Vì sao xây cao tốc Bắc - Nam, thay vì mở rộng đường Hồ Chí Minh?

Mạnh Nguyễn

10:03 25/10/2016

BizLIVE - Đó là câu hỏi được đặt ra tại tọa đàm “Giải đáp câu hỏi nóng về đầu tư cao tốc Bắc –Nam” do báo Giao thông vận tải tổ chức sáng 25/10.

Vì sao xây cao tốc Bắc - Nam, thay vì mở rộng đường Hồ Chí Minh?

Ảnh minh họa.

Nói về cơ sở để đề xuất xây dựng dự án đường cao tốc Bắc – Nam, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Nhật cho biết:  
Đây là dự án được trình dựa trên cơ sở quy hoạch mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt, trong đó chúng ta có 6.114km đường cao tốc. Trong quy hoạch cũng ghi rõ, dự kiến đến năm 2020, phấn đấu có 2.000 - 2.500 km đường cao tốc. 
“Tuy nhiên, trên thực tế trong những năm vừa qua tổng thể mới có 746km trên 6.114km được thực hiện. Con số này so với quy hoạch và nhu cầu thực tế còn rất hạn chế”, ông Nhật cho biết.
Ông Nhật cũng cho hay, Chính phủ đã giao Bộ Giao thông vận tải nghiên cứu từ 2015 đến năm 2020 nghiên cứu, làm thủ tục, trình dự án và hoàn thành thủ tục đầu tư dự án cao tốc đường sắt sau năm 2020.
Tuy nhiên nếu làm đường sắt cao tốc là 55 tỷ USD còn nếu làm tốc độ cao (160km/h) thì cũng là 35 - 40 tỷ USD. Do vậy, theo ông Nhật, nếu chọn đường sắt để đầu tư trong giai đoạn này thì sẽ rất khó khăn vì vượt ngưỡng đầu tư mà Quốc hộ cho phép là 60% GDP trần nợ công.  
Bên cạnh vấn đề vốn quá lớn, theo ông Nhật, nếu xây đường sắt tốc độ cao phải đầu tư toàn tuyến mới có hiệu quả, bên cạnh đó tất cả thiết bị đường sắt đều phải nhập 100%, kể cả kỹ thuật, điều hành sau này. 
Vì vậy, để đáp ứng được vận tải Bắc - Nam, phát triển các khu kinh tế trọng điểm ven biển và kết nối các loại hình vận tải, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải khẳng định sẽ tập đầu tư hệ thống cao tốc đường bộ Bắc - Nam, trong đó tập trung trước vào tuyến phía Đông, gồm hơn 1.300 nghìn km.
“Trên đoạn này chúng ta đã đầu tư đoạn Hà Nội - Ninh Bình, từ La Sơn - Tuý Loan, Quảng Nam - Quảng Ngãi và đạt khoảng 470km, còn lại thông toàn tuyến là hơn 1.300km. Vì vậy Bộ đề xuất xây dựng cao tốc phía Đông để bảo đảm phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an toàn giao thông”, ông Nhật nói.
Trong khi đó trả lời câu hỏi vì sao không mở rộng được Hồ Chí Minh thay vì đầu tư xây đường bộ cao tốc Bắc Nam, ông Phạm Hữu Sơn - Tổng giám đốc Tổng công ty tư vấn thiết kế Giao thông vận tải (TEDI) cho hay:
Trong quy hoạch phát triển đường cao tốc 2020 - đến 2030, Thủ tướng Chính phủ quy hoạch hành lang Bắc - Nam có hai tuyến phía Đông và phía Tây. Hiện nay đã phân kỳ giai đoạn 1 phục vụ phát triển kinh tế xã hội và an ninh quốc phòng.
“Còn tại sao chúng ta không tiếp tục đầu tư phía Tây mà đầu tư tuyến cao tốc phía Đông? Vì chúng ta phải xem xét tới hiệu quả của dự án, hiệu quả đầu tư của một con đường là đầu tiên phục vụ phát triển kinh tế xã hôi, lưu lượng giao thông và phát triển kinh tế toàn vùng”, ông Sơn nói.
Theo ông Sơn, trong đề án Bộ Giao thông vận tải đang trình Chính phủ và Quốc hội đã chỉ ra rằng tuyến phía Đông đi qua 20 tỉnh, thành nhưng chiếm 45% dân cư khu vực này. Chúng ta phát triển mạnh kinh tế vùng ven biển mà 75% cảng biển lớn ở khu này; vùng kinh tế trọng điểm cũng trải dài theo tuyến này.
“Do vậy, thông qua tuyến cao tốc này, chúng ta có thể đẩy mạnh phát triển kinh tế không chỉ 20 tỉnh mà còn cả nước và đây chính là động lực xây dựng tuyến cao tốc này”, ông Sơn nói.
Ngoài ra, theo ông Sơn, về công tác giải phóng mặt bằng, trên trục Đông, chúng ta đầu tư 1.372 km thì có 432 km trùng với đường Hồ Chí Minh (đoạn tuyến cao tốc Đông - Tây)  giúp tiết kiệm chi phí, đồng thời góp phần giảm tải cho nhiều đoạn tuyến trên QL 1. 
Với những cơ sở như trên, Chính phủ định hướng từ nay tới năm 2020 cơ bản hoàn thành cao tốc phía Đông.

MẠNH NGUYỄN