Gạo Việt còn cửa thắng Campuchia: Điều Việt Nam cần làm

Thành Luân

15:43 03/03/2016

Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, Vinafood chỉ cần đóng vai trò đi tìm thị trường cho gạo Việt Nam rồi kết nối công ty trong nước với công ty nước ngoài.

Gạo Việt còn cửa thắng Campuchia: Điều Việt Nam cần làm

Ảnh minh họa.

Không cần cạnh tranh gạo chất lượng cao với Campuchia, Thái Lan

Bình luận trước thông tin xuất khẩu gạo của Việt Nam qua Trung Quốc đang đối mặt với một đối thủ tiềm năng, đó là “hiện tượng” Campuchia, GS.TS Võ Tòng Xuân cho rằng điều này chưa thực ra đáng lo bởi gạo Campuchia hiện nay chưa cạnh tranh được với Việt Nam ở phân khúc gạo cấp thấp và trung bình.

Tuy nhiên, ở phân khúc gạo cao cấp Campuchia lại hơn Việt Nam bởi Phnom Penh sản xuất chủ yếu gạo mùa, giống tốt, năng suất chỉ tầm hơn 2-3 tấn/ha, trong khi ở Việt Nam không ai trồng do nông dân Việt chỉ muốn trồng lúa chất lượng kém hơn nhưng năng suất 6-7 tấn/ha.

Ngay cả khi Việt Nam trồng giống lúa Jasmine ngon hơn, thơm hơn, năng suất đạt 5 tấn nhưng vẫn không thể cạnh tranh được với gạo Thái Lan hay Campuchia ở phân khúc gạo ngon.

"Lượng gạo Campuchia xuất khẩu qua Trung Quốc có thể là gạo ngon, chứ không phải gạo thường. Gạo ngon này Việt Nam thua Thái Lan, Campuchia", ông cho biết.

Vị chuyên gia cũng gạt bỏ nỗi lo Trung Quốc sẽ tận dụng lợi thế đa dạng nguồn cung thế nào để ép lại gạo Việt Nam bởi theo ông, Trung Quốc vẫn phải mua gạo cấp thấp, trung bình của Việt Nam do giá rẻ hơn để phục vụ nhu cầu của đại chúng. Do đó, ở phân khúc này Việt Nam không phải sợ.

Dù nhu cầu của người dân Trung Quốc ngày càng muốn ăn gạo ngon hơn và sẵn sàng chi tiền để mua gạo chất lượng cao, nhưng GS.TS Võ Tòng Xuân chỉ ra thực tế rằng người dân Việt không ai muốn trồng giống lúa ngon như của Thái Lan hay Campuchia.

"Việt Nam không có giống lúa chất lượng cao như Thái Lan, Campuchia, tuy nhiên có thể trồng trở lại các giống lúa cũ ngon cũng đạt năng suất 2-3 tấn/ha. Điều đáng lưu ý là nông dân Việt không chịu trồng vì năng suất thấp quá, ngay cả lãnh đạo ngành nông nghiệp cũng muốn lúa năng suất cao, trong khi đó Thái Lan và Campichai chỉ chú trọng đến chất lượng, không cần thiết lo số lượng. Đó là điểm khác nhau giữa Việt Nam và Thái Lan, Campuchia.

Bây giờ nói đưa giống lúa năng suất 3 tấn/ha vào trồng, hiếm có nông dân nào chịu. Hiện nay chỉ có doanh nghiệp sản xuất gạo hữu cơ Viễn Phú mới trồng giống lúa cũ nhưng độ thơm của nó không bằng của Thái Lan, Campuchia. Họ bán được với giá cao hơn cả Thái Lan, Campuchia, nhưng số lượng còn rất ít. Cũng như gạo thơm Campuchia bán đi các nước tính ra cũng chỉ có 200-300.000 tấn", GS.TS Võ Tòng Xuân cho biết.

Vị chuyên gia đầu ngành nông nghiệp chỉ rõ, nếu Việt Nam cạnh tranh với gạo chất lượng cao của Thái Lan, Campuchia thì không có lợi. Ông làm thử một phép tính: "Giả sử Thái Lan, Campuchia trồng được 3 tấn lúa trên 1ha, qua xay xát được 1,8 tấn gạo, bán giá 700-800 USD/tấn, trong khi gạo Việt 1 năm trồng được 2 vụ, thậm chí có nơi trồng 3 vụ, năng suất 7 tấn/ha, tính ra được khoảng 10 tấn gạo/2 vụ sau khi . Nếu so giá trị 1,8 tấn gạo của Campuchia, Thái Lan với 10 tấn gạo Việt Nam, rõ ràng Việt Nam được lợi hơn rất nhiều.

Do đó, đừng chạy theo Thái Lan, Campuchia làm gì, sẽ chẳng ai chịu làm vì không có lời bằng việc trồng lúa năng suất cao. Chỉ có điều Vinafood không tìm được thị trường tốt để Việt Nam bán gạo giá cao hơn. Nếu bán được gạo giá cao hơn, Việt Nam sẽ lời hơn rất nhiều.

Một phần chúng ta không bán được gạo giá cao hơn là vì gạo bây giờ nhiều quá. Gạo cấp thấp của Việt Nam đang có quá nhiều, phải chi chúng ta bớt sản xuất gạo cấp thấp, chuyển qua trồng xoài, bưởi theo chủ trương chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp ở ĐBSCL thì được lời rất nhiều.

Hay chuyện ĐBSCL bị xâm nhập mặn, tôi cho rằng không nhất thiết phải bám lấy cây lúa suốt đời. Người dân có thể chuyển cây lúa sang nuôi tôm, khi ấy người ta thấy nước mặn là kẻ thù nữa mà là cứu tinh cho nông dân có thể nâng cao thu nhập", GS.TS Võ Tòng Xuân nhấn mạnh.

Về việc Thái Lan dự kiến sẽ triển khai chiến lược 20 năm về lúa gạo, đồng thời nghiên cứu việc chuyển dòng cửa sông Loei, một nhánh của sông Mekong, để đưa nước đến các vùng nông nghiệp ở Đông Bắc nước này, GS.TS Võ Tòng Xuân cho rằng, Thái Lan đang nhảy vào phân khúc gạo cấp thấp cạnh tranh với Việt Nam nhưng chắc chắn sẽ không bằng. Thái Lan chỉ mạnh ở phân khúc gạo chất lượng cao, còn gạo phẩm cấp thấp, năng suất cao không ai qua được mặt Việt Nam.

"Tôi đã qua nhiều nước sản xuất lúa và bảo đảm rằng không ai trồng lúa cao sản giỏi như Việt Nam được. Thái Lan chuyển dòng một nhánh sông Mekong và tưởng rằng làm như vậy giúp được nông dân nghèo ở Đông Bắc nước họ nhưng cái đó thực ra không hiệu quả, nên Việt Nam vẫn giữ được kế hoạch về xuất khẩu gạo của mình. Tuy nhiên, Việt Nam cần bớt trồng lúa ở vùng mặn, chỉ trồng 1 vụ trong mùa mưa, sau khi thu hoạch lúa thì nuôi tôm, như vậy sẽ giàu hơn Thái Lan nhiều", GS.TS Võ Tòng Xuân cho biết.
Khẳng định, Việt Nam sẽ không gặp khó khăn nhiều trước động thái của Thái Lan, nhưng theo GS.TS Võ Tòng Xuân, đó là một trong những lý do chính để Việt Nam đổi mới tư duy, không trồng lúa vùng mặn. Nếu chỉ trồng lúa vùng mặn thì cứ làm 2 vụ như vẫn làm từ trước tới nay, không bị mặn hay hạn vì bố trí gọn trong thời gian có mưa và nước vừa lên.
"Nếu Việt Nam trồng đúng theo thời vụ, đừng cãi trời thì không bị thiệt hại. Lúa 2 vụ có thể làm trên 10 tấn gạo vì kỹ thuật của Việt Nam hay hơn Thái Lan, Philippines, Campuchia thì không có kỹ thuật gì", ông nhấn mạnh.
Bớt vai trò của Vinafood
Vị chuyên gia nông nghiệp cũng đề cập đến việc chiến lược mua rẻ bán rẻ của Vinafood cũng như sự độc quyền trong ngành lúa gạo đã bộc lộ quá nhiều điểm hạn chế. Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, không nêng tập trung nguồn lực cho Vinafood, VFA mà phải để các công ty có đầu ra cũng tham gia xuất khẩu thì sẽ đem về lợi nhiều hơn thay vì cái gì cũng phải quaVinafood, VFA.
Đặt câu hỏi về việc có cần vai trò của Vinafood hay VFA nữa hay không, GS Xuân nói vẫn cần có Vinafood, VFA để điều hòa lương thực trong nước.
Ví dụ, có những tỉnh chưa đủ gạo ăn, Vinafood sẽ lo, hoặc khi 1 chính phủ bàn với chính phủ Việt Nam muốn mua gạo thì có Vinafood đứng ra. Tuy nhiên, các công ty tư nhân của nước ngoài mua gạo Việt Nam không nhất thiết phải thông qua Vinafood mà hãy để công ty tư nhân làm việc với công ty tư nhân thì sẽ có lợi nhiều hơn cho cả hai bên.
"Cái tôi rất muốn Vinafood thay đổi là họ không xuất khẩu nữa mà chỉ lo cho các công ty con của họ - các công ty lương thực và tư nhân muốn tham gia Vinafood thì gia nhập, Vinafood phải là người chuyên môn, sành sỏi thị trường thế giới đi tìm các đối tác để nhập khẩu gạo Việt Nam. 
Nói cách khác, Vinafood chỉ nên là người đi tìm thị trường cho gạo Việt Nam, rồi kết nối công ty nước ngoài với công ty trong nước làm việc với nhau, Vinafood ngồi giữa ăn hoa hồng để có chi phí nuôi bộ máy.
Không thể cứ để tình trạng doanh nghiệp không có tấc đất nào, không có nông dân mà có quyền xuất khẩu gạo, trong khi nhiều doanh nghiệp có đất, có nông dân lại không có quyền xuất", GS.TS Võ Tòng Xuân lưu ý.
 

Theo Báo Đất Việt

BizLIVE - Gặp gỡ