những hộ có diện tích trồng ổi ít thì chặt phá cây để chuyển sang trồng cây khác còn những hộ có diện tích lớn thì bỏ mặc. Vì sao năm nào, điệp khúc này vẫn xảy ra?

Ai cũng biết, sản xuất, tiêu thụ rau quả, trái cây theo hướng bền vững thì phải có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà quản lý, doanh nghiệp và nông dân. Thế nhưng thực tế cho thấy, đầu ra cho rau quả trong nước của người nông dân hiện vẫn phụ thuộc rất lớn qua thương lái và công ty tư nhân.

Nói như anh Trần Thanh Trà, người trồng vải ở Hưng Yên thì: Nông dân chúng tôi mấy ai tự tìm được đường ra cho quả vải của mình. Thế nên, chúng tôi khóc hay cười là do thương lái.

Tại Cà Mau, hiện thương lái ép giá mua thanh long của người nông dân chỉ còn là 8.000 đồng loại 4 trái/kg, trong khi trước đó là 15.000 đồng/kg. Chưa hết, thương lái còn kèm theo chuẩn kích cỡ, màu da, ngọt nhạt… của trái thanh long cho người dân. Như vậy, tính trung bình cứ một cân thanh long, người nông dân lỗ 5.000 đồng.

Trước thực trạng này, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau chỉ biết khuyến cáo bà con không nên ồ ạt mở rộng diện tích trồng thanh long, chờ cơ quan chức năng đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường xuất khẩu, trong đó có thanh long, khi đó cơ quan chức năng sẽ quy hoạch phát triển loại trái cây này phù hợp với điều kiện thực tế .

Còn ở Long An, khi CTCP Nông trại sinh thái Long An (thuộc  Công ty Ecofarm, đặt tại thị trấn Hậu Nghĩa, huyện Đức Hòa, Long An), thông báo ngưng hợp đồng thu mua ngô như đã ký trước đó, thì thương lái nhảy vào ép giá, khiến mỗi người dân ở đây trung bình mất khoảng 30 - 40% thu nhập.

Trước đó, vụ ngô Đông xuân năm 2014-2015, công ty đã triển khai ký hợp đồng trên 400ha ngô với 500 hộ nông dân.

Cụ thể, công ty đầu tư cho nông dân giống, phân bón trong suốt quá trình canh tác và hỗ trợ nhân viên kỹ thuật xuống 2 hướng dẫn kỹ thuật theo quy trình, cùng bà con xuống thăm đồng. Công ty sẽ chịu trách nhiệm thu mua toàn bộ sản lượng ngô trên diện tích người dân đã ký hợp đồng.

Giá thu mua được tính bằng 60% giá trị ngô hạt là 2.750 đồng/kg. Thời gian thu hoạch ngô được công ty thông báo trước 30 ngày cho nông dân. Khi người dân thu hoạch xong, công ty thu mua không quá 5 ngày.

Tuy nhiên, khi đến vụ thu hoạch, công ty lại thông báo đến người trồng ngưng thu mua và đề nghị người dân tự tiêu thụ.

Trong khi chờ những chính sách lâu dài của các ban ngành liên quan, thì giờ người nông dân vẫn khổ, còn thương lái thì “béo”.

HOÀNG HẠNH

BizLIVE - Gặp gỡ