Đường sắt cao tốc Lào Cai - Hà Nội: Chuyện xa xôi lắm

Hoàn Nguyễn

07:58 10/10/2015

TS Nguyễn Xuân Thủy cho rằng thời điểm hiện tại chưa cần thiết để xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Lào Cai-Hà Nội.

Đường sắt cao tốc Lào Cai - Hà Nội: Chuyện xa xôi lắm

Ảnh minh họa.

Tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao chiều 8/10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Hải Bình xác nhận thông tin Trung Quốc muốn tài trợ dự án nghiên cứu khả thi đường sắt cao tốc Lào Cai-Hà Nội.

PV Đất Việt đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Xuân Thủy, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao thông, một chuyên gia nghiên cứu nhiều năm về tàu điện xung quanh vấn đề này.

PV: Theo thông tin mới nhất, Trung Quốc muốn tài trợ dự án nghiên cứu khả thi đường sắt cao tốc Lào Cai-Hà Nội. Theo ông, lý do nào khiến Trung Quốc mặn mà với tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội như vậy?

TS Nguyễn Xuân Thủy: Tôi cũng chỉ mới nghe thông tin thế thôi, còn cụ thể như thế nào thì phải chờ cơ quan nhà nước tiến hành bàn bạc, quyết định mới rõ được. Tuy nhiên cần phải xác định rõ là dự án này nếu mà thực hiện thì đến năm nào, tầm nhìn đến năm bao nhiêu.

Đường sắt cao tốc Bắc-Nam trước đó cũng được đưa ra lấy ý kiến tại quốc hội nhưng không được thông qua. Tuy nhiên, theo những thông tin hiện có, dự kiến thì đến năm 2030 sẽ triển khai vì thiếu nguồn vốn và chưa thật sự cần thiết.

Vì vậy, việc xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội đi Lào Cai theo tôi đây là chuyện xa xôi lắm.

PV: Thời gian gần đây, Trung Quốc liên tiếp giành đường những hợp đồng xây dựng đường sắt cao tốc từ tay Nhật Bản, nước vốn được coi là đi đầu trong công nghệ đường sắt cao tốc. Có thể đặt giả thiết, việc Trung Quốc đề xuất xin nghiên cứu xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội thể hiện mong muốn xuất khẩu đường sắt cao tốc sang Việt Nam của nước này hay không? Nếu điều này là đúng, chúng ta nên cân nhắc như thế nào?

TSNguyễnXuânThủy: Trung Quốc hiện nay đã xuất khẩu nhiều dự án về đường sắt cao tốc cả ở châu Phi, châu Mỹ và một số quốc gia tại châu Á. Họ cũng trúng thầu nhiều dự án. Sắp tới, Trung Quốc sẽ xây dựng tuyến đường sắt từ Côn Minh đi Viên Chăn (Lào).

Với những kết quả đạt được có thể thấy công nghiệp về giao thông đường sắt của Trung Quốc đã có nhiều xu thế phát triển và có nhiều triển vọng để xuất khẩu sang các nước.

Điều này không ngạc nhiên vì Trung quốc đã có một truyền thống lâu đời về xây dựng đường sắt rồi. Sau này, khi Nhật Bản tập trung phát triển đường cao tốc thì Trung Quốc cũng nhập cuộc và học rất nhanh, chế tạo được các đoàn tầu cao tốc, xây dựng đường sắt cao tốc cho nên họ thắng thầu ở 1 số dự án.

Việc Trung Quốc đề xuất xin nghiên cứu xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai-Hà Nội cũng thể hiện mong muốn của họ mở rộng thị trường xuất khẩu đường sắt cao tốc sang Việt Nam.

Đối với các nước lớn như Nga, Trung Quốc thì lượng hàng hòa, hành khách vận chuyển rất lớn. Họ phát triển đường sắt như thế là đúng, còn ở Việt Nam thì theo tôi những người quy hoạch những người làm chiến lược cần phải xem xét xem nên phát triển đường sắt đến đâu để hiệu quả.

Đối với đường sắt cao tốc Hà Nội-Lào Cai, thì tôi thấy chưa đến mức cần thiết phải xây dựng vào thời điểm này. Có thể 30,40 năm nữa thì thực sự cần thiết.

Hơn nữa chúng ta đã có tuyến đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai trên bộ rồi và chúng ta vẫn chưa khai thác hết công suất của tuyến đường. Nếu tiếp tục xây dựng đường sắt tốc độ cao thì sẽ rất lãng phí trong thời điểm này.

PV: Về kế hoạch xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, theo như kế hoạch, Việt Nam sẽ ưu tiên nghiên cứu đoạn Hà Nội - Vinh và T.P.HCM - Phan Thiết. Tổ chức JICA của Nhật Bản cũng đã có những động thái khảo sát đoạn TP.HCM - Phan Thiết. Theo ông, sự tham gia của Trung Quốc sẽ ảnh hưởng thế nào tới kế hoạch này? Việc để cho hai đối tác cùng nghiên cứu khả thi những đoạn ngắn liệu có giúp Việt Nam có lựa chọn tốt hơn cho kế hoạch xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào năm 2030 hay không?

TS Nguyễn Xuân Thủy: Về việc xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, Việt Nam và Nhật Bản đã có những thỏa thuận. Tuy nhiên một khi điều đó xảy ra thì cái vướng ở đây là vấn đề vốn và vấn đề ưu đãi như thế nào.

Du Trung Quốc hiện nay cũng xuất khẩu đường cao  tốc, vấn đề kỹ thuật và công nghệ không đáng lo ngại nhưng khó có khả năng Trung Quốc tham gia.

Tuy nhiên, Trung Quốc hay đưa chiêu bài vốn để giành lấy các dự án. Chúng ta đã có kinh nghiệm với tuyến đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Đông được cho là quá đắt, đội lên tới hơn 1,1 tỷ USD. Ban đầu Trung Quốc họ đầu thấu giá thấp, khi trúng thầu đưa vào xây dựng được một vài năm thì lại tăng giá lên.

 

Nói vậy để lưu ý, trong việc xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, Việt Nam cũng cần hết sức thận trọng trong việc xây dựng hợp đồng, vạch ra các kế hoạch cụ thể để quản lý, tránh để xảy ra tình trạng như với tuyến đường sắt trên cao Hà Đông-Cát Linh mà chủ thầu là Trung Quốc.

PV: Theo kinh nghiệm các nước đi trước, có quốc gia nào lựa chọn công nghệ đường sắt tốc độ cao của các nước khác nhau cho những đoạn, tuyến đường khác nhau hay không? Nếu vậy thì khả năng kết nối toàn hệ thống sẽ được thực hiện như thế nào?

TS Nguyễn Xuân Thủy: Đường sắt là một loại hình giao thông đòi độ chính xác cao và công nghệ giao thông đồng bộ, đòi hỏi một chuẩn nhất định, và một giải pháp khai thác, điều hành nhất định nên khi xây dựng các nước đều lựa chọn một loại hình công nghệ.

Không nên đưa nhiều nước, nhiều công nghệ vào cùng trên một tuyến đường ở các đoạn khác nhau vì như vậy sự khớp nối các tuyến, đoạn sẽ khó khăn và thiếu đồng bộ. Chưa kể đến, tiêu chuẩn các nước cũng khác nhau, sẽ rất đến những bất cập sau này.

Việt Nam khi xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Bắc-Nam cũng nên triển khai và áp dụng công nghệ của một nước để đảm bảo tính thống nhất toàn tuyến sau này.

Theo Báo Đất Việt