Bài học để đời cho doanh nghiệp ICT: “Thị trường không có chỗ cho sản phẩm trung bình”

Phương Mạnh

10:52 15/05/2015

Apple trở nên rất thành công nhờ sản xuất những sản phẩm nổi bật, đem lại trải nghiệm khác biệt. Xiaomi bán được nhiều điện thoại vì ít đối thủ cạnh tranh sản xuất điện thoại giá rẻ như họ. Điều này cho thấy nếu muốn thành công cần phải bỏ mô hình sản xuất các sản phẩm trung bình.

Bài học để đời cho doanh nghiệp ICT: “Thị trường không có chỗ cho sản phẩm trung bình”

Ảnh minh họa.

Vậy nếu chúng ta lấy chiếc iPhone 6 và một chiếc điện thoại giá rẻ của Xiaomi cộng lại rồi chia trung bình để ra một chiếc điện thoại tương đối đẹp, tương đối sành điệu, mức giá trung bình, đi kèm với dịch vụ khách hàng bình thường, liệu chúng ta có thành công?

Liệu có thể có tỉ lệ lợi nhuận cao và doanh số bán cao như Apple và Xiaomi? Trái với logic thông thường, câu trả lời ngắn gọn là một sản phẩm trung bình cộng kiểu như vậy không thể thành công được như Apple hay Xiaomi. Bài viết dưới đây lý giải vì sao trên thị trường công nghệ thế giới hiện nay, sản phẩm trung bình không thể thành công và doanh nghiệp cần phải làm gì để thích ứng với điều này.

Đã từng có một thời đại của các sản phẩm trung bình

Đó là vào khoảng nửa đầu thế kỷ 20, các nhà sản xuất thành công nhất trên thế giới là những công ty có thể sản xuất hàng hóa đồng đều với mức giá rẻ, tốc độ cao và được cung ứng rộng rãi trên thị trường.

Tính khác biệt của hàng hóa trong thời kỳ này không được chú trọng bằng sự đồng nhất và chất lượng ổn định. Các công ty thời đó cho rằng, làm thật tốt sản phẩm trung bình, chắc chắn sẽ bán được hàng, chắc chắn có lợi nhuận. Công nhân trên thế giới trong thời kỳ này cũng tư duy theo cách trung bình.

Họ không cố gắng bộc lộ sự khác biệt cá nhân mà luôn hướng tới hoàn thành những gì được giao, lặp đi lặp lại một công việc với độ chính xác cao, hưởng mức lương trên tối thiểu một chút và nghỉ hưu với một khoản tiết kiệm vừa vừa. Đây là đặc điểm tư duy của thời kỳ đại công nghiệp.

Có nhiều lý do khiến cho các nhà sản xuất trung bình có thể thành công vào thời kỳ đó. Đầu tiên là sự thiếu hụt nguồn cung. Trên thị trường rất thiếu những sản phẩm như ô tô, đồ điện gia dụng. TV thời đó cũng chỉ có vài ba kiểu dáng.

Vì vậy, sản xuất đại trà, tự động hóa là cách nhanh nhất để đáp ứng sự thiếu hụt nguồn cung. Trong giai đoạn đó, truyền hình, báo chí và bảng quảng cáo là những kênh truyền thông mạnh nhất.

Những kênh này đem tới cho người xem một hình ảnh đồng nhất về sản phẩm. Người xem không thể tương tác lại với kênh truyền thông. Vì vậy, trong tư duy của họ, sản phẩm trung bình vẫn hấp dẫn nhất, còn các loại sản phẩm độc đáo thì được cho là lập dị, không tốt.

Tầng lớp trung lưu là những người tiêu dùng chính trong thời đại sản phẩm trung bình. Họ có công việc đều đều, có mức thu nhập ổn định, tâm lý giản đơn, chấp nhận an hưởng cuộc sống bình thường và có những nhu cầu không khác nhau là mấy.

Thời đại mới: Không còn chỗ cho sản phẩm trung bình

Một xu hướng hoàn toàn khác đã diễn ra mạnh mẽ ở nửa sau thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21: Máy móc tự động hóa dần thay thế những công việc lặp đi lặp lại của công nhân. Nhờ vậy mà sản xuất sản phẩm trung bình không còn khó khăn nữa.

Các công ty không cần lượng vốn lớn và kinh nghiệm quản trị dồi dào cũng có thể sản xuất được sản phẩm với chất lượng vừa phải, độ đồng đều cao. Vì thế, hoạt động sản xuất sản phẩm trung bình bị cạnh tranh khốc liệt.

Số chủng loại mặt hàng không còn là một vài loại mà là hàng trăm loại. Người tiêu dùng không thể so sánh từng loại sản phẩm với nhau được nữa.

Một là họ sẽ bị cuốn hút bởi những sản phẩm đặc biệt, hai là từ bỏ việc chọn lựa và tìm đến sản phẩm rẻ nhất. Sản phẩm trung bình trở nên mờ nhạt trong danh sách sản phẩm, không có sự khác biệt sản phẩm mà cũng không có mức giá hấp dẫn.

Tầng lớp công nhân trung bình tại nhiều quốc gia, đặc biệt là Mỹ, đang gặp khó khăn lớn và dần biến mất. Họ không thể cần cù lao động, hưởng mức lương trung bình, có cuộc sống ổn định nữa.

Giờ đây hoặc là phải chấp nhận mức lương thấp như những nhân viên ở Trung Quốc, Ấn Độ hay ở châu Phi, hoặc phải học liên tục và mơ ước trở thành Mark Zuckerberg - CEO của Facebook. Cùng với điều này là sự phân hóa về tâm lý tiêu dùng và sự biến mất của người tiêu dùng trung bình.

Ngành truyền thông cũng chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ. Truyền thông đại trà, một chiều cũng dần yếu thế trước truyền thông cá nhân hóa, được thúc đẩy bằng Internet, mạng xã hội. Một ảnh hưởng của sự phát triển của truyền thông là việc quá tải thông tin.

Người tiêu dùng không chỉ có một hình ảnh trong tâm trí về sản phẩm, họ có tới hàng trăm ngàn hình ảnh. Không thể so sánh tính năng của từng sản phẩm được nữa, họ cần tìm đến những nguồn thông tin như quan điểm của người xung quanh về mình, giá trị mà việc sử dụng sản phẩm đem lại để so sánh các sản phẩm.

Tất cả những điều trên dẫn tới sự biến mất dần của các sản phẩm trung bình và sự hình thành của những sản phẩm đặc biệt hơn, phù hợp hơn với nhu cầu của người tiêu dùng.

Chiến lược phục vụ người tiêu dùng trong thời đại mới

Các công ty phục vụ người tiêu dùng trong thời đại mới có nhiều sự lựa chọn để tồn tại, nhưng không có lựa chọn nào là “cứ làm tốt những điều mình đã làm và hi vọng lợi nhuận đều đặn”. Ở đây có thể liệt kê ra hai chiến lược đã được chứng minh hiệu quả: trở nên cao cấp hoặc cung cấp sản phẩm giá rẻ và dịch vụ tăng thêm.

Lý do đằng sau chiến lược trở nên cao cấp có thể đến từ xu hướng liên kết của người tiêu dùng. Đối với họ, tính năng sản phẩm không còn là điều quan trọng nhất. Họ quan tâm tới việc sản phẩm có giúp họ liên kết với cộng đồng lớn khiến cho hình ảnh và thông điệp cá nhân của họ trở nên quan trọng hay không. Người tiêu dùng muốn trở thành một phần của một nhóm mơ ước và trở nên khác biệt với nhóm còn lại.

Khách hàng của Apple là một ví dụ. Những người mua Macbook hay iPhone thường không phải vì các đồ điện tử này có công nghệ tối tân nhất trên thị trường. Thậm chí, các sản phẩm này có những tính năng gây tranh cãi và khó hiểu đối với người không dùng sản phẩm của Apple.

Ví dụ tiêu biểu là việc thay đổi cổng sạc mỗi khi ra mắt một sản phẩm, pin điện thoại yếu, không thay thế được và giá rất đắt. Tuy nhiên. có một điều mà mọi người phải thán phục khi nói về Apple đó là, công ty này khiến cho người dùng trở nên nổi bật.

Người dùng Apple có thể trở thành một phần của cộng đồng Apple và họ nhìn thấy trong mình những hình ảnh mà họ mơ ước: khác biệt, sành điệu. Họ cũng thấy ranh giới phân biệt mình với những người dùng điện thoại khác, không hoàn toàn là vì tính năng sản phẩm mà vì những thông điệp mà Apple truyền cho họ.

Chiến lược sản phẩm giá rẻ kết hợp với dịch vụ tăng thêm thì lại đi theo hướng ngược lại. Các công ty không cần quá tách các nhóm khách hàng khác nhau trong tập khách hàng của mình. Cũng không phải quá chú trọng phát triển nhiều dạng sản phẩm khác nhau để phục vụ từng phân khúc khách hàng.

Điều quan trọng là sản phẩm mà họ đem tới cho khách hàng có khả năng kết nối nhiều người dùng lại với nhau. Ví dụ, các khách hàng sử dụng điện thoại Xiaomi chỉ cần online bằng điện thoại là đã giao tiếp với người thân một cách rất tiện lợi, trao đổi thông tin dễ dàng, không bị giới hạn.

Ngoài ra, nếu có chiếc điện thoại Xiaomi, khi di chuyển tới bất kỳ thành phố lớn nào, người dung sẽ rất nhanh chóng được cập nhật và tiếp cận được với cơ hội như việc làm, các dịch vụ công chất lượng tốt.

Do đó, doanh nghiệp đi theo chiến lược này thường không quá kỳ vọng và doanh thu trực tiếp từ bán sản phẩm mà chú trọng vào việc làm cho kết nối người dùng càng nhanh và càng dễ dàng thì càng tốt. Khi giải quyết được chuyện kết nối này ổn rồi thì họ có thể kinh doanh vô số dịch vụ trên nền tảng sự kết nối đó.

Trong thực tế, Xiaomi đã từng có thời kỳ cung ứng các sản phẩm có chất lượng trung bình, mức giá trung bình ra thị trường và thất bại. Sau đó, họ quyết định chuyển sang cung cấp sản phẩm giá thật rẻ và đi theo chiến lược như hiện nay. Sự chuyển đổi đó đã làm nên thành công như ngày hôm nay chúng ta đang chứng kiến.

Trên bình diện toàn cầu, ngày càng có nhiều doanh nghiệp sản xuất hàng hóa tiêu dùng, đặc biệt là hàng hóa công nghệ nhận ra và rời bỏ mô hình sản xuất các sản phẩm trung bình. Thay vào đó, họ nỗ lực đổi mới, tạo nên giá trị cho người dùng thông qua nhiều cách khác nhau: tạo nên sự khác biệt hóa cho người dùng hoặc đem tới người dùng giá trị lớn nhất từ việc kết nối.

Các doanh nghiệp ở Việt Nam chắc không cần phải học hỏi đâu xa. Người hàng xóm Xiaomi có thể mang lại đầy đủ mọi bài học cho xu thế tất yếu này. Đó là bài học về chiến lược sáng tạo toàn diện, mọi nhân công đều được tham gia vào quá trình tạo giá trị cho sản phẩm và thoát ly kiểu làm việc thuần theo chỉ dẫn mà không có sáng tạo.

Theo ICTnews

BizLIVE - Gặp gỡ