Phú Mỹ Hưng không chia lãi và những đòn đau liên doanh

Vĩnh Hòa

16:21 29/05/2015

Thực trạng có lãi không chia, chiếm dụng vốn đầu tư, biến lãi thành lỗ… đang tồn tại không ít ở các liên doanh hiện nay. Do đâu?

Phú Mỹ Hưng không chia lãi và những đòn đau liên doanh

Một góc khu đô thị Phú Mỹ Hưng. Ảnh: TL.

Trong một báo cáo kết quả kiểm tra công tác thu lợi nhuận được chia từ việc đầu tư vào doanh nghiệp khác của 23 tập đoàn, tổng công ty, công ty Nhà nước vừa được thanh tra Bộ Tài chính công khai vào cuối năm 2014 cho thấy một thực trạng: Hàng ngàn tỷ đồng lợi nhuận đang bị chiếm dụng.

Lỗi từ cơ chế

Theo kết quả kiểm tra Bộ Tài chính, đối với khoản đầu tư vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), có tới 11 tổng công ty đầu tư vốn vào 24 doanh nghiệp FDI, với kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh từ 2011-2013 liên tục thua lỗ, không thu được lợi nhuận.

Ngoài ra, 12 tổng công ty đầu tư vào 48 doanh nghiệp FDI với tổng số vốn đầu tư lên tới gần 7.150 tỷ đồng, được chia lợi nhuận từ năm 2011-2013 là 6.100 tỷ đồng, đạt mức bình quân 28%/ năm. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp FDI đạt lợi nhuận cao nhưng các tổng công ty lại không thể thu được.

Điển hình trong số này là Công ty TNHH Phát triển Khu công nghiệp Tân Thuận (IPC) đầu tư vào Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng (doanh nghiệp FDI) có lợi nhuận phát sinh từ năm 2010-2013 là 3.719 tỷ đồng, nhưng không thực hiện chia lợi nhuận hằng năm.

Thực tế, nhiều hội đồng thành viên của doanh nghiệp FDI có người nước ngoài chiếm đa số, chẳng hạn chỉ có ba thành viên người Việt Nam và bảy thành viên người nước ngoài. Khi biểu quyết để chia lợi nhuận, bảy thành viên người nước ngoài lại không đồng thuận, vì thế không thể chia được.

Để chấn chỉnh tồn tại trên, việc dài hơi là phải sửa đổi Luật doanh nghiệp, quy định rõ thời hạn phân phối lợi nhuận đối với các doanh nghiệp đã đủ điều kiện để chia lợi nhuận.

Có không “bổn cũ soạn lại”?

Nguyên tắc tối thượng của doanh nghiệp nói chung và liên doanh nói riêng sẽ luôn tối thiểu hóa tiền thuế phải nộp, tối đa hóa lợi nhuận và chuyển tiền về công ty mẹ/nước mình. Nhiều năm qua, vấn đề chuyển giá trong các liên doanh rất lớn, tồn tại hầu hết ở các liên doanh.

Theo tiến sĩ Lê Đạt Chí, đây là một hình thức chiếm dụng vốn đầu tư. Thực tế nhiều năm qua, hàng loạt liên doanh lớn ở Việt Nam đã bị đặt nghi vấn về nạn chuyển giá, từ Coca-Cola, Pepsico đến Keangnam, Metro… Và, với động thái không chịu chia lãi cho các bên liên doanh vừa qua (theo báo cáo của Bộ Tài chính) ai đảm bảo các liên doanh hiện thời sẽ không tiếp tục chuyển giá, biến lãi thành lỗ?

Lấy Phú Mỹ Hưng làm ví dụ, tiến sĩ Lê Đạt Chí phân tích, Phú Mỹ Hưng hiện có gần 5.000 tỷ đồng lợi nhuận, theo tỷ lệ vốn góp, phía Việt Nam được chia 1.444 tỷ đồng (30%). Vì không đủ quyền buộc đối tác chia lãi, bên cạnh việc bị chiếm dụng vốn, không loại trừ một ngày nào đó số tiền kia sẽ biến mất vì một động thái chuyển giá, mà quyền này hoàn toàn thuộc về phía có 70% vốn. Thực tế, trong nhiều liên doanh, phía Việt Nam không nhận được một đồng lãi nào.

Tiến sĩ Lê Đạt Chí chia sẻ thêm, những lập luận của Phú Mỹ Hưng để không chia lãi, để dành tái đầu tư là không thỏa đáng. Về nguyên tắc, một dự án đầu tư có hiệu quả (lãi) thì không ai giữ lại lợi nhuận. Nếu phải đầu tư, doanh nghiệp sẽ dùng đòn bẩy tài chính khác hiệu quả hơn việc giữ lại lợi nhuận. Ông Chí đặt câu hỏ, tại sao Phú Mỹ Hưng không kêu gọi đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, từ công ty mẹ? Xét ở góc độ vĩ mô, khi gia tăng vốn FDI, nền kinh tế Việt Nam mới có lợi, ngược lại, việc tái đầu tư bằng lợi nhuận như PMH đang làm, không có lợi cho nền kinh tế.

Hiện nay ở Việt Nam, không có một quy định pháp luật nào để điều chỉnh, quản lý doanh nghiệp Nhà nước, đặc biệt về mặt tài chính. Sau khi Luật Doanh nghiệp Nhà nước 2003 hết hiệu lực, nhưng khi Luật Doanh nghiệp 2005 ra đời lại không có quy định điều chỉnh về thành lập, hoạt động, quản lý và giám sát khối doanh nghiệp này.

Đáng lẽ để khắc phục hạn chế bất cập trên, rất cần có sự kiểm soát chặt từ phía đại diện phần vốn Việt Nam trong các liên doanh. Nhưng thực tế đang diễn ra ngược lại, vì vậy, nguy cơ chuyển giá - lợi nhuận về công ty mẹ luôn hiển hiện. Bên cạnh đó, còn nhiều hình thức nguy hiểm không kém như: chiếm dụng lợi nhuận, mở rộng quy mô đầu tư khiến phía VN hụt hơn vì thiếu vốn dẫn đến bỏ cuộc…

Theo Tin Nhanh địa ốc