EITI chưa được triển khai tại Việt Nam vì thông tin chưa minh bạch?

Tuyết Nhung

08:00 05/12/2015

BizLIVE - Theo TS. Nguyễn Thành Sơn, nguyên Trưởng ban Quản lý khai thác than đồng bằng sông Hồng, lý do đến nay Việt Nam chưa triển khai được EITI là bởi không muốn công khai, minh bạch thông tin.

EITI chưa được triển khai tại Việt Nam vì thông tin chưa minh bạch?

Ảnh minh họa.

Tại hội thảo“Quản trị ngành công nghiệp khai thác ở Việt Nam: Thách thức và nhu cầu cải cách”, nhiều chuyên gia phản ánh về việc mặc dù tiếp cận EITI từ năm 2005, Bộ Công thương đến nay vẫn chưa có kết luận cụ thể về việc xem xét thực thi sáng kiến minh bạch này.
Theo ý kiến của bà Trần Thanh Thủy – Điều phối viên Liên minh Khoáng sản, cơ quan nhà nước đặt ra khá nhiều “nỗi lo” khi triển khai EITI như lộ bí mật nhà nước hay năng lực kỹ thuật chưa đủ thực thi theo tiêu chuẩn. 
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, về bí mật nhà nước, EITI không ảnh hưởng đến bí mật quốc gia. “Danh mục bí mật nhà nước gồm các bản đồ khoáng sản, các thông tin về trữ lượng khoáng sản chưa được công bố, các hình ảnh vệ tinh về mỏ và vị trí các mỏ phóng xạ. Trong khi đó, EITI chỉ yêu cầu công bố các thông tin rất cơ bản đối như giấy phép, sản lượng khai thác, đóng góp ngân sách”, bà Thủy phân tích. 
Về năng lực thực thi, bà Thủy cho biết, thể chế chính sách của Việt Nam về chế độ báo cáo, thống kê, quản lý ngân sách khá thuận lợi cho việc thực thi EITI. “Myanmar cũng đã thực thi được EITI, không có lý do gì Việt Nam không đủ năng lực kỹ thuật đáp ứng”.
Theo đại diện Liên minh Khoáng sản, cách tiếp cận EITI ở Việt Nam rất ngược so với quốc tế. “Đối với quốc tế, việc thực thi EITI nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý, chính sách và thống kê. Còn Việt Nam đặt ra vấn đề rằng chính sách chưa đủ hoàn thiện nên chưa thực thi EITI được. Vậy khi tất cả mọi thứ hoàn thiện rồi thì thực thi EITI để làm gì?”, bà Thủy đặt câu hỏi.
Đồng quan điểm, GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường cho rằng, cần xóa bỏ ngụy biện thời bao cấp theo kiểu sợ nước ngoài biết về tài nguyên của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam nên gia nhập EITI để được cân nhắc về quyền lợi và các cơ chế quản trị xứng đáng. 
Trả lời bên lề hội thảo, TS. Nguyễn Thành Sơn, nguyên Trưởng ban Quản lý khai thác than đồng bằng sông Hồng (Tập đoàn than khoáng sản VN – TKV) cho rằng, lý do đến nay Việt Nam chưa triển khai được EITI là bởi không muốn công khai, minh bạch thông tin. 
“Như việc xuất khẩu lậu sang Trung Quốc hơn 5 tỷ USD/năm, nhập khẩu lậu hơn 20 tỷ USD/năm. Lộ ra thì các cơ quan quản lý nhà nước phải chịu trách nhiệm đầu tiên”, ông Sơn lý giải. 
Theo ông Sơn, giải pháp cần làm ngay là quy hoạch lại tổng thể tài nguyên khoáng sản, đồng thời thay đổi cách thức quản lý, bởi quản lý của Việt Nam hiện nay như “đười ươi giữ ống”. 
“Việt Nam cần cải cách từ trên xuống dưới, tức từ cơ quan nhà nước trước, cải cách từ tư duy đến hành động. Trước hết phải thay đổi nhận thức về tài nguyên khoáng sản, đừng nói nước ta rừng vàng biển bạc, 600 triệu tấn titan nữa. Nói như thế là không đúng, không khoa học”, ông Sơn nhấn mạnh.  
Còn ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, Việt Nam đang “kém may mắn” trong việc giao quyền triển khai thực hiện EITI cho Bộ Công thương.
“Giá như EITI được giao cho Bộ Tài nguyên và môi trường phụ trách thì cách tiếp cận đã khác. Bộ Công thương đứng ra với tư cách chủ sở hữu tập đoàn lớn nên có sự ngần ngại”, ông Tuấn kết luận. 

TUYẾT NHUNG

BizLIVE - Gặp gỡ