Cách Trung Quốc thúc đẩy các startup về công nghệ

Hà Phúc

15:40 20/09/2015

Chính phủ Trung Quốc đang dành sự quan tâm và có nhiều nỗ lực hỗ trợ (nhất là về tài chính) cho các doanh nghiệp khởi nghiệp lĩnh vực công nghệ trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế nước này đang chậm lại.

Cách Trung Quốc thúc đẩy các startup về công nghệ

Thủ tướng Lý Khắc Cường (bên trái) tham dự một sự kiện dành cho doanh nghiệp mới tại Đại Liên, Trung Quốc.

Sáu năm trước, khi Ye Zhewei nói với bố mẹ anh rằng sau khi tốt nghiệp một trường đại học hàng đầu, anh muốn tham gia vào một doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) thuộc một vườn ươm mới được thành lập tại Bắc Kinh, lúc đó họ đã không hài lòng.

Họ không hề biết một doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ là gì, cũng không biết gì về vườn ươm startup. Chỉ sau khi nhìn thấy người sáng lập vườn ươm, Kai-fu Lee, trên một chương trình tin tức truyền hình nhà nước, họ mới chấp nhận sự lựa chọn công việc của anh ấy.

Tại thời điểm đó, những công việc ‘hot’ nhất cho sinh viên tốt nghiệp đại học là làm trong cơ quan công quyền, doanh nghiệp nhà nước và các công ty công nghệ lớn như IBM, Tencent và Alibaba. Các doanh nghiệp khởi nghiệp thì không có tương lai rõ ràng và mức lương lại thấp.

Bây giờ, gần giống như ở Mỹ, các startup công nghệ là những nơi thú vị nhất để làm việc đối với giới trẻ Trung Quốc đầy hoài bão. Và họ có sự ủng hộ từ một nguồn mà không nhiều người nghĩ tới: chính phủ Trung Quốc.

Chương trình tin tức vào giờ vàng trên truyền hình nhà nước có dành một chuyên mục để thông tin về hoạt động kinh doanh liên quan đổi mới sáng tạo và công nghệ. Thủ tướng Lý Khắc Cường đã khởi đầu năm 2015 bằng việc đến thăm 03 công ty công nghệ ở Thâm Quyến.

Vào đầu tháng 5, ông đã có chuyến thăm khu Trung Quan Thôn (Zhongguancun - còn gọi là “Thung lũng Silicon” của Trung Quốc) và đã uống một tách cappuccino tại một quán cà phê vốn phổ biến trong giới doanh nhân về công nghệ. Ông thậm chí còn viết thư cho một nhóm những người đam mê công nghệ tự chế (DIY – Do It Yourself), hứa hẹn về những chính sách kinh tế thuận lợi hơn và một chuyến thăm đến không gian “tự chế” của họ một ngày nào đó.

Chính phủ Trung Quốc từ lâu vốn tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng lớn như đường sắt cao tốc, đường quốc lộ và các doanh nghiệp nhà nước lớn – những thành phần giúp tạo nên sự bùng nổ cho nền kinh tế, hoặc ít nhất là trên các tiêu đề báo chí. Trong điều kiện "bình thường mới" – kinh tế tăng trưởng chậm lại, Trung Quốc cần phải tìm ra điểm sáng trong nền kinh tế mà giúp tạo ra cơ hội việc làm và một cảm nhận (có thể sai) về tính di động xã hội. Thực trạng mạng Internet di động đang phát triển nhanh và tình hình doanh nghiệp khởi nghiệp lĩnh vực công nghệ ngày càng sinh động chính là những nhân tố rất thích hợp.

Và Trung Quốc không chỉ nói xuông. Chính quyền trung ương đã công bố một quỹ khởi nghiệp trị giá 6,5 tỷ USD hồi đầu năm nay. Trong một cuộc họp báo hồi tháng 3, một vị thứ trưởng về khoa học và công nghệ cho biết rằng tính đến trước cuối năm 2014 đã có hơn 1.600 vườn ươm công nghệ ở Trung Quốc, với 80.000 dự án khởi nghiệp giúp tạo công ăn việc làm cho 1,75 triệu lao động. Chính phủ nước này đã thông qua việc thành lập 115 khu công nghệ cao trên toàn quốc, với hơn nửa triệu công ty đã đăng ký.

Hồi tháng 6, Bộ khoa học và công nghệ Trung quốc đã công bố trên trang web của mình danh sách 281 vườn ươm sẽ được hưởng các ưu đãi về thuế. Chính quyền thành phố Bắc Kinh đang đưa ra các đề nghị trợ cấp trị giá 600.000 nhân dân tệ (tương đương 100.000 USD) cho các công ty công nghệ đạt chuẩn. Trong tháng 8, Thâm Quyến công bố nguồn hỗ trợ tài chính trị giá 5 triệu nhân dân tệ dành cho các không gian “tự chế”.

Các trường Đại học, hầu hết thuộc nhà nước, cũng đang trang bị cho sinh viên hành trang tốt hơn để bắt tay tạo lập các công ty riêng của họ. Matte Liu, một nhân sự cấp cao tại Đại học Trung Y Quảng Châu, cho biết trường đại học của ông cung cấp một khóa học tự chọn về đào tạo nghề. Ngoài việc dạy cách viết hồ sơ xin việc, khóa học dành một thời lượng đáng kể để dạy về cách khởi nghiệp.

Hiện vẫn chưa rõ liệu chiến dịch mới này của chính phủ Trung Quốc sẽ phát triển ra sao, đặc biệt là khi mà các đợt điều chỉnh mạnh gần đây trên thị trường chứng khoán Trung Quốc vốn đã ảnh hưởng đến việc định giá và chiến lược rút lui của doanh nghiệp khởi nghiệp.

Trong quá khứ, các sáng kiến ​​ tương tự của chính phủ đã đem lại những kết quả theo những chiều hướng trái ngược nhau. Nhiều khoản đầu tư rất lớn vào giao thông vận tải giúp cung cấp một nền tảng xương sống cho sự cất cánh của nền kinh tế nước này. Nhưng các sáng kiến ​​khác lại dẫn đến sự hình thành các thành phố ma - những nơi không có nhiều người chuyển đến - cùng với các nhà máy thép bị bỏ hoang hoặc một số dự án khác đã tạo ra sự dư thừa công suất.

Nhiều người lo sợ rằng vấn đề dư thừa sẽ lan rộng đến các không gian ươm mầm khởi nghiệp, nhất là khi mà phần lớn trong số 67 vườn ươm khởi nghiệp đã đăng ký với chính quyền Thâm Quyến trong năm 2013 và năm 2014 đều có diện tích hơn 10.000 mét vuông (107.600 feet vuông).

Thậm chí một số nhà đầu tư mạo hiểm - những người đã gặt hái được lợi nhuận khổng lồ trong ngành công nghiệp Internet đang bùng nổ của Trung Quốc - cũng đang hoài nghi về chiến dịch mới này. Trong 01 bài viết trên một trang web tin tức của Trung Quốc, Sha Ye và Eric Li - các giám đốc điều hành quỹ Chengwei Capital - cho rằng: "Dù Internet có thể làm tăng lưu lượng thông tin của một xã hội và tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực, nhưng vẫn không rõ liệu nó sẽ mang lại hiệu quả đến mức nào đối với việc tăng năng suất và việc làm".

Họ lập luận rằng Trung Quốc nên xem xét đến việc nâng cấp công nghiệp cho sự tăng trưởng bền vững, chứ không phải là Internet và các thị trường vốn. Họ viết rằng "Thung lũng Silicon sử dụng không quá 1 triệu nhân viên công nghệ"; "Con số này thậm chí còn không đủ cho khu vực Phố Đông (Pudong) của Thượng Hải, chứ chưa tính đến việc thúc đẩy tạo công ăn việc làm của cả nước".

Ngoài ra còn có những rủi ro khác về việc chính phủ đóng một vai trò quá lớn trong lĩnh vực doanh nghiệp khởi nghiệp. Viện McKinsey Global khuyến nghị trong một báo cáo rằng liên quan đến vấn đề cung cấp nguồn quỹ khởi nghiệp, chính phủ Trung Quốc nên "cẩn thận tránh lấn át hoạt động tài trợ tư nhân".

"Hãy trao quyền cho các nhà doanh nghiệp và để cho thị trường làm việc", báo cáo khuyến nghị.

Theo Khám Phá/WSJ

BizLIVE - Gặp gỡ