Làm đường bộ cao tốc Bắc - Nam: “Có thể vay nhân dân tệ để tránh rủi ro tỷ giá”

Mạnh Nguyễn

09:58 26/10/2016

BizLIVE - Đó là quan điểm của ông Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia.

Làm đường bộ cao tốc Bắc - Nam: “Có thể vay nhân dân tệ để tránh rủi ro tỷ giá”

Ông Lê Xuân Nghĩa.

Quan điểm này được đưa ra tại tọa đàm về đề án đầu tư đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông do báo Giao thông tổ chức.
Nhận xét về đề án đầu tư đường cao Bắc - Nam phía Đông do Bộ Giao thông vận tải vừa trình Chính phủ, ông Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia cho biết ông băn khoăn lớn nhất về nguồn vốn huy động cho dự án.
Theo ông Nghĩa, trong đề án này nêu rõ số tiền đầu tư 93.000 tỷ được Chính phủ chuyển từ ODA sang trái phiếu, từ hình thức cấp phát sang cho vay.
“Điều này buộc các nhà đầu tư phải cân nhắc về lãi suất, tiến độ giải ngân, trả nợ... Đây là đề xuất khá mạnh dạn của Bộ Giao thông vận tải, có lẽ là cách duy nhất có thể làm được sau năm 2017”.
Tuy nhiên, phần vốn còn lại của tư nhân sẽ lấy từ đâu? Nguồn vốn nội địa chỉ có thể từ ngân hàng thương mại với khoảng hơn 100.000 tỷ đồng.
Ông Nghĩa cho rằng, điều này sẽ tạo áp lực với các ngân hàng, vì nếu huy động sẽ không còn vốn cho các dự án khác. Do vậy, cần có biện pháp tính toán phù hợp. Thêm nữa, các ngân hàng cũng rất cảnh giác cho vay BOT vì nợ xấu rất nhiều. 
Do đó, theo ông Nghĩa, cần phải có hệ thống cơ chế hướng doanh nghiệp vay vốn từ nước ngoài. Bởi, hiện các nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến các dự án giao thông của Việt Nam, không chỉ đường cao tốc mà cả sân bay Long Thành.
“ Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Châu Á đầu tư cho cả hệ thống châu Á được có 12 tỷ, chưa bằng 5% tổng vốn đầu tư của Trung Quốc vào Châu Á. Vì vậy, chúng ta không thể trông chờ nhiều vào vốn đầu tư của các đối tác truyền thống. Cần tìm các nhà đầu tư mới”.
Nói về rủi ro tỷ giá khi vay nước ngoài, ông Nghĩa phân tích: Nếu chúng ta vay USD cũng rất hay biến động vì bị lũng đoạn bởi giới đầu tư tài chính. Còn đồng nhân dân tệ và đồng Việt Nam thì chỉ đơn giản là các đồng tiền quốc gia. Vì vậy, bất ổn tài chính sẽ không ảnh hưởng. 
“Chỉ có điều, đồng Nhân dân tệ không hoàn toàn thả nổi, mà được Chính phủ Trung Quốc định hướng theo hướng yếu đi nên sẽ có lợi nếu chúng ta vay. Trong hoàn cảnh hiện nay, tôi cho rằng chúng ta có thể chấp nhận vay đồng nhân dân tệ để tránh rủi ro về tỷ giá”, ông Nghĩa nói.
Do vậy, theo khuyên nghị ông Nghĩa đưa ra, nên vay nước ngoài để đầu tư cho dự án cao tốc Bắc - Nam. “Có điều, các nhà đầu tư lo ngại về rủi ro pháp lý của Việt Nam bởi đây là dạng đầu tư tài chính, rất rắc rối. Bên cạnh đó, cũng cần làm rõ về cơ chế thu phí để hoàn vốn đầu tư, điều tiết nguồn lực để các nhà đầu tư an tâm”, ông Nghĩa nói thêm.
Ông Nguyễn Danh Huy, Vụ trưởng - Trưởng ban PPP (Bộ Giao thông vận tải) cũng đồng tình cho rằng nguồn vốn tín dụng trong nước hiện rất khó khăn, cần phải hướng đến nguồn vốn vay ở nước ngoài.
Song theo ông Duy, hiện có hàng loạt vướng mắc liên quan đến cơ chế trong quá trình huy động nguồn vốn này. “Bộ Giao thông vận tải đã từng lập đoàn công tác tiếp xúc với hàng chục nhà đầu tư và khoảng 20 ngân hàng nước ngoài hàng đầu nhưng họ đều lo ngại rủi ro về chính sách.
Một thách thức nữa là nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào Việt Nam đều yêu cầu bảo lãnh về doanh thu, tỷ giá, trong khi chúng ta chưa thể đáp ứng được. Chính vì vậy, trong tờ trình Đề án đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Hà Nội - TP.HCM, Bộ Giao thông vận tải đã đề xuất với Chính phủ phải có cơ chế khơi thông nguồn vốn nước ngoài đầu tư vào hạ tầng giao thông”, ông Huy nói.
Ông này cho biết thêm, nếu không khai thông được nguồn vốn ở nước ngoài, chỉ trông cậy vào nguồn vốn trong nước, Chính phủ phải có những can thiệp nhất định, cho vay ở mức nào, thời hạn nào.
Trong khi đó, đề cập đến nguồn vốn tư nhân trong cơ cấu đề án, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Nhật lại cho biết, vì việc thu hút nguồn vốn nước ngoài khó khăn nên Bộ đang tính đến các nguồn vốn nhàn rỗi trong dân.
Liên quan đến dự án này, hôm 17/10, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Nguyễn Đức Hải cho biết, tờ trình của Chính phủ có đề cập đến việc đầu tư xây dựng 1.372 km cao tốc Bắc - Nam.
Theo ông Hải, đây là dự án có quy mô rất lớn, tác động đến nhiều vùng, miền. Bên cạnh đó, cũng có ý kiến thẩm tra cho rằng, trong bối cảnh nguồn vốn hạn hẹp, việc đầu tư tuyến đường này cần tính toán trên cơ sở nguồn lực thực tế. Vì vậy, theo ông Hải, Chính phủ cần trình Quốc hội xem xét quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư.
Bộ Giao thông vận tải mới trình Chính phủ đề án đầu tư tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Hà Nội - TP.HCM với tổng chiều dài 1.372 km.
Bộ này cho biết, hiện đang triển khai một số dự án cao tốc, dự kiến đến năm 2020 sẽ đưa vào khai thác 470 km. Do vậy, để thông toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam dài khoảng 1.800 km, sẽ phải đầu tư thêm 1.372 km từ nay đến 2020. 
Dự án sẽ được thực hiện theo hình thức BOT có sự tham gia hỗ trợ đầu tư của Nhà nước. Trong đó, các đoạn có dự báo nhu cầu vận tải đến năm 2030 trên 30.000 - 35.000 xe/ngày đêm sẽ đầu tư với quy mô cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng tối thiểu 22m, các đoạn có nhu cầu vận tải thấp hơn sẽ phân kỳ đầu tư 4 làn xe hạn chế với nền đường rộng 17m.
Phương án này có kinh phí đầu tư khoảng 229.800 tỷ đồng, nhà đầu tư huy động khoảng 136.300 tỷ đồng và Nhà nước hỗ trợ 93.500 tỷ đồng (chiếm tỷ lệ 40%).

MẠNH NGUYỄN