Làm cao tốc Bắc - Nam, nhà đầu tư sẽ lãi thế nào?

N.Mạnh

10:29 03/11/2017

BizLIVE - Dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2017 - 2020 giai đoạn 1 được chia làm 11 dự án thành phần. Trong đó, 8 dự án thành phần sẽ đầu tư theo hình thức BOT. Mức lợi nhuận cho nhà đầu tư dự kiến là 14%, cao hơn mức 11-12% hiện nay.

Làm cao tốc Bắc - Nam, nhà đầu tư sẽ lãi thế nào?

Ảnh minh họa.

Lấy đâu tiền xây cao tốc Bắc - Nam?
Tiếp tục kỳ họp thứ 4, sáng 3/11, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về chủ trương đầu tư xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020.
Đây là dự án nhận được sự quan tâm rất lớn của dư luận, nhất là trong bối cảnh ngành giao thông đang đề xuất nhiều dự án lớn có tổng đầu tư lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng như cảng hàng không quốc tế Long Thành hay dự án đường sắt tốc độ cao… 
Theo tờ trình của Chính phủ, dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông sẽ được triển khai theo 3 giai đoạn: giai đoạn từ năm 2017-2020; giai đoạn 2021-2025 và giai đoạn sau 2025. 
Giai đoạn 1 (2017-2020) dự kiến đầu tư khoảng hơn 650 km, chia thành 11 dự án thành phần, đi qua 13 tỉnh thành. Tổng vốn đầu tư giai đoạn 2017 - 2020 khoảng 118.716 tỷ đồng, tổng diện tích GPMB tái định cư khoảng 3,736 ha. 
Về phương án huy động vốn, Chính phủ dự kiến sẽ bao gồm nguồn vốn từ nhà nước và vốn từ nhà đầu tư huy động. Cụ thể, nhà nước hỗ trợ khoảng 55.000 tỷ đồng từ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ cho dự án quốc gia quan trọng thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016-2020. Bao gồm:
- 14.155 tỷ đồng thực hiện GPMA (654km).
- 27.694 tỷ đồng hỗ trợ xây dựng các dự án đầu tư theo hình thức PPP.
- 13.151 tỷ đồng cho cho các đoạn đầu tư công bao gồm: đoạn Cao Bồ (Nam Định) - Mai Sơn (Ninh Bình); đoạn Cam Lộ (Quảng Trị) - La Sơn (Thừa Thiên Huế).
Nguồn vốn từ nhà đầu tư huy động là 63.716 tỷ đồng, bao gồm: vốn chủ sở hữu là 12.743 tỷ đồng, vốn vay khoảng 50.973 tỷ đồng.
   

 Ông Nguyễn Danh Huy, Vụ trưởng Vụ Đối tác công tư thuộc Bộ Giao thông vận tải cho biết có 55.000 tỷ vốn trái phiếu chính phủ để lập dự án khả thi, giải phóng mặt bằng (GPMB), thiết kế kỹ thuật, lập hồ sơ mời thầu. Do đó, trong năm đầu hoàn toàn không phải lo đến tiền. Thực tế, phần việc này làm bằng ngân sách với mục đích để kiểm soát chi phí và giá thành.

Còn lại 63.000 tỷ đồng huy động từ nguồn lực tư nhân, ông Huy cho biết Bộ nâng mức vốn chủ sở hữu theo quy định từ 10 lên 15%. Do vậy, sẽ có khoảng 13/63 nghìn tỷ đồng là vốn của nhà đầu tư.
Về con số 50.973 tỷ đồng cần huy động từ các tổ chức tín dụng, ông Huy cho biết dự kiến chia ra 4 năm, mỗi năm huy động 12 nghìn tỷ đồng từ các tổ chức tín dụng trong nước, con số này rất nhỏ, chưa đến 1% tổng huy động của toàn hệ thống ngân hàng. Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước thì mức này là hợp lý.
Về chính sách, ông Nguyễn Danh Huy cho biết, vấn đề đầu tiên là nhà đầu tư sợ nhất GPMB. Với dự án này, Chính phủ bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư. Thứ hai, bài toán đưa ra rõ ràng ngay từ đầu để nhà đầu tư lượng hoá rủi ro khi bỏ thầu. 

Lợi nhuận 14% cho nhà đầu tư

Dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2017 - 2020 giai đoạn 1 đầu tư khoảng 654 km, được chia làm 11 dự án thành phần. Trong đó, 8 dự án thành phần sẽ đầu tư theo hình thức BOT bao gồm đoạn Mai Sơn (Ninh Bình) - Bãi Vọt (Hà Tĩnh) và đoạn Nha Trang (Khánh Hoà) - Dầu Giây (Đồng Nai).
Ông Nguyễn Danh Huy, Vụ trưởng Vụ Đối tác công tư  cho biết đã kiến nghị Chính phủ mức lợi nhuận cho nhà đầu tư là 14%. Vị này cho biết, Bộ đã tham vấn 3 thị trường tại Ấn Độ, Hàn Quốc và Singapore.
Trong quá trình tham vấn, họ đều đặt yêu cầu lợi nhuận phải 17%, Chính phủ phải bảo lãnh doanh thu và cam kết chuyển đổi ngoại tệ. Cuối cùng, cần có bên thứ 3 bảo hiểm trách nhiệm của Chính phủ. Theo công bố của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, lợi nhuận trung bình của doanh nghiệp niêm yết là 13,55%. Nhưng với hạ tầng họ yêu cầu mức lợi nhuận cao hơn nhiều nên Bộ đã lấy mức 14%, ông Huy nói.
Trao đổi với BizLIVE, TS. Huỳnh Thế Du (Đại học Fulbright) cho biết đáng lẽ ra dự án cao tốc Bắc - Nam phải được làm cách đây 20 năm, thay vì làm đường Hồ Chí Minh hay mở rộng quốc lộ 1.
Khẳng định dự án là cần thiết song vị chuyên gia này tỏ ra khá băn khoăn trước những trước đoạn đường dự kiến được triển khai trước trong giai đoạn 1. Theo ông Du, mới chỉ tập trung cho đoạn phía Bắc và Trung trong khi đó các tuyến đường khu vực phía Nam bởi nơi đây có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, lưu lượng xe vận chuyển cao.
“Phải lựa chọn dự án hiệu quả nhất để làm trước. Khi có hiệu quả kinh tế thì sẽ gắn hiệu quả tài chính, như vậy mới thu hút được nhà đầu tư”, ông Du nói. Mặt khác theo vị này, thời gian qua hàng loạt bất cập bộc lộ cùng sự phản đối của dư luận đối với nhiều dự án BOT sẽ tác động không nhỏ tới tâm lý của các nhà đầu tư khi muốn tham gia cao tốc Bắc - Nam.
Chuyên gia này cũng cho rằng, dù chúng ta huy động vốn cho dự án cao tốc Bắc – Nam như thế nào thì người dân, đất nước cũng đều phải trả. Do vậy cần phải tính toán làm sao nguồn vốn có hiệu quả nhất cho nền kinh tế.
Ông Trần Văn Thế, Tổng giám đốc Tập đoàn Cầu đường Sài Gòn cũng lo ngại về sự thay đổi về chính sách. Vì mỗi khi thay đổi chính sách thường dẫn đến 2 hướng: bất lợi hoặc có lợi cho nhà đầu tư. “Mỗi khi dự án gặp bất lợi lại gọi nhà đầu tư lên để đàm phán giảm phí, giá...”, vị này chia sẻ.
Ông Thế cho biết, nếu bắt buộc phải điều chỉnh giá và lãi suất, nó sẽ ảnh hưởng tới kế hoạch tài chính, tín dụng mà chúng tôi đã ký với ngân hàng… dễ dẫn đến việc nhà đầu tư rơi vào nợ xấu.
“Phải đảm bảo tính đồng nhất của pháp luật. Hiện nay, một số luật chưa đồng nhất như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, một số nghị định hướng dẫn. Thẩm quyền của cơ quan Nhà nước phải rõ ràng”, ông Thể kiến nghị.
Trong khi đó, ông Phạm Hữu Sơn – Tổng giám đốc Tổng công ty tư vấn thiết kế giao thông vận tải lại cho rằng, nếu nhà đầu tư có tầm chiến lược dài hạn và có vốn, thì họ sẽ nói rằng cao tốc Bắc Nam là dự án tiềm năng. Các dự án trước đây còn không có hỗ trợ Nhà nước, còn dự án này được hỗ trợ GPMB, hỗ trợ 1 phần xây lắp, đủ điều kiện để các nhà đầu tư vào.

N.MẠNH